Emekli maaşlarında yeni dönem beklentisiyle birlikte milyonlarca vatandaşın gözü yapılacak düzenlemenin ayrıntılarına çevrildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın emeklilerin maaşlarına ilişkin açıklamalarının ardından ek gelir ve aylık iyileştirmesi çalışmaları gündemin üst sıralarına çıktı. Yeni sistemin kapsamı, hangi emeklileri içine alacağı ve maaş hesaplamasında hangi ölçütlerin kullanılacağı merak ediliyor. SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklilerini ilgilendiren çalışmalarda prim gün sayısı ile emeklilik yaşı öne çıkan kriterler arasında bulunuyor. Bu başlıkların maaş hesaplamasına nasıl dahil edileceği, özellikle farklı prim geçmişine sahip emekliler açısından önem taşıyor. Yeni uygulamanın mevcut aylıklara mı yansıyacağı yoksa emeklilik koşullarına göre farklı bir hesaplama mı getirileceği de yanıt bekleyen sorular arasında yer alıyor. Çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte ek gelir ve maaş iyileştirmesinin kapsamının netleşmesi bekleniyor. Peki, yeni emekli maaşı sistemi kimleri kapsayacak? Prim gün sayısı ve emeklilik yaşı aylıkları nasıl değiştirecek? İşte milyonlarca emeklinin takip ettiği düzenlemenin ayrıntıları...

EMEKLİ MAAŞLARINDA YENİ ZAM FORMÜLÜ! PRİM GÜNÜ VE YAŞA GÖRE KADEMELİ ARTIŞ GÜNDEMDE
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın emeklilere yönelik maaş iyileştirmesi ve yeni düzenleme çalışmalarına ilişkin açıklamaları, milyonlarca vatandaşın gözünü yıl sonuna çevirdi. Emeklilik sisteminde prim gün sayısı, yaş ve çalışma hayatı boyunca ödenen kazançların dikkate alınacağı yeni bir model üzerinde duruluyor. 17 milyonu aşkın emekliyi ilgilendiren düzenlemenin yılbaşından önce Meclis gündemine taşınması bekleniyor. Yeni çalışmada yalnızca emeklilerin aldığı aylıkların değil, çalışma süreleri ve ödenen prim tutarları arasındaki farklılıkların da değerlendirilmesi öne çıkıyor. Böylece uzun yıllar çalışarak yüksek prim ödeyenlerle daha az gün üzerinden emekli olanlar arasında farklılaştırılmış bir iyileştirme yapılması seçenekler arasında bulunuyor. Masadaki formüllerde 3 bin 600 günden 9 bin günün üzerine kadar uzanan farklı prim aralıkları ele alınıyor. Yaş ve çalışma durumu gibi kriterlerin de hesaba katılmasıyla emeklilere kademeli refah payı verilmesi ihtimali gündeme geliyor.

EMEKLİLİK ŞARTLARINDA PRİM GÜNÜ VE SİGORTALILIK TARİHİ BELİRLEYİCİ
Türkiye'de emeklilik koşulları, sigortalı olarak ilk işe başlama tarihi, prim gün sayısı ve kişinin bağlı olduğu sosyal güvenlik statüsüne göre değişiyor. SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) kapsamında farklı şartlar uygulanırken kadın ve erkek sigortalılar için de çeşitli ayrımlar bulunuyor.
Mevcut sistemde emeklilik için aranan prim gün sayıları 3 bin 600 günden başlayarak 4 bin 500, 5 bin 400, 5 bin 975, 7 bin, 7 bin 200 ve 9 bin güne kadar uzanıyor.
Malulen emeklilikte ise farklı koşullar geçerli. Gerekli şartların sağlanması ve yüzde 60 veya üzerinde iş göremezlik durumunun yetkili makamlarca onaylanması halinde 1.800 prim günüyle emeklilik imkânı bulunuyor.

SSK'LILAR İÇİN EMEKLİLİK ŞARTLARI NASIL UYGULANIYOR?
SSK kapsamında emeklilikte ilk sigortalılık tarihi önemli bir kriter olarak öne çıkıyor.
* 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar: Yaş şartı olmaksızın, sigortalılık başlangıcına göre 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişen prim koşullarıyla emekli olabiliyor.
* 8 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar: En az 7 bin prim günü şartı uygulanıyor.
* 1 Mayıs 2008 sonrasında sigortalı olanlar: Gerekli prim günü 7 bin 200'e yükseliyor.
Kısmi emeklilikte de sigortalılık başlangıç tarihi ve yaş koşulları dikkate alınıyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar için 3 bin 600 günle kısmi emeklilik imkânı bulunuyor. Bu kapsamda yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanıyor.
8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlarda ise 25 yıl sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü koşulu öne çıkıyor. 1 Mayıs 2008 sonrasında kısmi emeklilik için aranan prim gün sayısı 5 bin 400'e yükseliyor.

BAĞ-KUR VE EMEKLİ SANDIĞI'NDA PRİM GÜNÜ ŞARTLARI
Bağ-Kur kapsamında emeklilik için gereken prim gün sayısı, SSK'ya göre daha yüksek seviyede bulunuyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan kadınların 7 bin 200, erkeklerin ise 9 bin prim günü tamamlaması gerekiyor. Bu tarihten sonra sigortalı olanlarda kadın ve erkekler için 9 bin gün şartı uygulanıyor.
Bağ-Kur'da kısmi emeklilik için 15 yıllık sigortalılık süresi ve 5 bin 400 prim günü aranıyor. Bu seçenekte de yaş koşulunun yerine getirilmesi gerekiyor.
Emekli Sandığı kapsamında kamu görevlilerinin emeklilik şartları ise çalışma süresine göre belirleniyor. İlgili koşullarda erkekler için 25 yıl, yani 9 bin gün; kadınlar için 20 yıl, yani 7 bin 200 gün hizmet süresi öne çıkıyor. Ekim 2008 sonrasında 5510 sayılı Kanun'a tabi olan kamu görevlilerinde ise kadın ve erkekler için 9 bin prim günü şartı uygulanıyor.
YENİ EMEKLİ MAAŞI FORMÜLÜNDE PRİM GÜNLERİ KADEMELERE AYRILABİLİR
Emeklilere yönelik yeni iyileştirme çalışmasında prim gün sayısına göre farklı gruplar oluşturulması seçenekler arasında yer alıyor. Gündeme gelen kademelendirme aralıkları şöyle sıralanıyor:
* 1.800-3.600 prim günü
* 4.500-5.400 prim günü
* 5.000-5.975 prim günü
* 7.000-7.200 prim günü
* 7.200-9.000 prim günü
* 9.000 gün ve üzeri
Bu modelin hayata geçirilmesi halinde emeklilerin yalnızca mevcut aylıkları değil, çalışma hayatındaki prim ve kazanç geçmişleri de değerlendirmeye alınabilecek.

ÇOK PRİM GÜNÜ OLANIN MAAŞI HER ZAMAN DAHA YÜKSEK Mİ?
Emekli aylığı hesaplanırken çalışma hayatı boyunca SGK'ya bildirilen kazançlar ve primler dikkate alınıyor. SSK ve Bağ-Kur kapsamında aylık bağlama oranı, enflasyon ve büyüme verileri hesaplamada etkili oluyor. Emekli Sandığı'nda ise derece, kademe, hizmet süresi, ek gösterge ve unvan gibi unsurlar maaşın belirlenmesinde rol oynuyor.
Bu nedenle yalnızca prim gün sayısının yüksek olması, her durumda daha fazla emekli maaşı alınacağı anlamına gelmiyor. Çalışma hayatı boyunca düşük kazanç üzerinden prim ödenmesi, ortalama kazancı aşağı çekebiliyor. Örneğin 9 bin gün boyunca asgari ücret seviyesinden prim ödeyen bir kişinin aylığı, daha az gün çalışmasına rağmen yüksek kazanç üzerinden prim bildirilen başka bir emeklinin maaşından düşük olabiliyor. Yeni düzenleme tartışmalarında prim gününün yanı sıra ödenen prim tutarının da dikkate alınmasının nedeni bu farklılıklar.

EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 31-35 BİN TL ARALIĞINA ÇIKABİLİR
Mevcut durumda 23 bin 552 TL olarak uygulanan en düşük emekli aylığı için farklı artış senaryoları gündeme geliyor. Yaklaşık yüzde 10 seviyesinde hesaplanan enflasyon artışına ek olarak seyyanen ödeme yapılması ihtimali de değerlendiriliyor.
Örnek hesaplamalarda 5 bin TL'lik ilave ödeme yapılması halinde en düşük emekli aylığının 31 bin TL seviyesine yaklaşabileceği belirtiliyor. Bu çerçevede yeni taban aylığın 31 bin ile 35 bin TL arasında belirlenebileceği yönünde beklentiler bulunuyor.
Yaş ve prim gün sayısının birlikte değerlendirilmesi halinde emeklilere aynı tutarda ödeme yapılması yerine farklı kademelerde iyileştirme uygulanması da seçenekler arasında yer alıyor.

EMEKLİLERE 5 BİN TL İLE 10 BİN TL ARASINDA KADEMELİ ARTIŞ GÜNDEMDE
Prim gün sayısına göre farklılaştırılmış ödeme modelinde 3 bin 600, 5 bin 400, 7 bin, 7 bin 200 ve 9 bin gün üzerindeki çalışma süreleri ayrı gruplar halinde ele alınabilir.
Bu kapsamda 5 bin, 6 bin, 7 bin veya 10 bin TL gibi farklı tutarlarda seyyanen artış seçenekleri üzerinde duruluyor. Daha fazla prim günü bulunan ve daha yüksek kazanç üzerinden ödeme yapan emeklilere daha yüksek ilave ödeme verilmesi ihtimali değerlendiriliyor. Ancak bu tutarlar kesinleşmiş bir ödeme planı değil. Hangi prim aralıklarının esas alınacağı ve ilave artışların nasıl uygulanacağı, yapılacak düzenlemenin ayrıntılarıyla netleşecek.

EMEKLİLERE ZAM ÖNCESİNDE İLAVE İYİLEŞTİRME YAPILABİLİR
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yılbaşından önce düzenlemenin hayata geçirilmesine yönelik açıklamaları, emeklilerin zam takvimine ilişkin beklentilerini de artırdı. Gündemdeki senaryolara göre önce emeklilere yönelik ilave iyileştirmenin belirlenmesi, ardından ocak ayında kesinleşecek enflasyon oranına bağlı maaş artışının uygulanması ihtimali bulunuyor. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 10 seviyesinde hesaplanan artış beklentisiyle memur emeklilerinin toplu sözleşmeden kaynaklanan zam oranı arasında fark oluşabiliyor. Bu farkın giderilmesi amacıyla memur emeklilerine yönelik ilave bir iyileştirme yapılması da değerlendirilen seçenekler arasında. Bunun yanı sıra her enflasyon döneminde uygulanabilecek kalıcı bir refah payı modeli de gündeme geliyor. Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ise henüz kesinleşmiş değil.

YENİ DÜZENLEME 17 MİLYONU AŞKIN KİŞİYİ KAPSAYABİLİR
Emeklilere yönelik çalışmanın kapsamı, yalnızca kendi emekli aylığını alan vatandaşlarla sınırlı olmayabilir. Dul ve yetim aylığı alanlar da toplam ödeme kapsamı içinde değerlendiriliyor.
Bu nedenle düzenlemenin 17 milyonu aşkın kişiyi ilgilendirebileceği belirtiliyor. Dul ve yetim aylığı alanların da iyileştirmeden yararlanması halinde yapılacak düzenlemenin kapsamı daha geniş bir kesime ulaşacak.
Yeni modelde belirlenecek alt sınırın yanı sıra prim gününe göre farklı ilave ödeme tutarlarının uygulanması da seçenekler arasında bulunuyor.
TABAN MAAŞ UYGULAMASI DEVAM EDECEK Mİ?
Emeklilik sisteminde en düşük aylık uygulaması, kök maaşı belirlenen taban tutarın altında kalan vatandaşlar açısından önem taşıyor. Mevcut uygulamada kök aylığı düşük olan emeklilerin ödemesi, devlet desteğiyle belirlenen en düşük aylık seviyesine tamamlanıyor.
Bu sistemde kök maaşı 15 bin TL olan bir emekliye 23 bin 552 TL'ye ulaşması için ilave destek sağlanırken, kök aylığı taban tutarın üzerinde olan emekliye aynı kapsamda ödeme yapılmıyor.
Tüm kök aylıkların yükseltilmesi ise bütçe üzerinde daha yüksek maliyet oluşturabileceği için taban maaş uygulamasının bir süre daha devam etmesi ihtimali bulunuyor. Yeni düzenlemede en düşük aylığın 30 bin-35 bin TL bandına çıkarılması seçenekler arasında değerlendiriliyor.

SSK VE BAĞ-KUR EMEKLİSİNE YÜZDE 10, MEMURA YÜZDE 8 ZAM BEKLENTİSİ
Merkez Bankasının güncel enflasyon tahmini ve piyasa beklentileri doğrultusunda SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ocak ayında yüzde 9,5 ile yüzde 10,5 arasında zam alabileceği öngörülüyor. Bu grupta ortalama artış beklentisi yüzde 10 seviyesinde bulunuyor.
Memur ve memur emeklilerinde ise toplu sözleşme hükümleri nedeniyle farklı bir hesaplama yapılıyor. Mevcut tahminlere göre bu gruptaki toplam artışın yüzde 7,5 ile yüzde 8,5 aralığında, ortalama yüzde 8 seviyesinde gerçekleşebileceği hesaplanıyor.
Memur maaşlarına yönelik ilave bir güncelleme yapılması ihtimali de gündemde. Böyle bir adımın atılması halinde kamu çalışanları ve memur emeklilerinin zam oranlarında değişiklik yaşanabilecek.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI İÇİN REFAH PAYI HESAPLAMALARI
23 bin 552 TL olan en düşük emekli aylığı üzerinden hazırlanan örnek hesaplamalarda, yüzde 10'luk enflasyon artışı sonrasında aylığın yaklaşık 25 bin 907 TL'ye yükselmesi bekleniyor.
Bu tutara farklı oranlarda ilave refah payı eklenmesi halinde ortaya çıkan tahmini rakamlar şöyle:
* Yüzde 5 ilave artış: 27 bin 85 TL
* Yüzde 10 ilave artış: 28 bin 262 TL
* Yüzde 15 ilave artış: 29 bin 440 TL
En düşük emekli aylığının 30 bin TL seviyesine ulaşması için bu hesaplamada yüzde 17,5 civarında ilave refah payı uygulanması gerekiyor.

HİZMET BORÇLANMASI MAAŞLARI NASIL ETKİLİYOR?
Çalışanların askerlik veya doğum gibi süreler için hizmet borçlanması yapması, sosyal güvenlik prim günlerini artırabiliyor. Bordrolu çalışanlar açısından borçlanma ödemelerinin vergi matrahına etkisi de önem taşıyor.
Askerlik veya doğum borçlanması yapan çalışanların, ilgili ödeme belgelerini iş yerlerine ileterek vergi indirimi uygulamasından yararlanma imkânı bulunabiliyor. Bu nedenle hizmet borçlanması yapan çalışanların belgelerini bordro birimlerine teslim etmeleri önem taşıyor.

EMEKLİ MAAŞI DÜZENLEMESİ NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarının ardından emeklilere yönelik iyileştirme çalışmasının yılbaşından önce tamamlanması beklentisi öne çıkıyor. Düzenlemenin kapsamı, prim günlerine göre uygulanacak kademeler ve ilave ödeme tutarları yapılacak yasal çalışma sonrasında netleşecek. Ocak ayında uygulanacak enflasyon zammı ise yılın son iki ayına ilişkin verilerin açıklanmasıyla kesinleşecek. Böylece emeklilerin yeni yılda alacağı aylıklar, enflasyon artışı ve hayata geçirilmesi halinde ilave iyileştirme birlikte değerlendirilerek belirlenecek. Şu aşamada 31 bin-35 bin TL aralığındaki en düşük emekli maaşı beklentisi, prim gününe göre kademeli ödeme ve refah payı seçenekleri gündemdeki başlıca senaryoları oluşturuyor. Ancak bu rakamlar ve modeller henüz kesinleşmiş bir karar niteliği taşımıyor.

Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.