Türkiye'den ihraç edilmek üzere ithal edilen hammaddelerin gümrüksüz yurda girişini sağlayan Dahilde İşleme Rejimi'ne (DİR) suistimaller artıyor. Birçok işletmenin, “İhracat yapacağım” vaadiyle vergisiz Türkiye'ye getirdiği ürünlerin, iç piyasada satışa sürüldüğü ortaya çıktı. Mersin gümrüğünde yaptığı incelemede, DİR kapsamında getirilen ürünlerin yüzde 27'sinde usulsüzlük saptandı. Bu durumun, Türkiye ekonomisinin yüzde 98'ini oluşturan küçük ve orta ölçekli işletmeleri (KOBİ) olumsuz etkilediğine işaret eden ekonomi bürokratları, “Böylece yerli üretici, dürüstçe ürettiği üründen zarar ettiği gibi, iç piyasada kimse ithal edilen o ürünün eşdeğerini de üretmiyor. Böylece Türkiye'yi ayakta tutacak, katma değer üretecek birçok sektör gelişemiyor” değerlendirmesinde bulunuyorlar.
DİR için alınan izin belgelerinin en az yüzde 75'inin kapatılmadığına dikkat çeken uzmanlar, “Yani bu kapsamda alınan mallar açıkça iç piyasaya sürülüyor. DİR kapsamında yurtdışından getirilen ürünler, normal tarifeye göre en az iki-üç kat daha ucuza mal ediliyor. Dolayısıyla zarar tutarı, ihracat sebebiyle alınan teşvikler ve banka kredileri ilâve edildiğinde daha da ürkütücü bir hal alıyor” tespiti yapıyorlar. Uzmanlar, olumsuzlukların temelinde yatanları, izin belgeleri verilirken ayrıntılı tahlillerin yapılmaması, belgeler kapsamında alınan mamul, yarı mamul ve hammaddelerin ihraç ürünlerinde kullanıldığının kesin bir şekilde kontrol edilmemesi ve sahte belgelerle ihracatın gösterilmesinin yattığına işaret ediyor.
Bu amaçla ithal edilen ürünlerin ödenmeyen vergileri için taahhütler alındığına dikkat çeken uzmanlar, şunları söylüyor: “Ancak, bu taahhütlerin çözülmesi aşamasında görülen usulsüzlükler sistemde ciddi çatlakların oluşmasına ve büyük yolsuzlukların yaşanmasına sebep oluyor. İşin trajikomik yanı, bu kontrolleri yarı kamusal nitelikteki ihracatçı birlikleri yapıyor ve taahhütlerin çözülmesi yönünde rapor hazırlıyor. Böyle çok önemli görevi üstlenen kurumun, bu işleme taraf olan ihracatçı firma temsilcilerinden oluştuğunu, firmaların birliğe maktu ve nispi aidatlar ödediklerini, teşekkülün organlarında yer aldıklarını, kapatma, kayıt, düzeltme gibi hizmetlerin ücret mukabili yapıldığı göz önüne alındığında sistemin zayıf tarafı daha iyi anlaşılacaktır.”
Ekonomi bürokratları, yerli sanayinin gelişmesi için, ihracat sözüyle yurda sokulan bu üretimde kullanılmak üzere yurtdışından getirilen bu mallara karşı alınacak tedbirlerde dış ticaretin de zarar görmesinin önlenmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Çünkü ihracatın önemli bir kısmının ithal edilen ara mallar sayesinde gerçekleştirildiği kaydediliyor.
GÜMRÜK BİRLİĞİ İLE 1996'DA BAŞLADI
Gelişmiş ülkelerde çok önceleri uygulanmaya başlayan DİR sistemi, 1996 yılından itibaren ülkemizde yürürlüğe girdi. Bu sayede dünya piyasası fiyatlarında hammadde temin etmek suretiyle ihracatı artırmak, ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç pazarlarını geliştirmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek hedeflendi. Ancak, yurtdışından ithal edilip işlenip yeni bir ürün olarak ihraç edileceği gerekçesiyle getirilen birçok üründe KDV, ÖTV, Gümrük vergisi muafiyeti bulunan sistem, kötüye kullanan kişilerin ithal ettikleri ürünleri bazı yöntemlerle iç piyasaya vermeleri nedeniyle suiistimal ediliyor.
Uzmanlar, çok sayıda işletmenin 'ihracat yapacağım' sözüyle vergisiz olarak yurda soktuğu ancak yurtiçinde sattığı ürünlerle ilgili tedbire işaret ediyor. Mersin Gümrüğünde yapılan incelemede DİR kapsamındaki ürünlerin yüzde 27'sinde usulsüzlük tespit edildiğine dikkat çekiliyor. Uzmanlar, şu örnekleri veriyor: "En değerli buğdayı getirmiş, un yapıp satacağını beyan etmiş. Unu inceliyoruz, o buğdayın unu değil. Buğdayda da yüzde 135 gümrük vergisi var. Girişteki o gümrük vergisini, KDV almıyoruz. Zeytinyağını getirmiş ki ithalatı vergiye tabi bir ürün. DİR ile vergisiz getirmiş. Şeker getirmiş, bakıyoruz ki yapılan şekerlemede fruktoz kullanmış, şekeri yüksek fiyatla iç piyasaya vermiş.”

Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.