Reklâmda “geldik mi geldik” diyor, kola almak için bakkala giden üç çocuktan sonuncusu. Onu duyunca her seferinde gülüyorum.Biz de uzun bir yolculuğun ardından Singapur''a inince, aynen öyle söyledik. Geldik mi geldik. Buluştuk mu buluştuk. Ülke güzel mi güzel.Singapur deyince sincaplar ülkesi sanılmasın; burası aslanlar ülkesi. Bayrağında hilâl ve yıldızlar var ama sembolü aslan.Vaktiyle korsan adasıymış. Uzun süre yalnızca korsan gemileri mekân tutmuş. Kimse gelip yerleşemediği için, aslanlarla
Reklâmda “geldik mi geldik” diyor, kola almak için bakkala giden üç çocuktan sonuncusu. Onu duyunca her seferinde gülüyorum.
Biz de uzun bir yolculuğun ardından Singapur''a inince, aynen öyle söyledik. Geldik mi geldik. Buluştuk mu buluştuk. Ülke güzel mi güzel.
Singapur deyince sincaplar ülkesi sanılmasın; burası aslanlar ülkesi. Bayrağında hilâl ve yıldızlar var ama sembolü aslan.
Vaktiyle korsan adasıymış. Uzun süre yalnızca korsan gemileri mekân tutmuş. Kimse gelip yerleşemediği için, aslanlarla korsanların adası olarak kalmış.
*
Deniz ve hava ulaşımının kilit noktalarından biri. Malezya ile Endonezya arasında kalan 4,5 milyon nüfuslu Singapur, ada üzerinde bir şehir ve tek şehirden oluşan bir devlet.
Köyü, kasabası yok, sadece mahalleleri var. Her tarafı gümrah ormanla kaplı. Orkidenin binbir çeşidini görmek mümkün.
Kıyılar ise bütünüyle liman. Bir gün içinde binlerce gemi geliyor ve demir alıyor. Taşınan konteynerlerin haddi bilinecek, hesabı tutulacak gibi değil. Velhasıl Singapur limandan ibaret.
*
Birkaç defa dünyanın en iyi hava alanı seçilen Singapur meydanına indiğimizde, bizi büyükelçiliğimizin görevlileri karşıladı. Yükümüzü otele attık, elimize bir davetiye tutuşturuldu.
Türk Büyükelçiliği akşam yemeğine bekliyor. Hastaya çorba mı sorulur! Telli turnalar gibi onbir saat havada kalmışız... Uçakta her türlü ikram olsa da insan ayağını toprağa basarak doyurmak ister karnını. Üstelik okyanusun ortasında, memleketten dokuz bin km uzakta bir Türk sofrası. Latife mevzubahis olamaz, latif diyebiliriz ancak.
*
Singapur gökdelenler ülkesi. Otel odasının penceresinden baktım, “o ne” dedim. Gördüm ki koca binanın duvarında da büyük harfle ONE yazıyor. Hemen yanında başı göklerdeki binada TWO, az ötedekinde THREE. Ne oluyor, saymayı mı öğretiyorlar, yoksa her binaya böyle mi numara vermişler derken FOUR yazanı da gördüm.
Belki devam edecekti de onun ilerisinde büyük bir Fransız marketinin binası yapılmış. Etrafta binlerce yüksek yapı... Elhasıl Singapur gökdelenden ibaret.
*
Yazdan başka mevsim bilinmiyor Singapur''da. Tek mevsim var. Ekvatorun hemen üstü. Her zaman sıcak. Güneşten korunmak için binadan binaya geçişler yapılmış. Klima burası için icat edilmiş sanki. Dışarı çıkan terliyor; içeri giren, ceket aranıyor. Yağmursuz gün yok.
Yağışta arabaların ve binaların camı, dış kısmından buğulanıyor. Hasılı Singapur nemden ibaret.
*
Singapur''da birkaç tane büyükelçiliğimiz var sanılabilir. Türk Kültür Merkezi, Türk İşadamları Derneği gibi kuruluşlar da elçiliğe benzer şekilde aktif, dinamik, heyecanla çalışıyor.
Türk üniversiteleri ile yapılan öğrenci değişim programı çerçevesinde burada okuyan öğrencilerle tanıştık. Ayrıca üniversitelerde görev yapan öğretim üyelerimiz var.
*
Dünya pazarlarına ulaşmanın kolaylığı, işadamlarına Singapur''u cazip hale getiriyor. Yine de yeterli sayılmaz. Büyük potansiyel var. Onun hepsini kullandığımızı söyleyemeyiz.
*
Üç-dört gece-gün kaldık, adanın dört bir tarafını dolaştık; bir defa olsun trafikte korna çalındığına rastlamadık. Yasak.
İnsanlar da sakin. (Tek kusur, arabaların direksiyonları yanlış tarafta...)
Biri düt diyecek olsa, polis gelip soruyor: Ne var? Korna çalmayı gerektirecek durum nedir?
*
Toprak sınırlı olduğu için fiyatlar yüksek. İki katlı bir ev almak isteyen, yerine göre 5-10 milyon dolar ödemek zorunda.
Tabii ücretler de yüksek. Kişi başı milli gelir 28 bin dolar. Vergi düşük. Yüzde 5''ten 7''ye yeni çıkmış.
Singapurlular ticareti çok iyi biliyor. Sloganları da var: “Sizin malınızı sizden daha iyi satarız.”
Bizde son zamanlarda ortaya atılan “Malezya olur muyuz?” sorusunu hatırlıyorum ister istemez.
Onun yerine “Singapur olmaz mıyız?” sorusu daha anlamlı geliyor. Kişi başı 28 bin dolar fena sayılmaz.
*
Yine de biliyoruz ki ekonomi herşey demek değil. Çok şey ona bağlı olsa da.
Burada nüfus Çinli, Hintli ve Malay''dan oluşuyor. Yüzde onbeşi Müslüman. 80''den fazla cami var.
Bir araştırma yapılmış. “Karışıklık çıksa ne yaparsınız?” sorusuna yarısı “ülkeyi terk ederim” cevabı vermiş. Bizde öyle mi? Kimse bir yere gitmez. Karışıklık denen savaşın kibarcası. Biz yediden yetmişe görev bekleriz.
