Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
24

Bildirimler

Köklerini Fransız kültürüne ekti

Emeti Saruhan01:00, 07/12/2008, Pazar
Yeni Şafak
Köklerini Fransız kültürüne ekti

şair şeyhmus Dağtekin, 22 yaşında tek kelime Fransızca bilmeden gittiği Fransa'da, dilin inceliklerini öğrenmekle kalmadı, yazdığı şiirlerle ülkenin en prestijli şiir ödüllerini de teker teker aldı. Fransızca'ya yeni kavramlar kazandıran Dağtekin, “Ben farklı bir ormandan gelen bir ağacım. Kendimi Fransa'nın dili ve kültürüne ekmeseydim, kururdum.” diyor.

Geçtiğimiz günlerde Fransız şiirinin en prestijli ödüllerinden biri sayılan Fransız Akademisi Theophile Gautier Ödülü, 22 yaşındayken Fransa'ya gidip orada yaşamaya başlayan şair şeyhmus Dağtekin'e verildi. Anadili Kürtçe olan, okula başladığında Türkçe'yi, tek kelime Fransızca bilmeden gittiği Fransa'da Fransızca'yı öğrenen Dağtekin, ünlü şairler Gerard de Nerval ve Arthurd Rimbaud gibi, Fransız diline yeni kavramlar ve söylemler kazandırdı. Dağtekin'in sonradan öğrendiği bir dilde mükemmel şiirler yazması üstelik dile yeni açılımlar getirmesi otoriteler tarafından müthiş bir başarı olarak nitelendiriliyor. Geçtiğimiz yıl da Fransız şiirinin en önemli ödülü olan Mallarmé Ödülü'nü, aynı kitabıyla kazanan Dağtekin'in ödülleri bu kadar değil. Geçtiğimiz yıllarda Les chemins du nocturne kitabı ile Uluslararası Yvan Goll şiir Ödülü'nü ve romanı À la source, la nuit ile de Fransızcanın 5 Kıtası Özel Ödülü'nü aldı. Yaptığımız telefon görüşmesinde, karşımda kendini dünya medeniyetinin bir ferdi olarak gören samimi bir şair vardı.


YABANCILIK SINIRI KOYMUYORUM

Adıyaman'ın Harun köyünde, kendi deyimiyle yazı öncesi bir köyde, 1964 yılında doğmuş şeyhmus Dağtekin. Üniversiteyi bitirdikten sonra yüksek lisansını yurt dışında yapmak isteyince Fransa'daki abisi aralamış kapıları. Böylece eşyalarını, anılarını, 14- 15 yaşındayken karalamaya başladığı şiirlerini bavuluna koyup, dilini bilmediği bir ülkeye gitmiş, ama dönmemiş, yerleşmiş. Kendi anlatımıyla farklı bir ormandan gelen bir ağaçken, köklerini Fransız diline ve kültürüne ekmiş. “Bunu yapmasaydım kururdum” diyen Dağtekin, kendini farklılaştırmamış, ötekileştirmemiş. “İnsan olan her şey benimdir. İlişkilerimde yabancılık sınırı koymuyorum. Bilmediğim bir şey olarak bakıyorum, yaklaşınca bilindik oluyor.” diyor. Her ülke ve kültürde olduğu gibi Fransa'da da dıştan gelene Mars'tan gelmiş gibi baktıklarını anlatan Dağtekin, bunu aşmanın kendimizi değiştirmekle olacağını ifade ediyor. “Herkes kendi azınlığına böyle davranıyor. Buna pabuç bırakmamak lazım. Karşımızdakini değiştiremeyiz ama kendimizden yola çıkarak başkasıyla aramızdaki ilişkiyi değiştirebiliriz.”


HER KELİMEYİ SEVDİM OKşADIM

Fransızca öğrenirken kendine hiç “Zor olacak mı?” diye sormamış Dağtekin. 10 yıl boyunca temel uğraşının okumak olduğunu, dilin de zaten hiç bitmeyeceğini söylüyor. “Her kelimeyi sevmek, okşamak, onunla vakit geçirmek gerekiyor. İlk dönemde her kelimeyi nerde nasıl öğrendim hatırlıyordum. Dili evcilleştirmek değil ama ehlileştirip onunla bir bağ oluşturmak gerekiyor.” diye anlatıyor dille olan ilişkisini. Fransızca'ya getirdiği yeni kavram ve söylemlerin, Türkçe'den Fransızca'ya geçmiş olması ve deneyimlerinin, kaynaklarının Fransa'da doğmuş, büyümüş bir insanın deneyiminden farklı olmasından kaynaklanabileceğini ifade ediyor. Annesinin Kürtçe'sini konuşan Dağtekin, Kürtçe'de neredeyse ümmi olduğunu söylerken, o Kürtçe'yle belli bir dil ekonomisi içinde şiirler yazdığını anlatıyor. Ama Türkçe ve Fransızca'ya daha çok hakim. Sözü sadece bir yazı türüne hapsetmek istemiyor. Romanını da bu anlayış içerisinde yazmış. Yazacağı şeylerde de bu yaklaşımını sürdürecek.


HERKES KENDİ 'MADLEN'İNDEN YER

şiirinin beslendiği kaynakları anlatırken, Marcel Proust'un oturduğu kafede önüne getirilen Madlen pastanın kokusundan bütün bir dünyaya uzanmasından hareketle, “Herkes kendi Madlen'inden, kendi yaşadığından yola çıkar. Önemli olan yaşadıklarını başkalarının yaşadıklarıyla eklemleyebilmek.” diyor. Dağtekin'in Madlen'i çocukluğundan, Doğu'dan ve Batı'dan okuduklarından. “Göbeğimizi başkalarının da göbeklerine bağlayarak evrensel bir dolaşım sağlayabilmeliyiz. ” diye anlatıyor düşüncelerini. Gılgamış Destanı'ndan günümüzün büyük yazarlarına, bizim coğrafyamızdan Rumi'ye, İbn-i Arabi'ye kadar insanlığın ortak bir soluğu olduğunu ifade eden Dağtekin'in, bizi insan kılan paydaya ulaşmak ve oradan insanın bütününe konuşmak gibi bir kaygısı var.


Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...