Bu dünyadan bir Osman Yüksel Serdengeçti de geçti

Yazılarıyla, şiirleriyle, özellikle fıkralarıyla, taşlamalarıyla ve haşlamalarıyla bizim nesli en çok etkileyen büyüklerimizden biri de merhum Osman Yüksel Serdengeçti idi. Bir on Kasım günü vefat etmesi dolayısıyla arkadaşları ve dostları ölümüyle bile nükte yaptı demişlerdi. İrtihâlinin 43. yılında ben de bu haftaki yazımı onun “Gülünç Hakikatler” adını verdiği bazı fıkralarına tahsis edeceğim. Serdengeçti’nin “Bir Nesli Nasıl Mahvettiler”, “Mâbetsiz Şehir”, “Bu Millet Niçin Ağlar” gibi eserlerinin yanı sıra “Gülünç Hakikatler” de ilk yayınlandığı zaman büyük bir ilgi görmüştü. Unutmayalım ki merhumun fıkraları sadece fıkra değildir, gerçeklerin fıkralarla süslenmiş tezâhürleridir. Öyleyse mahkemelik olduğu “Ayasofya Dâvâsı” ile başlayalım:

Osman Yüksel Serdengeçti neşrettiği “Ayasofya” yazısından dolayı mahkemeye verilmiştir. Bir hayli gürültülere, heyecanlı sahnelere vesile olan bu mahkemede savcı, “Efendim Ayasofya zaten aslında kilisedir, maznunun bu mesele üzerinde ısrarla durması, böyle heyecanlı, kışkırtıcı yazılar yazması mânâsızdır” deyince Serdengeçti:

-Muhterem hâkimler, aslında Anadolu da Diyâr-ı Rum’du. Aslında böyleydi, böyle söyleniyordu diye güzel Anadolu’muzu Rumlara peşkeş mi çekeceğiz? Sayın savcımızdan soruyorum: Kendi zihniyetlerine göre bizim de aslımızın maymun olduğu söyleniyor. İddia makamında bulunan savcımız kendisinin maymun olduğunu söyleyebilir mi?

Bunun üzerine hâkimler biraz daha gülmüşler, savcı biraz daha kızarmış. Fakat iddiasında ısrar etmiş ve Serdengeçti de sesini biraz daha yükselterek:

-Karşımda Müslüman-Türk milletinin müdde-i umûmisi değil, bir müdde-i husûsi, Atinagoras’ın husûsi mümessilini görüyorum! Ürperiyorum, ürperiyorum, demiştir.

On dakikalık bir fâsıladan sonra karar tefhim ediliyor (açıklanıyor):

Beraat! Amma savcı temyiz ediyor. Temyizden de tasdik!

Manda

Rahmetli Hasan Basri Çantay anlatmıştı: Millî Mücadele sıralarında Hâlide Edip ve beraberinde bir heyet Balıkesir’e gelmişti. Bu heyet Amerikan taraftarlığı yapıyordu. Mandacı idi! Halka bu fikrin aşılanmasını istiyorlardı. Manda, manda, Amerikan mandası... Çarşı pazar bu manda lâfı her yere yayılmıştı. Bunu duyan kunduracı esnafından biri, ben İstanbul’dan gelen bu adamları göreceğim diye tutturmuş. Göreceğim de göreceğim, illâ göreceğim, bizim kunduracıyı heyetin huzûruna çıkardık.

-Hanımefendi, beyefendiler diye söze başladı. Biz ne diyecek diye hayretle bekliyorduk. Devam etti:

-Manda için Amerika’ya gitmeye lüzum yok! Bizim Susurluk’ta öyle kuvvetli, öyle iri mandalar var ki!..

Heyet âzâları kıpkırmızı kaldılar, hemen oradan ayrıldılar.

Hasan Basri Bey, kunduracının ismini de söylemişti. Sağ mı bilmem. Sağsa Allah sıhhat ve âfiyet versin. Ölmüşse rahmet!

Kaldırın kollarınızı

Dost, kardeş, dindaş Pakistan’ın Cumhûriyet ilân etmesi münasebetiyle Adnan Menderes, Fuat Köprülü ile birlikte oraya gitmişlerdi. Pakistan mâlûm, koyu Müslüman bir memlekettir. İsmi dahi “İslâm Pakistan Cumhûriyeti”dir. Bizimkiler orada bir hayli kaldılar. Tabiî, bu günler içinde birkaç defa “cuma” da geçti. Cuma günü onların bütün devlet adamları namaza gidiyorlar. Bunu gören Menderes, Köprülü’ye, “Biz de gidelim” diyor, “Ayıp olur.” Köprülü’nün, “Ben namaz kılmasını unuttum” demesi üzerine, Menderes, “Gel, ben sana öğretirim” diyor ve götürüyor.

Türk edebiyat tarihi, tasavvuf tarihi, İslâmî ilimler mütehassısı Prof. Dr. Köprülü’ye Menderes namaz hocalığı yapıyor. Ben de Sayın Fuat Köprülü’ye, “Tam Namaz Hocası” kitabından bir adet gönderdim. Eksiği varsa tamamlasın diye...

Yukarıdaki haberi, Pakistan’la sıkı münasebeti bulunan Salih Özcan ismindeki bir arkadaş vermiştir.

Bizimkilerin Pakistan ziyaretinde gazetelere akseden resimlerden biri dikkatimizi çekti. Heyetimiz, Pakistan’ın büyükleriyle birlikte Muhammed Ali Cinnah’ın mezarını ziyaret ediyorlar. Pakistanlılar bizim gibi, bütün Müslümanlar gibi ellerini kaldırmışlar, duâ ediyorlar. Yâ bizimkiler? Bahadır Dülger diye birisi var. Erzurum mebusu. Vaktiyle Türk Kültür Ocağı’na başkan da yapmıştık. Bu zâta bakıyorum, bir zaptiye gibi hazır ol vaziyetinde. Köprülü, avuçlarını yummuş, elleri ceplerinin hizasında. Demokrat Parti’nin Genel Başkanı Menderes ikisi ortası. Ne Pakistanlılar gibi yukarı kaldırmış ne Köprülü gibi aşağı indirmiş! Vaziyeti idare ediyor.

Be mübarek adamlar, kaldırın ellerinizi... Babanız da böyle yapardı, analarınız da... Milletimiz de böyle yapıyor. Yanınızdaki dostlarınız da... Sanki kollarını kaldırıverseler, Türkiye’de lâiklik de kalkıverecek. Amerika’daki, Avrupa’daki çarmıhın önünde diz çöken devlet adamlarını görmediniz mi?

Nurbâki-Hüvelbâki

Bizim Büyük Doğu’cu, “Tek Nur” ve “Sonsuz Nur” kitaplarının müellifi, Afyon mebusu Dr. Nurbâki dostumuz İnönü’yü övmüş. Bunu duyunca inanamadım. Çünkü dostumuzun zihniyetini yakından bilirim! Daha neler göreceğiz, neler duyacağız Allah’ım! Nurbâki dostumuz bundan sonra artık “Hüvelbâki” oldu. Rûhuna Fâtiha!..

Sıra Necip Fazıl’da

Hem Necip Fazıl üstadı hem Serdengeçti merhumu yakından tanıyanlar, çok iyi bilirler. Onların arasında sarsılmaz bir dostluk vardı. Biraz da bu dostluğun gereği olarak birbirleriyle pervâsız konuşurlar, türlü türlü fıkralar anlatırlardı. Serdengeçti, “Gülünç Hakikatler”e bu fıkralardan üçünü kaydetmiş. Ben de size üçüncüsünü nakledeyim:

Üstad Necip Fazıl bir gün bana:

-Sen ırkçı mısın, diye sordu.

-Hayır, ırkçı değilim, ama soycuyum, cevabını verdim. Üstad şöyle devam etti:

-Soylu adamları severim. Benim soyum Kısakürek âilesi Dulkadiroğulları’na dayanır. İşte şeceremiz! Bir tomar kâğıt çıkarttı.

Baktım bu âile şeceresinin en altında Necip Fazıl... Damarına bir basayım şunun, dedim:

-Üstad, anladım, çok güzel. Güzel amma ne yazık ki, siz en alta düşmüşsünüz!

Üstad, hiç altta kalır mı? Şecereyi ters çevirdi. Bütün ecdat, mezarlar, iskeletler aşağı. Üstad, başta.

-Bütün bu gelip geçenler, beni hazırlamak için gelip geçmişler bu dünyadan, dedi.

Her ikisine de rahmet niyâzıyla...