Hristiyan dünyası, Haçlı Seferleri sonrasından itibaren Müslüman dünyaya karşı yaşadığı yenilginin travmasını Pavlus'un öğretisinden imâl olan “Tanrılarını” hayatın dışına iterek atlattı. Kendilerini terk eden, kendilerine değil Müslümanlara zafer yolunu açan “Tanrı'yı”, merkezden alıp, merkeze kendi akıllarını/insanı koyarak “tanrılarından” intikamlarını aldılar.
İslâm coğrafyası için ise ilk travma, Hicri ilk asırlarda Antik Yunan'a ait eserlerle karşılaşmakla, Akaid'i, İlm-i Kelâm'a terk etmekle, Mutezile'nin akılcı çıkışları ile başladı. 19 Yüzyıl ise ikinci ve köklü travmanın ortalama tarihiydi. Sömürgecilik sayesinde gelişen Batı modeli, sömürdüğü İslâm coğrafyalarının önüne geçti. Napolyon'un işgali ile başlayan süreç neredeyse bugüne kadar geldi. Bu travma ile başa çıkma gayretleri, yöntemleri oldu. Ancak bu yöntemler pek yeterli olmadığı gibi İslâm coğrafyası içerisinde içsel kırılmalar da oluşturdu.
Müslümanların yaşadıkları problemlerle başa çıkma yöntemi çok çeşitli olsa dahi, bu yöntemleri Selefiye, Kelâmiye, Sufiye olarak üç başlıkta ele alabiliriz diye düşünüyorum.
Şunu bir parantez açarak belirtmeliyim ki, kısaca bahsettiğim başlıklar, hem bir köşe yazısında anlatılamayacak kadar geniştir hem de bıçak gibi keskin bir tasnif mümkün değildir. Zira Sufiye dediğimizde İbn Arabi yöntemi gibi vahdet-i vücut öğretisini kabul eden bir aşırı tasavvufi yorum da vardır, Gazâlî gibi tasavvufu şer'i daire içine çeken mutedil yorum da vardır.
Yanlış hatırlamıyorsam, Süleyman Uludağ Hoca, yukarıda bahsetmeye çalıştığım tasnifi “İslâm Düşüncesinin Yapısı” adıyla kitaplaştırmıştı.
Müslümanların bu öncül girişimlerden sonra, özellikle 19 yüzyıl ve sonrasında, İslâm coğrafyaları karşısında yenilgi hissettikleri Batılı sömürgecilerle mücadele kapsamında yoğun çalışmalarda bulundu. Hint Alt Kıtası –bugünkü Bangladeş, Afganistan, Pakistan, Hindistan bölgesi-, Afrika, Mısır, Osmanlı İmparatorluğu ve Libya'da ortaya çıkan akımlar; selef akîdesi, medrese usulü, tecdid hareketleri –özellikle bugün İhvan-ı Müslimin'i oluşturan kitlelerin öncülleri-, cihadî akımlar olarak farklı şekillerde teşkilatlandılar. Bu teşkilatlanmalar, kültürel ihyâ, siyasi katılım, bilimsel gelişme gibi birçok yöntem ile bu badireyi atlatma çabası verdiler.
İslâm coğrafyasının, Müslüman liderlerin bir girişimi daha mevcut; İslâm İşbirliği Teşkilatı.
/
1969'da, İslâm ülkelerini çatısı altında toplamak üzere kurulmuş olan, 57 üyeye sahip, uluslararası bir teşkilat.
Bu yıl İstanbul'da düzenlenen İslâm İşbirliği Teşkilatı 13. İslâm Zirvesi'nde, 3 yıllık dönem başkanlığını Mısır'dan Türkiye devraldı. Zirve'de konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Müslümanların üç önemli sıkıntısını şu şekilde dile getirdi:
Yukarıda bahsettiğim çıkış yolları arayışının bir uzantısı olduğunu düşündüğüm, Türkiye'nin çok önemli bir role sahip olduğu bu zirvede dile getirilen sıkıntılarımıza, iki tanesini daha eklemek gereğine inanıyorum:
Türkiye öncülüğünde, daha özelinde Recep Tayyip Erdoğan öncülüğünde, cesaret ve çalışkanlığın olduğu bir model ortaya çıktı. Ancak, bu modeli desteklediği halde sırf bizde adına muhalif denen ancak muhalefet değil küfürbaz, edepten nasiplenmemiş, linç ahlâkından beslenen, nefret hastalığına tutulmuş olan kesimlerden korktuğu için inandığını söyleyemeyen Müslümanlar var. Bunlarla birlikte konforlu hayatları bozulmasın, yorulmasınlar diye ağzını açamayan Müslümanlar var. Aşırı derecede tiksinti duyduğum bu kitle, rol modelin halkın her kesimine sağladığı imkânları tepe tepe kullanıp, asla rahatını bozmayacak şekilde davranıyor. İnandığını söylemekten aciz bir kesimin açtığı yaranın acısını çekiyoruz. Şimdiki önceliğimiz, bu tiksindirici korkak ve tembel kesimleri dirilmek olmalı. Bunun yolu da bunların rahatlarını bozmaktan geçiyor, bizler ancak bunların rahatı bozulursa rahatlarız ve diğer üç sıkıntının da üstesinden geliriz, bizinillah.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.