Kusursuz fırtına mı geliyor?

Türkiye her ekonomik krizde birini veya birilerini seçiyor. Sonra ekonomi üzerine söz söyleme salahiyeti onlara bırakılıyor.

Sonra başlanıyor kötü senaryolar çizilmeye.

İnsanlara kaçacak bir yerleri yokmuş gibi hissettirene kadar devam ediliyor.

Şimdi de “kusursuz fırtına” sloganıyla ilerleniyor.

Acaba, diyorum.

Acaba diyorum çünkü ya Türkiye büyük bir krizi her defasında ötelemeyi başarıyor yahut Türkiye ekonomisini tanımadan değerlendirme yapılıyor.

Darbe girişimi, Trump’ın Branson saldırısı, Pandemi, Asrın Afeti, %50 faiz ve daha neler neler atlattı ekonomimiz.

Başka ülke olsa 100 kere batardı.

Bunları geçip fonda batacağımızı düşünmek size de yersiz gelmiyor mu?

Evet, sistematik bir risk alanı patladı. Hem de öyle böyle değil. Siyasi ve kriminal yönü cabası.

Ama bu siyasi ve kriminal kısmı krizden çıkışın anahtarı. Sorumlular görevden alındıkça, mesuller bedel ödedikçe, hak sahiplerinin hakları bunlardan tahsil edilip ödendikçe krizin ekonomik yönü de aşılmaya başlayacak.

Evet, ekonomi yönetiminin kapasitesi karşısında risk yüksek görülebilir. Ama önceki kriz dönemlerinde de ekonomi yönetimleri çok süper değildi.

Devlet borçlanmasın yeter, toplum riskleri kendi aşabiliyor. Çünkü başına mutlaka bir şey geleceğini bildiğinden ve çözüm üretmekte zorlanılacağına da emin olduğundan kendi kriz tedbirlerini kendi alıyor. Örgütsüz ama kollektif; işte toplumsal bilinç. Mucize falan değil yani. Ama eksik kurumların halkı kestiği bir maliyet.

Yahu zaten ekonomi yönetimleri az biraz becerikli olsa toplum gerçek ekonomik potansiyelini gösterecek. Türk ekonomisi batmayı değil, potansiyelini sergilemeyi bekliyor.

Hani bir klişe var; “Türkiye’nin çözülemeyecek sorunu yoktur,” diye. Klişe dediğime bakmayın gerçekçi bir ifadedir. Ama dış politika ve iç siyaset için…

Ancak söz konusu ekonomi olunca “Türkiye’nin çözebileceği sorunu yoktur,” gibisinden bir fotoğraf çiziliyor.

Oysa ekonomide de kendi başımıza çözemeyeceğimiz sorun yok. Hesap belli kitap belli kapasite belli. Fakat akışı ve yeri geldiğinde şokları yönetecek kurumlar yetersiz.

MERKEZ BANKASI ENFLASYON TAHMİNİNİ Mİ YÜKSELTMELİ, FAİZİ Mİ İNDİRMELİ?

Evet, hesap belli kitap belli ama Merkez Bankası birkaç ay öteyi tahmin edemiyor.

2026 sene sonu için daha ağustosta yaptığı enflasyon tahminini kasımda yine değiştirdi. 4 Ay sonrasını mı öngöremiyor, hesap mı yapamıyor?

Eğer öngöremiyorsa tası tarağı toplayıp dükkânı hakikaten kapatalım.

Ama öyle değildir. Herhalde hesap yapamıyor.

Tahminin şaşması kusur değildir. Ama bu kadarı artık kabahat.

Teorik olarak ekonomilerin az çok ölçülebilen bir faiz toleransı vardır. Bu toleransın üzerindeki oranlar, fiyatlara büyük oranda yansıtılır.

Türkiye koşullarında faiz %36 iken enflasyonun bu rakamdan uzaklaşması matematik olarak beklenemez.

Merkez Bankası enflasyonu indirmek için faizi yükseltmesi gerektiğini değerlendiriyor. Ama tam aksine indirmek durumunda.

Çünkü enflasyonu değil, kuru hedef alan bu program yanlış. Maliyetli bir tasarım hatası.

Program ne kuru tutabiliyor ne üretimin sürdürülmesine imkân veriyor ne de fiyatları faiz maliyetinden koruyabiliyor.

Kendinizi zorlamayın. FED’in yaptığını yapın; veriyi yeniden yeni metotlarla ele alın.