İslam dünyasının en güçlü birliği kuruldu: Mekke'de tarihi imza

Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde bir araya gelen Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, üç ülke arasındaki Ortak Savunma Anlaşması’nı imzaladı. İmzalanan Mekke Anlaşması’yla üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra ülkeler arasında savunma sanayii iş birliği ve askerî birlikte çalışabilirlik de geliştirilecek. İlerleyen dönemlerde ittifaka yeni ülkeler eklenebilecek.

BARIŞ, GÜVENLİK VE İSTİKRAR

Anlaşma üç ülke arasındaki askerî iş birliğini güçlendiren bir metin olmanın ötesinde, Orta Doğu ile Güney Asya’nın güvenlik dengelerini etkileyebilecek stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor. İttifak, son yıllarda hızla değişen bölgesel güvenlik ortamına verilen ortak bir yanıt niteliği taşıyor. İttifaka ilişkin yapılan ortak açıklamada, “Üç devlet arasındaki derin tarihî ilişkiler, köklü kardeşlik ve İslami dayanışma bağları, müşterek stratejik çıkarları ve köklü savunma iş birlikleri temelinde; kolektif güvenliklerini daha da güçlendirmek, bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmek, güvenli ve müreffeh bir geleceği birlikte inşa etmek yönündeki ortak iradelerini yansıtan Ortak Savunma Anlaşması’nı imzalamışlardır” denildi.

CAYDIRICILIK GÜÇLENECEK

Anlaşmayla beraber her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılık güçlenecek ve üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek bir silahlı saldırı, hepsine karşı yapılmış sayılacak. Mekke Anlaşması, taraflardan birine yönelik silahlı saldırıyı tümüne yapılmış sayarak BM Şartı’nın 51. maddesi uyarınca ortak savunma, meşru müdafaa ve karşılıklı güvenlik taahhüdünü teyit ediyor. Anlaşma ayrıca üç devlet arasındaki savunma iş birliğinin tüm boyutlarıyla geliştirilmesini de öngörüyor. Mekke Ortak Savunma Anlaşması, üç ülke arasındaki köklü kardeşlik bağlarını pekiştirirken kendi savunmalarının yanı sıra bölgesel ve küresel güvenliğe katkı sağlayacak.

TERÖRSÜZ BÖLGE HEDEFİNE KATKI

Herhangi bir ittifak veya anlaşmadan kopuş anlamına gelmeyen Mekke Anlaşması’nın, mevcut müttefiklik ilişkilerini tamamlayarak bölgesel güvenliği güçlendirdiğine vurgu yapıldı. Güvenlik kaynakları, Türkiye’nin NATO üyeliği ile bölgesel ortaklıklarının birbirinin alternatifi olmadığını, güvenlik yükünün paylaşılmasını sağlayan tamamlayıcı yapılar olduğunu ifade etti. Kaynaklar, anlaşmanın saldırgan bir askerî cephe, çevreleme girişimi veya saldırı planlaması olmadığını belirterek bölgesel istikrarı sağlamaya yönelik Terörsüz Bölge hedefine de katkı sağlayacak bir adım olarak değerlendirildiğini kaydetti.

Bölgedeki güvenlik mimarisinin yeniden dizayn edileceği anlaşmayla Türkiye, değişen ve karmaşıklaşan uluslararası güvenlik ortamında iş birliği seçeneklerini çeşitlendiren bir düzenlemeye imza attı. Kaynaklar, Türkiye’nin Mekke Anlaşması’na imza atmasının küresel deniz ticaret yollarının güvenliğini güçlendirerek ihracata, enerji tedarikine ve ekonomik istikrara katkı sağlayacağını belirtti. Anlaşmaya katılımın Türk askerinin her bölgesel krize gönderileceği anlamına gelmediği belirtilirken, kuvvet kullanımı ve askerî harekât kararlarının anayasal düzen ile ulusal karar mekanizmaları çerçevesinde alınacağı ifade edildi. Anlaşmanın Türkiye’nin uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerine zarar vermeyeceği kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Muhammed bin Selman ve Şahbaz Şerif, anlaşmanın imzalandığı Safa Sarayı’nın Kabe’yi gören bölümünde cuma namazı kıldı.

HERHANGİ BİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR

Anlaşmanın, artan bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditlerine karşı ortak mücadele zemini oluşturmak amacıyla, bölgesel sahiplenme ilkesi doğrultusunda yürütülen uzun soluklu diplomatik çalışmaların somut sonucu olduğu belirtildi. Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mekke Antlaşması’yla ilgili yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan savunma hakkını da teyit eden anlaşma, hiçbir ülkeyi hedef almadığı gibi bölgemizin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan tüm kardeş ülkelerin katılımına açıktır. Anlaşmanın tüm bölgemiz için hayırlara vesile olmasını Rabb’imden niyaz ediyorum.”

Anlaşmayı doğuran beş neden

İngiltere merkezli haber ajansı Reuters’ın görüştüğü bölgesel kaynaklar ve güvenlik uzmanlarına göre anlaşmanın ortaya çıkmasında birbirini besleyen beş temel unsur öne çıkıyor:

• Gazze Savaşı’yla başlayan süreç, İran-İsrail gerilimi, Yemen’deki çatışmalar ve Körfez’de artan askerî hareketlilik bölgedeki güvenlik risklerini önemli ölçüde artırdı. Bu tablo, bölgesel aktörleri yeni güvenlik mekanizmaları oluşturmaya yöneltti.

• İsrail’in son dönemde çevre ülkelere yönelik yürüttüğü saldırılar ve bölgesel güç projeksiyonu, birçok ülkede güvenlik kaygılarını artırdı. Anlaşmanın hazırlanmasında İsrail’in bölgedeki askerî kapasitesi ve oluşturduğu tehdit algısının da etkili olduğu değerlendiriliyor.

• Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleri, İran destekli gruplardan gelebilecek saldırılar konusunda uzun süredir alarm durumunda bulunuyor. Suudi yetkililerin özellikle enerji tesisleri, limanlar ve kritik altyapıya yönelik olası saldırılar konusunda ciddi istihbarat aldığı aktarılıyor.

• Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve doğal gaz sevkiyatının güvenliği, yalnızca bölge ülkeleri için değil, küresel ekonomi açısından da kritik önem taşıyor. Enerji koridorlarının güvenliğinin ortak savunma anlayışının merkezinde yer aldığı değerlendiriliyor.

• Bölgesel güvenlik yaklaşımına ilişkin oluşan ABD kaynaklı belirsizliğin Körfez ülkelerini alternatif güvenlik ortaklıkları geliştirmeye yönelttiği değerlendiriliyor. Analistler, üçlü anlaşmanın en önemli motivasyonlarından birinin de bölgesel güvenliğin daha fazla bölge ülkeleri tarafından üstlenilmesi olduğunu belirtiyor.

YENİ BİR GÜVENLİK BLOĞU

Analistlere göre Mekke’de imzalanan anlaşma, klasik bir askerî iş birliği belgesinin ötesine geçiyor. Türkiye’nin NATO’nun en büyük ordularından birine sahip olması, Pakistan’ın nükleer güç statüsü ve Suudi Arabistan’ın ekonomik kapasitesi, üçlü yapıya önemli bir stratejik ağırlık kazandırıyor. Bununla birlikte anlaşmanın nükleer caydırıcılığı kapsadığına dair herhangi bir hüküm bulunmuyor.

Uzmanlar, bu girişimin Orta Doğu ve Güney Asya’da yeni bir bölgesel güvenlik mimarisinin temelini oluşturabileceğini değerlendiriyor. Aynı zamanda ilerleyen dönemde başka ülkelerin de benzer savunma iş birliklerine katılmasının gündeme gelebileceği ifade ediliyor.

UZUN HAZIRLIKLARIN ARDINDAN TAMAMLANDI

Üçlü savunma anlaşmasının temelleri yeni atılmış değil. Ajans, tarafların yaklaşık bir yıldır taslak metin üzerinde çalıştığını ve Pakistanlı yetkililerin ocak ayında anlaşmanın hazırlık aşamasında olduğunu doğruladığını daha önce duyurmuştu. İmzalarla birlikte süreç resmiyet kazanmış oldu.

İlk kez oluyor

Dünya

Lübnan Cumhurbaşkanı Avn'dan Cumhurbaşkanı Erdoğan'a övgü: 'Bizzat müşahede ettim'

Gündem

İletişim Başkanlığı NATO üzerinden Mekke Anlaşması'nı hedef alan paylaşımlara yanıt verdi: Bölgesel ortaklıklar alternatif teşkil etmez

Dünya

Tarihi Mekke Anlaşması imzalandı: Oturumdan ilk görüntüler

Dünya

Cumhurbaşkanı Erdoğan tarihi 'Mekke Anlaşması' için Arabistan'da

Dünya

Mekke Anlaşması'nın imzalandığı gün Kabe'de bu hutbe i'rad edildi