Dünyada her şeyin değişip dönüştüğü gibi kültür sanat ve eğlence sektörüne bakış da değişti son dönemde. Artık yalnızca ortaya çıkan ürün ya da imajlar parlatılmıyor, bir ürün, bir yapıt ortaya konurken, üretim aşaması itibariyle, profesyonel ve stratejik pazarlama çalışmaları ile destekleniyor. Yani sanatçının tasarımı tasarlanıyor. Yurt dışında tanınan pek çok sanatçı “Talent Management” yani “Yetenek Yönetimi” desteği alıyor. Türkiye'de ise Yetenek Yönetimi desteği veren tek kişi var: Yelda İpekli.
“Büyüyünce ne olacaksın?” sorusuna pazarlama ile ilgili bir şey yapmak istediğini söyleyecek kadar bu alanla haşır neşir olan Yelda İpekli'nin ilk tanışıklığı reklam ajansı sahibi bir aile dostları sayesinde olmuş. Küçük yaşlardan itibaren reklam ve pazarlama dünyasını tanıyan İpekli, Marmara Üniversitesi'nde işletme eğitimi aldıktan sonra Londra Ekonomi Üniversitesi'nde master ve doktora düzeyinde çalışmalar yapmış. Bu dönemde Hilton Otelleri'nin logosunun yenilenme çalışmalarında görev alma şansı olmuş. Ülkemizin önde gelen pek çok şirketinde pazarlama müdürü ve marka yöneticisi olarak çalışan İpekli, kızının doğumu ile kendi şirketini kurmuş. Yetenek yönetimi ile ilk kez 4 yıl önce Güney Kore'de yapılan bir pazarlama zirvesinde tanışan Yelda İpekli'den yeteneğin nasıl yönetildiğini anlatmasını istedim.
Krizle birlikte dünyadaki dengelerin ve tanımların değiştiğini ve yeni uzmanlık alanlarının ortaya çıktığını ifade eden İpekli, eğlence sektörünün artık bir iş tanımı haline geldiğini söylüyor. Yetenek Yönetimi imaj yönetimi ya da medya ilişkilerinin çok daha ötesinde. Peki sistem nasıl işliyor? Yelda Hanım çalışacağı sanatçı ve sektörü göz önünde bulundurarak toplumun o esnada en çok neye ihtiyaç duyduğunu araştırıyor. Mesela Anjelika Akbar'ın son albümü için Türk tüketicisinin hangi müzikten nasıl ve ne kadar etkilendiğini ve farkı nerede yakalayabileceklerini araştırmış. Pazar araştırmaları toplum olarak huzura ve sakinliğe ihtiyaç duyduğumuzu biraz kendi içimize yöneldiğimizi ortaya koyunca konsept olarak huzur ele alınmış. Ressam Ertuğrul Ateş'in sergi açacağı dönemde ise pazar araştırmaları umuda dair bir beklenti olduğunu gösterince, Ateş'in de tarzına uygun bir konu olan Dilek Ağacı konseptini benimsemişler.
Sadece konseptle sınırlı değil tabi. Yelda İpekli başka bilgileri de aktarıyor çalıştığı sanatçılara. Bilimsel araştırmaların Akdeniz insanının Mi, Si ve Mi Bemol notalarından etkilendiğini de söylemiş. Burada benim kafam karışıyor. Sanat ilhamla alakalı bir şey değil mi? Yelda Hanım sanat eserine müdahale gibi bir şeyin söz konusu olmadığını anlatıyor. “Ben bu bilgiyi Anjelika Akbar'la paylaştım ama o kendi eserini oluştururken illa ki o notaları yerleştirmeye çalışmadı. Aman bu esere Si koyalım, aman bu esere Mi koyalım diye bir şey asla olmadı. Zaten bu sanatın doğasına aykırı. Ama tabi ki ben sanatçıyla bu veriyi paylaştım. Bu bilgi onun bilinçaltında bir şekilde yer aldı. İlhamında nasıl bir süreçle gerçekleşti bilmiyorum, artık orası Allah'la onun arasında. Anjelika Akbar'ın bir tarzı var, o tarza müdahale etmeniz mümkün değil, biz sadece bileşenleri birleştirerek albümü şekillendirdik.” diyor.
“O zaman sanatçının bilinçaltına mesaj gönderiyorsunuz diyebilir miyiz?” diye soruyorum. “Eh bir bakıma öyle.” diyor, gülüyoruz. “Ürün reklamı yaparken zaten bilinçaltına mesaj gönderirsiniz” diye ekliyor Yelda Hanım. “Her gün, her ay yüzlerce albüm piyasaya sürülüyor. Hepsinde çok ciddi emek ve bütçe söz konusu. Fakat bunların bir kısmı değerini buluyor, bir kısmı bulmuyor. Ben yapacağımız çalışmanın değerini bulabilmesi için tüketicinin ne beklediğini sorguluyorum.” diyor. Destek tabi ürün ortaya çıktıktan sonra da devam ediyor. Ertuğrul Ateş'in Dilek Ağacı sergisinin nerede sergileneceğine, yan sanat unsurlarının kullanılıp kullanılmadığına kadar her şeye dokunmuş.
Bu durum benim kafamda bir soru işareti daha doğuruyor. “Sanat ticarileşmiş olmuyor mu?” Yelda Hanım sanatı diğer alanlardan ayıran noktanın yaratım süreçlerinin ve duygusal faktörlerin çok daha etkili olması olduğunu söylüyor. Sanatçıya karışmak ya da eserlerine karışmak gibi bir amaç ya da hedefin olmadığını ancak bazı ön çalışmaların yapılması gerektiğini anlattıktan sonra ekliyor, “Zaten günümüzde artık her şey ticari bir meta haline geldi. Öyle olmasaydı BBG evleri, Yemekteyiz programları gibi duyguyu ticarileştiren programlar olmazdı. Önemli olan bunların içinde bazı değer ve duyguların korunarak saptırılmadan, sunulması. Sanatı da ayağa düşmeden ve basitleştirilmeden, profesyonel bakışla da desteklemek olarak görüyorum.” diyor.
Dünyada bizim de bildiğimiz birçok film ve sanatçının arkasında Yetenek Yönetimi çalışmasının olduğunu anlatıyor Yelda Hanım. “Slumdog Millionaire filminde böyle bir çalışma yapıldı. Filmin sponsorluklarından tutun da, bütün kurgusuna kadar geçen süreçlerin yönetiminde. Bu konu Oscar ödüllerinde gündeme geldi ve yabancı yayın organlarında da ciddi bir şekilde tartışıldı. Bildiğimiz bütün önemli sanatçıların arkasında böyle bir mekanizma var. Brad Pitt, Madonna, Britney Spears'ın çöküşü ardından yeniden doğuşu üzerine yapılan çalışmalarda, Angel Voice grubu arkasında böyle bir profesyonel yapılanma var.”
Yelda İpekli'nin sık sık söylediği şey Yetenek Yönetimi'nin yapıtların hak ettiği değeri bulmasını sağladığı. “Yetenek Yönetimi daha önce olsaydı, yaşamları boyunca sefalet içinde yaşayan sanatçılar olmayacak mıydı?” diye soruyorum. Cevabı “Evet” oluyor. “Doğru hedef kitleye ulaştığında, doğru olarak kurgulandığında her sanat eseri ayrı değer kazanır. O dönem sadece saraylara ulaşabilen sanatçılar rahat edebiliyorlarmış.” diyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.