“Darçiyev, seçkin bir diplomat ve deneyimli bir yöneticiydi. Üst düzey bir profesyonel ve ABD konusunda parlak bir uzmandı. Rus dış politikasının en önemli alanlarından birinde görev yaptı”…
Rus dışişleri kaybını bu cümlelerle duyurdu. Aleksandır Darçiyev, Rusya’nın ABD Büyükelçisiydi. Washington’a 2025 Mart’ın da atanmıştı. Son görevi oldu…
Bir ihtimal, Büyükelçi’nin ani ölümünü duyuran pul kadar haberlere bir-iki Türk gazetesinde rastlamış olabilirsiniz. Aynı basın-yayın organları, elçinin ölümüyle, 13 ay önce bir ABD Kongre Üyesi’ne, Kennedy ve Oswald suikastlarıyla ilgili 350 sayfalık Rus istihbarat belgeleri verdiği haberlerini birleştiremedi…
Bugün, “Büyükelçi Darçiyev, Jeffrey Epstein’in dünya liderlerine şantaj yapmaktaki rolünü ifşa edecek binlerce sayfalık belgeleri de teslim edecekti” iddiaları/komplo teorileri ortada dolaşıyor. Tabii, Darçiyev’in ölümünün doğal yollarla olup-olmadığına ilişkin şüphelerle birlikte…
Haylidir ‘Soğuk Savaş’ stili olaylara rastlamıyorduk. Onların yerine, örneklerini önceki yazımızda verdiğimiz (18/11) türden, küresel bankalara, havaalanlarına, NSA’ya, süper marketlere, aralarında BBC, CNN, HSBC gibi önemli kuruluşların bulunduğu 178 internet sitesine, Microsoft ve Apple gibi tekno-sektörün lider şirketlerine, son olarak Avrupa Parlamentosu’na siber saldılar yaşanıyor…
Darçiyev vakası, aynı savaşın, ‘dijital dünyaya siber kuşatma’nın tarafları arasındaki cephenin ilk ‘vintage’ vakasıydı. Nvidia olayını ise, soğuk savaş-tekno karışımı, ‘hibrit’ hesaplaşma olarak kabul edebiliriz…
Kulağından vurulmasını takiben Beyaz Saray’a gelen Trump’ın JFK dosyalarını açıklayacağını duyurması ilk icraatlarından biriydi ve böylece, “kendisine suikast girişiminde bulunan güçlerle JFK’yı öldüren güçleri eşitliyordu”. Epstein vakası ise
“o güçlerin” Trump’a cevabıydı…
***
Perşembe günü üç süper gücün liderini Çin’de masaya oturtan gelişmelerin arkasında da bu güç dağılımı var…
Konu teferruatlı ama şöyle sadeleştirebiliriz; küresel sermayenin yeni lider adayı “tekno güçler”, ABD ve Avrupa’daki siyasi liderlikleri, küresel ekonomi dinamiklerini beklentileri doğrultusunda şekillendirmeye çalışırken, “yapay zekâ ve çip” kontrolünün “devletlerin” elinde kalmasını savunan, o devletleri de “ABD ve Çin” olarak tanımlayan güçler buna şiddetle direniyor. Yaşanan hakimiyet/güç savaşı budur…
Sonuç olarak, “süper zirve” masasında üç değil dört güç vardı…
***
Masadaki stratejik dosya işte bu “küresel tekno savaşlardı”. Ukrayna ve İran savaşları ancak “konvansiyonel” dosyalar olarak ele alındı…
Rusya ve Avrupa’yı da yine konvansiyonel tarafa kaldırabiliriz. Süper zirvenin bu mânada kazanını Rusya’dır. İşin en başından beri Ukrayna savaşının muhakkak kazanılması gerektiğine ilişkin Moskova değerlendirmesinin ilk nedeni, “kıtasal/kontinental bir güç” olarak yeniden kabul edilmesinin yaşamsal olmasıydı. Bunu başardı. Avrupa, Rusya’yı dünyadan dışlamaya çalışırken, ABD ve Çin onu aralarına alarak “galip” ilan etti…
Aynı sıralarda “Ukrayna gönüllüleri” olarak toplanan Avrupa ülkeleri tam da bu sonuçtan korkuyordu. ABD ve Çin’in Rusya’yla verdiği görüntünün, kendilerini dışlayarak Kiev’in kaderini belirleyeceğinden çekiniyorlardı. Almanya Şansölyesi’nin katılımcı ülkelere verdiği birer parça “Berlin Duvarı”nın anlamı buydu. Ama Shenzen’deki “görüntü” tersini verdi…
Rusya’nın diğer iki gücü bu noktaya getiren ikna kozu ise, “hanginizin yanında yer alırsam, diğeri kaybeder” kartıydı. Tehdidin gücü tartışılır olsa da, Pekin ve Washington’un bunu göze alacak lüksü yoktu…
***
Haliyle İran ve Ukrayna konularının sonuca ulaşması üzerine zirve çıktıları birbirinden farklı olabilir. Rusya, Ukrayna’dan çıkabilir. Ama ABD, İran’dan çıkabilir mi? Yine de çıkarsa, siyasi faturasını ödeyebilir mi?
Görünen o ki, Washington’un devreye soktuğu formül Ukrayna’da bir ilerleme sağlayabilir. Tabii zamanla. “Eisenhower Matrisi”si denilen bir tür dış politika metodu bu alanı açabilir; “sorun varsa ve çözemiyorsan, sorunu büyüt”-(“When you have a problem you can’t solve, you make it bigger”). Moskova-Kiev arasındaki girişimler her defasında akamete uğrayınca, soruna Avrupa ülkelerini dahil etti ABD. “Yeni Avrupa Güvenliği Mimarisi” lafı öyle ortaya çıktı. Yani, Rusya’yı da bu mimariye dahil etme fikriyle. Böylece Almanya ve İngiltere değişmeye başladı. Söylemdeki katılıklar devam etse de, “müzakere” tonu yumuşamaya başladı…
***
İran savaşında da durum görünenden farklı; Pekin ve Moskova’nın Tahran’ın arkasında durduğu açık ama savaşın sürmesinin ABD’yi iyiden iyiye dibe çektiği gerçeği akılları karıştırıyor. Bu yüzden süper zirvede ABD, Çin’e karşı daha da yumuşaktı. İran bataklığından çıkmak için Pekin’e ihtiyacı var. İran’ın müzakerelerdeki tavizsiz, üzerine üzerine gitme tavrına bakıldığında, bataklık Trump’ın paçalarından boğazına yükseliyor. İsrail’in dümen suyunda gitme sersemliğinin faturası bu…
Stratejik bir konu olmasına rağmen, konvansiyonel/taktik bölüme alabileceğimiz “nükleer” konusu, açıklanan dört maddeden biri olarak İran’a mesaj veriyor. Üç süperin aralarındaki bir konu gibi görünen nükleer uzlaşı, bir yandan Çin’i nükleer anlaşma müzakerelerine ikna ederken, öte yandan İran’ın nükleer girişimlerine beraberce zımnî sınır getiriyor…
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.