ABD’nin “Önce Amerika” politikaları Batı ittifakında çatlak oluşturuyor. Çin ekonomik gücü ve teknoloji hamleleriyle ABD’nin en yakın müttefiklerini birer birer kendi yörüngesine çekiyor. Kanada, Fransa, Almanya ve İngiltere'de kamuoyu Pekin'i daha güvenilir buluyor. Avrupa'da yükselen yeni eğilim, küresel güç dengesinin Pekin lehine hızla değiştiğini gösteriyor.
Kanada, Almanya, Fransa ve İngiltere'de kamuoyunun önemli bir bölümü ABD’ye karşı giderek daha olumsuz bir tutum sergiliyor. Bunun başlıca nedeni ise ABD Başkanı Donald Trump’ın dış politika kararları olarak görülüyor. Bu sonuçlar, POLITICO Poll araştırmasının son verilerinde ortaya konuldu. Ankete katılan bu dört ülkedeki birçok kişi Çin’i ABD’ye kıyasla daha güvenilir bir ortak olarak görmeye başladığını söyledi. Aynı zamanda katılımcılar, yapay zekâ da dahil olmak üzere ileri teknolojilerde Çin’in liderlik yaptığına inanıyor. Daha da dikkat çekici olan ise Avrupalı katılımcıların ABD’ye bağımlılığı azaltmanın mümkün olduğunu düşünmesi, buna karşılık Çin’e bağımlılığı azaltmanın çok daha zor olacağını ifade etmeleri. Bu durum, küresel güç dengesinin Batı aleyhine ciddi biçimde değişebileceğine işaret ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın “Önce Amerika” yaklaşımı, Washington’ın uzun yıllardır savunduğu “kurallara dayalı uluslararası düzeni” sarsan politikalarla sonuçlandı.
Artık güvenilir ortak değil
POLITICO Poll’un, İngiltere merkezli araştırma şirketi Public First ile birlikte yürüttüğü anketin sonuçlarına göre, dört müttefik ülkedeki katılımcılar Trump’ın yeniden iktidara gelişinden sonra Çin’le dengeli ilişki kurmanın, ABD’ye dayanmaktan daha iyi bir seçenek olabileceğini düşünüyor. Ankette yöneltilen takip sorularında Kanada ve Almanya’daki katılımcıların çoğu, Çin’e yaklaşma çabalarının ABD’nin güvenilir bir ortak olmaktan uzaklaşmasından kaynaklandığını söyledi. Fransa’daki katılımcıların yüzde 38’i ve Birleşik Krallık’takilerin yüzde 42’si de aynı görüşü paylaştı.
Washıngton'a bağımlılığı azaltalım
Ankete göre bu dört ülkedeki katılımcıların önemli bir bölümü Washington'a olan bağımlılığı azaltma fikrine olumlu bakıyor. Kanada’da katılımcıların yüzde 48’i ABD’ye bağımlılığın azaltılmasının mümkün olduğunu ve hükümetlerinin bunu yapması gerektiğini düşünüyor. İngiltere’de ise yüzde 42’si bunun teoride iyi bir fikir olduğunu ancak pratikte zor olabileceğini söylüyor. Buna karşılık aynı ülkelerde Çin’e olan bağımlılığın azaltılabileceğine inananların sayısı daha az. Bu durum Çin’in küresel tedarik zincirlerindeki güçlü konumunu gösteriyor.
Gençler daha sıcak bakıyor
Avrupalı gençlerin, ABD’nin kültürel hegemonyasına alternatif olarak Çin’e daha sıcak baktığı da ankette görülüyor. 18-24 yaş aralığındaki katılımcılar, Çin’le daha yakın ilişkiler kurulmasını destekleme konusunda daha yaşlı kuşaklara göre belirgin biçimde daha olumlu görüşler dile getirdiği görüldü. Yine Çin Sosyal Bilimler Akademisi’ne bağlı Avrupa Araştırmaları Enstitüsü tarafından yaptırılan farklı bir araştırmaya göre genç Avrupalıların çoğu Çin hakkında bilgiyi sosyal medya üzerinden alıyor. 18-25 yaş grubunun yaklaşık yüzde 70’i Çin’le ilgili bilgi edinmek için sosyal medya ve kısa video platformlarını kullandığını söylüyor.
Teknoloji yarışında önde görülüyor
Ankete katılan Avrupalılar ve Kanadalılar arasında Çin’in küresel teknoloji yarışını kazandığı yönünde güçlü bir kanaat bulunuyor. Bu hedef, Çin lideri Xi Jinping’in stratejik vizyonunun merkezinde yer alıyor. Çin elektrikli araç bataryaları ve robotik alanlarında ABD ve diğer Batılı ülkelerin önüne geçmiş durumda. Ayrıca elektrikli araçlar ve güneş panellerinde Çin tasarımları küresel standart haline geldi. Anket sonuçlarına göre Kanada, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’taki katılımcıların önemli bir bölümü ilk “süper zekâ” yapay zekâyı Çin’in geliştireceğini düşünüyor. ABD’de ise tablo farklı. Amerikalı katılımcıların çoğu teknoloji alanında hâlâ ABD’nin üstün olduğu fikrine sahip.
Yeni süper güç Pekin
ABD ile müttefikleri arasındaki görüş ayrılığı küresel güç dengesi konusunda da ortaya çıkıyor. Kanada, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’taki katılımcıların yaklaşık yarısı Çin’in hızla daha güçlü bir süper güç haline geldiğini ifade etti. Ankete göre bu tahmin özellikle ABD’nin dünya için artık olumlu bir güç olmadığına inanan kişiler arasında yaygın. ABD’de ise katılımcıların yüzde 63’ü ülkelerinin önümüzdeki on yıl boyunca küresel üstünlüğünü koruyacağını dile getirdi.
Hükümetler de adım atıyor
Bu görüşler yalnızca kamuoyunda değil, hükümetlerin politikalarında da etkisini göstermeye başladı. Kanada Başbakanı Mark Carney ocak ayında Ottawa-Washington arasında “kopuş” yaşandığını ilan etti ve aynı ay Çin ile yeni bir ticaret anlaşması imzaladı. İngiltere kısa süre sonra Çin’le milyarlarca dolarlık ihracat anlaşmaları yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Almanya Başbakanı Friedrich Merz de Pekin ziyaretlerinden Avrupalı ürünler için Çin’den büyük siparişlerle döndü. Son olarak Çinli yetkililer AB ile ilişkileri “rekabet” değil “ortaklık” olarak tanımladı.
Kritik ziyareti erteledi
- ABD Başkanı Donald Trump, İran saldırıları nedeniyle ülkesinde kalması gerektiğini ve Çin ziyaretini bir süre erteleyeceğini açıkladı. ABD Başkanı Trump, daha önce nisan ayı başında yapılacağı duyurulan Çin ziyaretini zamanında yapıp yapmayacağı sorusuna, "Çin'le görüşüyoruz. Çok isterdim ama savaş yüzünden burada kalmak istiyorum. Burada olmam gerektiğini hissediyorum. Bu yüzden bir ay erteleme talebinde bulunduk. Onlarla bir araya gelmeyi sabırsızlıkla bekliyorum" diye yanıt verdi.
