Kızı Kadriye Avcı Erdemli tarafından kaleme alınan Din Hizmetine Adanan Bir Ömür: Kozanlı Hasan Hoca isimli eser, hem aileden bir ismin bakışını, hem Hasan Avcı hocanın talebe çevresinin hatıralarını hem de yol arkadaşlarının kanaatlerini ve intibalarını yansıtıyor.
İlim yolculuğu öylesine bereketli bir yolculuk ki bu yolculukta hocalık payesine erenler için hiç kapanmayan bir defter söz konusu. Çukurova bölgesinde hatırı sayılır bir iz bırakmış Kozanlı Hasan Hoca da bu bahtiyar isimlerden birisi. Kızı Kadriye Avcı Erdemli tarafından kaleme alınan Din Hizmetine Adanan Bir Ömür: Kozanlı Hasan Hoca (Beyan yay. 2025, 288 s.) isimli eser, hem aileden bir ismin bakışını, hem Hasan Avcı hocanın talebe çevresinin hatıralarını hem de yol arkadaşlarının kanaatlerini ve intibalarını yansıtıyor.
Din hizmetlerinin zorlukla yerine getirildiği, yer yer kesintiye uğradığı dönemlerde öncü, yol açıcı şahsiyetler hep olagelmiştir. Çukurova bölgesinde ilim namına bir mektep ve bir merkez olan Kozanlı Hasan Hoca’nın anlatıldığı bu kitapta onu tanıtırken “İstanbul’da Celalettin Ökten, Konya’da Hacıveyiszâde Mustafa Efendi ne ise Çukurova’da Hasan Hoca odur” (s.175) denilmiş. Kozanlı Hasan Hoca, 1927 yılında Kozan’da dünyaya gelmiş 1984 yılında aramızdan ayrılmış, 57 yıllık ömründe durmak bilmeyen öğrenme ve öğretme sevdası ile hareket etmiş bir isimdir.
CAMİ YOLU OKUL YOLU
Çocuk yaşta annesiz kalıp babasının terbiye ve eğitimi ile ilim aşkı içine düşmüş olan Hasan Hoca, daha babası ile çift sürmeye gittiğinde, dinlenme saatlerinde babasına Kur’an okur, ezberlerini dinletirmiş. Sonraları Kozan’a haftanın üç günü at sırtında giderek Arapça, sarf, nahiv, tefsir, hadis gibi hem Arapça eğitimi hem de temel İslami eğitimini almıştır. Kitapta aktarıldığına göre 1966 yılında resmi olarak kadroya geçmeden önce Kozan’da Kur’an Kursu Hocalığı ve İmamlık vazifesinde bulunmuş. Farklı camilerde görevlerinden sonra 17.11. 1975 tarihine kadar Cumhuriyet Camisine tayin edilmiş ve vefatına kadar da burada 9 yıl görev yapmış. Bulunduğu her yerde adından söz ettiren Hasan Hoca, kürsüde ses getiren vaazları ile, Kur’an Kursunda yetiştirdiği talebeler ile, insanların sıkıntılarını çözen fetvaları ile, kitapta yer alan ifade ile “cami yolunu okul yoluna” çevirmiş bir âlimdir.
12 MART MUHTIRASI SONRASI BİR TEFTİŞ
Hasan Hoca ilim yolunda her türlü eza, cefa ve sıkıntıya göğüs germiş, hepsini bir şekilde bertaraf etmesini bilmiştir. Bu sıkıntıların yoğun yaşandığı dönemler elbette ki muhtıra dönemleri ve sonrasında icra edilen uygulamalardır. Bunların ilkinde Hasan Hoca’nın görevli olduğu talebe yetiştirdiği Kozan Kur’an Kursu’dur. Buraya Diyanet’ten gönderilen müfettiş, önce ilçe müftüsü M. Asım Ünsal tarafından bu kursta yapılan hizmetler aktarılarak ikna edilmeye çalışılır hatta Müftü Ünsal tarafından “Şimdi siz tek derdi öğrenci yetiştirmek için gecesi gündüzü olmayan bir âlimi “niye öğrenci yetiştiriyorsun” diye mi sorgulayacaksınız?” şeklinde bir ihtar da yapılır. Hizmetleri yerinde inceleyen Müfettiş mahcup bir şekilde “şikâyet vesilesi ile sizi faaliyetlerinizi tanımaktan dolayı son derece memnun oldum” der ve hem Hasan Hoca’ya hem de müftüye takdirname gönderir. Bir başka hadise ise 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında yaşanır. Hadiseyi Kadriye Avcı Erdemli kitapta şu şekilde aktarıyor:
“12 Mart 1971 Muhtırası ve sonrasında gelen sıkıyönetim günlerinde kursa Milli Eğitim müfettişleri gelmiş. Sınıflarda niçin Atatürk’ün resminin asılı olmadığını sorarak sıkıştırmaya başlamışlar babamı. Ancak o ikna kabiliyeti yüksek bir insandı. Merhabalaşma faslı bittikten sonra “Kur’an-ı Kerim okunan ve namaz kılınan yerde fotoğraf bulundurmak caiz değildir efendiler. Diyelim ki namaz kılacaksınız burada, o fotoğrafı ters çevirmek veya kaldırmak icap eder. Sürekli bunu yapmak da hoş olmaz. Hem sadece Mustafa Kemal Atatürk’ün değil, hiç kimsenin fotoğrafı yok gördüğünüz üzere. Bizim ecdadımız sadece Mustafa Kemal değil ki, Fatihler, Yavuzlar, Alpaslanlar var. Bunların hepsi birbirinden kıymetli ve ülkenin mevcudiyetinin temel taşları. Hepsi dünyaya meydan okumuş insanlar. Onların da fotoğrafı yok. Çünkü burada Kur’an okunuyor.” demiş. Böyle bir korku yaşamış olsalar da müfettişler ikna olarak hürmetle ayrılmışlar kurstan. Bir daha da bu konuda babamı sıkıştırmamışlar.” (s.140)
KOZAN’DA İMAM HATİP’İN ÖNCÜSÜ
Kitapta yer alan dikkat çekici bilgilerden birisi de Hasan Hoca’nın Kozan’da açılacak olan İmam Hatip Lisesi’ne öncülük etmesidir. 17 Ekim 1951 tarihinde İstanbul, Ankara, Adana, Konya, Kayseri, Maraş, Isparta olmak üzere açılan 7 imam hatipten birisi olan Adana İmam Hatip’ten 1968 yılında mezun olan Hasan Hoca, Kozan’da da İmam Hatip açılmasının zaruretine inanarak kurdukları Kozan İmam Hatip Lisesi Yaptırma ve Yaşatma Derneği bünyesinde 1969 yılında çevre köyleri, esnafları gezerek bir okul binası yaptırırlar. Kurdukları dernek mensupları ile birlikte dönemin siyasilerince beklemeye alınan ve açılışı ancak 1975-76 eğitim-öğretim yılına yetişen imam hatiplerden birisidir Kozan İmam Hatip Lisesi. Bu açılış hikayesi de tafsilatlı bir şekilde kitapta yer almaktadır. Henüz Kur’an Kursu hocası iken külliye kurma hayalini öğrencileri ile paylaşan Hasan Hoca, bu hayalini yıllar sonra Erkek İHL, Mesleki Uygulama Camisi, Kız İHL ve kütüphane kurulması ile gerçekleştirmiştir. Sadece ömrünün sonuna kadar yürüttüğü dernek başkanlığı ile değil İHL’lerin yaşaması, öğrencilerin bir şekilde bu okullara kanalize edilmeleri için de can hıraş bir şekilde çalışmış. Bununla ilgili kitapta sayısız örnek yer alıyor. Ne zaman ortaokula giden bir çocukla karşılaşsa ona hemen “İmam Hatip Lisesi’ne geç. Sana fark derslerini verdiririz, kaybın olmaz, ben seni yetiştiririm…” gibi ön açıcı tavsiyelerde bulunurmuş.
İdeal ve inançlı bir nesil yetiştirme gayretinden asla taviz vermemiş, bu yolda her türlü eza ve cefaya katlanmış bir ulu ilim çınarı olarak iz bırakmış Hasan Hocayı rahmetle anarken, kızı İlahiyatçı Kadriye Avcı Erdemli’yi de göstermiş olduğu bu vefalı davranıştan dolayı tebrik ediyorum.
