Bundan 5 bin yıl kadar önce Mezopotamya'nın güneyinde yaşayan Sümer halkı bugünkü ölçülerle eksiksiz bir takvim sistemi hazırlamış, güneş sistemindeki gezegenlerin ve yıldızların konumunu neredeyse hatasız bir şekilde hesaplamıştı. Tıpkı Sümerler gibi Hindistan'dan Orta Amerika'ya kadar pek çok tarih öncesi uygarlık, buna benzer hassas hesaplamalar yapabiliyordu. Bu kadim uygarlıklardan günümüze ulaşan çok sınırlı kalıntılarla bile antik uygarlığın gökbilim konusunda ne denli "gelişmiş" olduğunu anlayabiliyoruz. Aradan geçen bin yıllar içinde doğal felaketler, savaşlar ve tam olarak bilemediğimiz pek çok nedenle eski uygarlığımız karanlığa gömüldü. Roma'nın Hıristiyanlığı kabul etmesiyle başlayan antik bilgiyi yok etme süreci de yaklaşık 5. yüzyıla kadar devam etti. Bu tarihten itibaren uygarlığımızın bu gezegendeki tarihi ile ilgili bilgiler Roma Kilisesi'nin denetimine tabiydi. İstanbul'da kurumsallaşan, iç çekişmelerle kutuplaşan Kilise, egemen bilimin "Ortaçağ" olarak adlandırdığı dönemde, tüm Avrupa'da cadı avları başlatmış, kendi denetimine aldığı resmi evren tarihine aykırı fikirleri Engizisyon'un kütükleri arasında ateşe vermişti. Kilise'nin bu baskısı elbette karşıtını da oluşturdu. Coğrafi keşiflerle başlayan "ilerleme", "Aydınlanma"nın yolunu açtı. "Ortaçağ" boyunca hem coğrafya hem de fizik alanında bir biri ardına keşifler yapıldı. Kilise'nin resmi bir açıklamayla bir öküzün boynuzunda durduğunu ilan ettiği dünyanın aslında birçok başka gezegenle birlikte güneşin etrafında döndüğü kesin delillerle ortaya çıktı. Bilim dünyayı aydınlatmaya başlamıştı. Ancak çok uzun bir tarihi sınıflandırmış olma ayrıcalığına sahip olan günümüz bilimi ispatladı ki, aydınlanmayla ulaşılan bilgiler aslında binlerce yıl boyunca antik uygarlığa yön vermiş olan bilgilerin yeniden hatırlanmasından başka bir şey değildi.
Özellikle Newton'un yer çekimi kanunlarını belirlemesiyle açılan yeniçağ, fizik kanunlarıyla beraber sosyal kanunları da baştanbaşa değiştirdi. Dünyanın ve evrenin mistik bir egemenliğin hizmetine sunulan sırları, kâşifler, mucitler eliyle halka sunulmaya başlandı. Astronomların gökyüzünde her geçen gün daha hassas aletlerle yaptığı ölçümler rahipleri kiliselerine, aristokratları da şatolarına hapsetti. Artık dünya, evrenin prensiplerine geçmişten çok daha fazla vakıf olan bilim ve ona hükmeden sermaye için bir oyun alanıydı. Bugünü etkilemeye devam eden, kapitalizm, emperyalizm, sosyalizm, liberalizm, faşizm gibi pek çok sistem, Newton'un kurallarını koyduğu fizikle birlikte açılan yeniçağ içinde oluştu.
Dünyanın 7–8 bin yıllık hikâyesi aşağı yukarı böyle. İnsan soyu bin yıllar içinde atalarının tarihini bugüne bağlayacak mantıklı sonuçlara ulaştı. Bunu yaparken de fizik ve matematik alanında baş döndürücü buluşlara imza attı. Ancak tüm ilerleyişine rağmen bilim, evrenin ve zamanın başlangıcı konusunda neredeyse çiğ et yiyip kürk giyen ve geceleri gökyüzünde beliren gizemli cisimlere bakan atalarımız kadar çaresiz.
Çaresizlik devam etmekle birlikte, sis perdesini az da olsa aralayacak adımlar da atıldı. Dünya birinci paylaşım savaşıyla meşgulken gökyüzünü incelemeye devam eden astronomlar ve Einstein gibi dahi fizikçiler Newton'un 17. yüzyıla yaptığı etkiye benzer etkiler yapacak buluşlar peşindeydi. Bugün medya marifetiyle bir parça "sience-fiction" olarak görülen, Big-Bang yani "Büyük Patlama" teorisiyle "her şeyin başlangıcı"na yönelik makul sayılabilecek tahminler yapılmaya başlandı. Geçtiğimiz aylarda yayınlanan Big Bang'in Romanı-Büyük Patlama ve Evrenin Başlangıcı adlı kitabında Simon Singh, evrenin sırlarının peşinde Antik Yunan'dan günümüze uzanan serüveni, korkutucu matematik ve fizik formüllerini sayılarla arası iyi olmayanlar için edebileştirerek anlatıyor. Simon Singh, Yunanlı filozofların teorilerinden hayranlık uyandıran matematik buluşlarına, ilk teleskoplardan gelişmiş uydulara uzanan gelişim seyri içinde evrenin en uzak noktalarına getirilen makul açıklamaları aktarırken belki amacı bu olmasa da başta sorduğumuz soruyu sormamıza neden oluyor; Newton'un başına elma düşmesinden Einstein'in iki dünya savaşı arasında geliştirdiği "görecelilik kuramı"na kadar geçen sürede dünyayı aydınlattığı varsayılan bilim ve peşi sıra gelişen sosyal yapı, evrendeki konumumuzu ne ölçüde tarif ediyor?
Samanyolu galaksisi içinde yer alan güneş sistemimizde 6 elementin uygun birleşme ve ayrışma özelliklerine sahip olması sonucu varolabilen dünyamızda aydınlanmanın bilimi, zamanı hiç durmayan sabit bir saat gibi tasarladı. Zaman ve mekân herkes için aynıydı. O halde bilimin yasaları her şeye yön verebilir, bu yasaları ortaya koyan, evrene hükmedebilirdi. Evren sonsuz ve sabitti ve her şeyin bir nedeni vardı. Yapılması gereken neden-sonuç ilişkilerini izleyerek dünyaya yön vermekti. Nitekim aydınlanma düşüncesi dünyaya yön verme işini son üç yüz yıldır hiç kimseye kaptırmadı.
Bugün aydınlanmanın temel yasaları güç-iktidar ilişkilerine yön vermeye devam etse de Einstein ve evrenin büyük bir patlamayla hiçlikten meydana geldiğini öne süren Büyük Patlama teorisine katkı sunan yüzlerce astronom sayesinde aydınlanmayla öğrendiğimiz her şeyin aslında "tam da öyle" olmadığını biliyoruz. Artık biliyoruz ki evrende "aynı noktadan geçen sayısız doğrular" yok. Evrenden dünyamıza yansıyan ışık milyonlarca ışık yılı öncesinden geliyor. Ayrıca gelen bu ışık doğru olarak değil onu gözlemleyene göre değişerek geliyor. Evren plazmatik bir yapıya sahip olduğu için zamanda kırılmalar ve esnemeler yaşanıyor. Ve bu uçsuz bucaksız evrende hiçbir şey bizim ölçerek denetim altına alabileceğimiz kesinlikte değil. Bu bulgular hiç şüphe yok ki yeni bir çağın başlangıcını işaret ediyor.
Simon Singh'ın kitabından bilimin evrene getirdiği "en makul" açıklama olan Big Bang'le ilgili her şeyi öğrenebilirsiniz. Üstelik anlaşılmaz ve sıkıcı matematik formüllerine takılmadan. Singh, o işi bir romanı çağrıştıran üslubu ve kurgusuyla ustaca halletmiş. Ancak kitabı okurken sizin de yapmanız gereken bir şey var; zihninizi boşaltın ve şunu asla unutmayın: Bildiğiniz tek şey aslında hiçbir şey bilmediğinizdir.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.