Oryantalizm uzmanı Prof. Franz Taeschner 1957''de Anadolu''da bir geziye çıkmak ister. İstanbul''dan kiralanan bir ciple Anadolu''nun Kervansaray yolları üzerinden gidilen yol Sivas, Malatya, Kayseri üzerinden bir yay çizerek yeniden İstanbul''da tamamlanacaktır. Julie Boehringer, kendisine gelen teklifle bu yolculuğun kadrosuna dahil olur. Yol boyunca Hitit, Roma, Selçuklu ve Osmanlı uygarlıklarının izini görür. Akşemsettin''in Göynük''teki kabrinde heyecan duyar, dünyanın hiçbir yerinde görmediği türden bir Tanrı misafiri olarak ağırlandığı yol üzerindeki köylerde bağdaş kurup yemek yer. Sonsuzluk hissi veren bozkırlarda gördüğü Homeros destanlarını andıran bilge keçi çobanlarından etkilenir. Anadolu kırsalında abdest alıp bulgur yapan kadınlara yakınlık duyar. Göreme''de mağaralara yapılmış manastırlara hayret eder. Kısacası Julie Boehringer bu geziden çok etkilenir. Hatta Türkiye''deki hayatı ''Her şeyin, bir lokma ekmeğin bile gerçek manasını unutmadığı, misafirlik hakkının hala mübarekliğini bağrında saklayan bir hayat'' diye anlatır. Unutulmaz anılarla ayrıldığı bu seyahati bir anı kitabı haline dönüştürür ve çektiği fotoğraflarla ''Anadolu''nun Kervansaray Yollarında'' adıyla Almanya''da yayınlar. Kitabın yayınlanmasından 55 yıl sonra Boehringer Ingelheim ilaç firması, aile üyelerinden olan Julie Boehringer''in başka hiçbir baskısı olmayan bu kitabını orijinal ismine sadık kalarak güncelledi ve Türk sanat tarihi literatürüne yeni bir kaynak olarak sundu. Kitap şehirlerin değişen dokusu ve konu edilen tarihi eserlerin bugünkü durumlarıyla ilgili bilgilere de yer veriyor.
Kitabın düzenleme ve güncellenmesini yapan Sanat Tarihçisi Hayri Fehmi Yılmaz, Anadolu''da böyle seyahatnamelerin olduğunu, bu kitabın geç dönem tarihli bir seyahatname, hatta son seyahatnamelerden biri olduğunu çünkü bu tarihlerden sonra seyahat rehberlerinin yazılmaya başladığını söylüyor. Türkiye''nin her zaman çok ilgi çeken bir yer olduğunu anlatan Yılmaz, ''Dünyada bu kadar çok seyahat yazısı yazılan başka ülke yok gibi. Yakın geçmişimizi karşılaştırma imkanı veriyor. Her seyahatnamenin de kıymetli olduğunu gösteriyor. Bunları da bir veri olarak kullanmak ve zaman zaman paylaşmak lazım'' diyor. Boehringer''in kitabındaki Anadolu''ya baktığında gördüklerini şöyle anlatıyor Yılmaz: ''Hem gelenekleriyle çok iç içe yaşayan bir toplumuz hem de sürekli değişim içindeyiz. Biz hep bu şekilde yaşadığımız için bu özelliğimizin fazla farkında değiliz. Hem yeniliklere çok açığız hem de geleneklerimize çok bağlıyız. Bu tezat gibi görünüyor ama karakterimizde ikisi de çok belirgin.'' Bu seyahatnameden bugüne baktığımızda, bugün büyük ölçüde değişmiş, sanayileşmiş, şehirleşmiş başka bir Anadolu''nun olduğunu anlatan Yılmaz, ''Birçok geleneğimiz yaşamaya devam ediyor. O anlamda ben bu seyahatte 50''li yıllarda biraz yoksul ama gelenekleriyle güçlü, ziyaretçisini etkileyebilen bir Anadolu görüyorum. Biz de Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı''nın arşivindeki, seyyahların buralarda yaptıkları gezilerde çektikleri fotoğrafları kullanarak dün ve bugünü yan yana getirdik'' diyor.
Kitapla dün ve bugünkü Anadolu''yu karşılaştırma imkanı bulduğumuzu anlatan Hayri Fehmi Yılmaz, baktığımızda Anadolu''nun ve insanların da çok değiştiğinin görüldüğünü ifade ediyor. ''Bugün hiç şüphesiz daha bakımlı, daha kendine güvenen bir Anadolu var ama maalesef bir taraftan da modern mimarinin yaygınlaşmasıyla doku kısmen bozulmuş. 55 yıl önce kentler daha bozulmadan duruyordu. Şimdi çok fazla büyük ve hayal edilemeyecek durumda. Bir sürü yeni mahalle oluşmuş. Mahallelerin bir kısmı da yok olmuş. Hem olumlu hem olumsuz iki yönü var bu işin'' diyor.
Kitapla birlikte açık olarak gördüğümüz bir başka durum ise 55 yıl önceki fotoğraflarda tarihi eserlerin yıkık ve harap durumda, bugünkü fotoğraflarda ise restore edilmiş olmaları. Yılmaz, ''Hiç şüphesiz imar edilme bakımından Anadolu''da kültür varlıklarına ciddi bir bakım söz konusu. 55 yıl önce gelen kişinin gördüğü gibi değil artık. Fakat bir kısmı yanlış restorasyonlara maruz kaldı. Mesela Beypazarı''nda bir han 55 yıl önce harap halde. Nasuh Paşa tarafından anı olarak inşaa edilmiş bu han şimdi radikal bir restorasyon geçirmiş. Kötü bir restorasyon olmuş'' diyor. Sanat tarihçisi olarak değerlendirdiğinde bir kısım restorasyonların gerekli araştırmalar gerçekleştirilmeden yapıldığını söyleyen Yılmaz ''Çok zengin bir kültür mirasına sahibiz. Fakat maalesef kendi geçmişimiz hakkında fazla şey bilmiyoruz. Yeterli bilimsel araştırma yapılmayınca yanlış sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Baktığınızda sanki yapı çok güzel restore edilmiş gibi duruyor ama bu arada birçok sır bir daha öğrenilemeyecek şekilde yok oluyor. Ama tabi çok başarılı örnekler de var'' sözleriyle restorasyonları anlatıyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.