Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
23

Bildirimler

'Yanıldım' diyen stratejist aranıyor

Ertan Altan01:00, 04/11/2007, Pazar
Yeni Şafak
'Yanıldım' diyen stratejist aranıyor

Hudut ötesi operasyon beklenirken, Güneydoğu konusunda uzmanlaşmış stratejistlere bir danışalım dedik bu hafta. Ancak bizim merakımız biraz farklı. Stratejistlerimize bundan sonra ne olacağını değil, yıllardır kafa yordukları bu alanda hiç yanılıp yanılmadıklarını sorduk. Ortaya ilginç bir tablo çıktı. En şahininden en güvercinine farklı farklı stratejileri savunan uzmanların hepsi, bugün ortaya çıkan tabloyu yıllar öncesinden gördüğünü iddia ediyor.

Son yıllarda Amerika'nın Ortadoğu'ya ilgisi artınca bizim buralarda “strateji” kavramı yeni bir tüketim ürünü olarak pazarlanmaya başlandı. Ellerinde çubuklarla harita başında ahkam kesen bir takım “uzmanlar”, zaten her ferdi asker doğan milletimize muharebe sanatının inceliklerini öğretmeye koyuldu bir süredir. Her tarafı tercüme kokan Pentagon patentli askeri terimler de belleğimizde hemen yer etti. 99 depreminde jeofizik uzmanı kesilen halk bu sefer hızlandırılmış bir programla stratejistliğe terfi ettirildi. Artık her kahvede orduyu Musul'dan sokup Kerkük'ten çıkarmanın planları yapılıyor.

Ancak Başbakan'ın “tahrik memurları” dediği “uzmanların” gazına gelen genç ve heyecanlı bir takım “stratejistler” Kuzey Irak için yaptıkları planları Kürt kökenli vatandaşların mahallerinde iş yerlerinde uygulamaya kalkınca tehlike çanları çalmaya başladı.

Doğu hududumuzda kızılca kıyamet beklenirken, iyice ince işçilik gerektirir hale gelen “stratejistlik” meselesini hep gözümüzün önündeki stratejistlerimize bir danışalım istedik.


Stratejinin sırları

Ama önce atalarımızın “sevk-ül ceyş” dediği ve bir zamanlar ustaca uyguladığı stratejinin kökenine inelim. Sözlüğe göre Yunanca “stratos” (ordu) ve “ag” (yönetmek) kelimelerinden türetilen strateji, taktik ve planlar gibi kısa vadeli olmayan, değiştirilmesi zor kararları anlatır. Stratejinin bu özelliği, Taklamakan Çölü'ndeki kertenkelelerin beslenme alışkanlıklarının, Orta Asya enerji havzasına etkileri konulu bir araştırmada geçerli olduğu gibi, Türkiye'nin Güneydoğusu'nda yaşanan sıkıntı nasıl düze çıkar konusunda da geçerlidir.

Son 15 yıldır bu konuyla ilgili ekranlara çıkan uzmanların anlattığı stratejilerin ne kadar karşılık bulduğunu ne gibi değişikliklere uğradığını bizzat kendilerine sorduk. Ancak ortaya ilginç bir tablo çıktı. Birbirinden oldukça farklı stratejileri savunan uzmanların tümü, hükümetin “Sözün bittiği yer” olarak tarif ettiği durumu yıllar öncesinden gördüğünü söyledi. Artık kendinize yakın bulduğunuz birini benimseyiniz.


Mahir Kaynak: Teşhisi 17 yıl önce koydu

Ekranların tartışmasız en popüler stratejisti Mahir Kaynak, her ne kadar emekli bir iktisat profesörü olsa da istihbaratçı kimliği her zaman ağır bastı. Güneydoğu konusunda yaygın teorilerden oldukça farklı fikirlere sahip olduğu halde her zaman başvurulan bir isim olan Kaynak, “hiç yanıldınız mı” sorumuza gayet iddialı bir cevap verdi: “Bundan 17 yıl önce yani 1986 yılında yazdığım Darbeli Demokrasi adlı kitabımda Kuzey Irak'ta bir Kürt devleti kurulacak dedim.”

Şimdi adım adım bunun gerçekleştiğini söyleyen Kaynak'a göre devlet bu konuya müdahil olabilmek için şimdiye kadar sürdürdüğü uygulamalardan farklı bir şey yapmalıydı. Daha o yıllarda Kürt devletinin Barzani eliyle kurulacağını söyleyen Kaynak, devletin bu alana müdahale edebilmesi için Turgut Özal'a bazı tavsiyelerde bulunmuş. Mahir Kaynak'ın o yıllardan beri önerdiği stratejiye göre, Türkiye Kuzey Irak'ta yalnızca Türkmenler üzerine bir politika oluşturmaktan vazgeçip, Kürtleri ve Türkmenleri aynı parti içinde toplayacak bir birlik kurmalıydı. Çok yakından izlediği bu konuda pek yanılmadığını söyleyen Kaynak'a göre devlet bu stratejiyi uygulasaydı durum farklı olabilirdi.


Ümit Özdağ: En korkunç strateji

Bir dönem Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi adlı kuruluşunun başında bulunan ve yıllar önce verdiği bir röportajda “İcap ederse Türkiye Kuzey Irak'ta ABD'yle çatışmayı göze almalıdır” diyerek ürküntü yaratan Ümit Özdağ, öngörülerinde yanılmadığını hükümetin bölgeyle ilgili almayı tartıştığı önlemlere atıfta bulunarak anlatıyor. Ümit Özdağ, ABD'yle çatışmanın yanı sıra bugün tartışılan Habur sınırının kapatılması, Kuzey Irak'a elektrik verilmemesi, bölgede yatırımları olan işadamlarının geri çekilmesi gibi önlemleri yıllardır raporlaştırdığını ve devletin ilgili birimlerine verdiğini söylüyor.


Köni'nin planlarını Coni bozdu

Ekranların tecrübeli mülkiye hocası Hasan Köni, bu konuda çeşitli yanılgıları olduğunu söyleyen tek uzman. Türkiye'nin Güneydoğusu'ndaki hareketlilik, Kuzey Irak'ta Kürt devleti kurulması ihtimali gibi konuların önümüzdeki 50-60 yıl içinde olacağını öngören Köni'nin bu öngörüsünü ABD'nin Irak işgali bozmuş. Türkiye Kürt sorunuyla ilgili tam durumu düzeltmeye hazırlanırken, ABD işgaliyle bütün planların bozulduğunu söyleyen Köni, “Hükümet oraya hizmet götürdü, demokratikleşme ve AB projesi var. Peşinden PKK'yı temsil eden parti meclise girdi. AK Parti içinde Kürt vatandaşlar var. Bunların yeterli olması gerekiyordu. Ama artık durum değişti” diyor.


Armağan Kuloğlu: Üniforma çıksa da strateji değişmez

ASAM için bir çok kez stratejik analiz makalesi yazmış olan Emekli Tümgeneral Armağan Kuloğlu da bir süredir ekranlarda sivilleşmiş basın sözcüsü olarak görev yapıyor. Kuloğlu da muvazzaf olduğu dönemde edindiği ve bizzat uyguladığı stratejiden vazgeçmiş değil. Özetlersek, “Türkiye Cumhuriyeti 1923'te ulus devlet temelleri üzerinde kuruldu. Bunların yaptığı devletin temel ilkelerini sarsmak, önce federasyona sonra da bölünmeye gitmek istemektir.”


Doğu Ergil: Doğu sorununa Doğu çözümü

1995 yılında TOBB için hazıladığı Güneydoğu raporuyla şimşekleri üzerine çeken Doğu Ergil, son yıllarda ekranlardan uzak. Ancak konuyla ilgili çalışmalarına devam ediyor. Doğu Ergil'in de “bugünleri örgörmüş müydünüz” sorumuza cevabı diğerlerinden farklı değil. Ancak stratejisi elbette farklı. Doğu Ergil, TOBB için yaptığı çalışmada özetle, Türkiye'nin Kürt vatandaşlarının dil ve kültür temelinde özgürce örgütlenesilmesini savunmuştu. Güneydoğu kentlerinde ciddi araştırmalar yaptığını söyleyen Ergil, “Bölgede ayrı devlet isteyenlerin oranı yüzde 10'u geçmez” diyor. Ergil'in yıllardır savunageldiği tezi şu: Bu bizim sorunumuz ve biz çözmezsek bütün dünyanın çıkarlarının, ilgisinin bulunduğu bu bölgede bir çözüm üretilir. Bu da bizim istemediğimiz bir çözüm olur. Bizim yazmadığımız bir senaryoda yer alırız.


Sedat Laçiner: Laçiner'i dinlesek iyi olur mu?

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu'nun (USAK)Başkanı Sedat Laçiner de yıllardır Güneydoğu sorunu denince ilk akla gelen isimlerden biri. Laçiner sosyal sorunlarda uzun vadeli tahminler yapmanın zor olduğunu söylerken, hiç kimsenin kendi tahminlerine yanlış demeyeceğini de ekliyor. Laçiner bu alanda yaptığı en isabetli öngörünün ise Kuzey Irak'la ilgili olduğunu söylüyor. 90'lı yıllarda “Türkiye çözümleriyle Irak'a girmezse, Irak sorunlarıyla Türkiye'ye girer” diyen Laçiner, “Irak parçalanacak acil önlem almamız lazım dedik kimse bizi dinlemedi” diyor. Laçiner'in yıllardır vurgu yaptığını söylediği diğer bir konu da sorunla ilgili bir türlü sivil aklın geliştirilememiş olması.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...