Ekonomi köşeye sıkıştı!

Savaşın ekonomi üzerindeki etkileri giderek belirginleşirken olumsuz seyir makroekonomik verilere daha ciddi bir şekilde yansımaya başladı. Nisan ayı enflasyonu tahminlerin çok ötesinde gerçekleşti. TÜİK verilerine göre Nisan ayında fiyatlar aylık bazda %4,18 ve yıllık bazda ise %32,37 arttı. Piyasadaki en yüksek tahminin de üstünde gelen enflasyon verisi ile beraber gözler Merkez Bankası’nın bir sonraki Enflasyon Raporu toplantısına çevrildi. Zira bu hali ile artık Merkez Bankası’nın hem tahminlerini hem de ara hedefini yukarı yönlü güncellemesi bir zorunluluk haline geldi.

Diğer yandan ekonomi yönetiminden ve Merkez Bankası’ndan gelen mesajlar da mevcut dezenflasyon programının sürdürüleceğine işaret ediyor. Bu da bir yandan enflasyonist dalga ile mücadele ederken diğer yandan sıkılaşmanın etkisi ile ekonomide yavaşlamanın süreceği anlamına geliyor.

Elbette tüm bu gelişmelerden en çok etkilenen kesim ise reel sektör. Hem yüksek faiz hem de aylık kredi büyümesi kısıtları ile sıkışan reel sektörün faiz indirimi ve finansmana erişim umutları bir başka bahara kalmış oldu. Bu hali ile özellikle ticari kredilerdeki tahsili gecikmiş alacak oranının gün geçtikçe artacağını not edelim.

Reel sektörün döviz açık pozisyonu 200 milyar doları aştığı için o alandaki risklerin de gün geçtikçe arttığını gözlemliyoruz. Çünkü olası bir kur atağı ya da kurdaki artış oranının hızlanması döviz cinsinden sorumlulukları yerine getirmeyi zorlaştırabilir. Bununla birlikte kurdaki kontrollü artışın ihracatçıları rahatsız ettiği ve son dönemde savaşla beraber ortaya çıkan bazı fırsatları da kaçırmamıza neden olduğu yönünde ciddi eleştiriler var.

Ancak kuru serbest bırakmanın imkânsız olduğunu en azından Merkez Bankası’nın imkanı olduğu sürece buna müsaade etmeyeceğini bilmemiz gerekiyor. Çünkü döviz kuru geçişkenliği halen çok yüksek. Yani kurdaki artışın enflasyonu artırma oranı halen güçlü görünüyor. Dolayısıyla Merkez Bankası enflasyonu dizginlemek için kuru tutmaya devam edecek. Elbette bunun da bir maliyeti var. Mevcut programa göre kuru tutmanın yolu hem rezerv kullanımı hem de yüksek faizin uygulanmaya devam edilmesinden geçiyor.

Yüksek faiz ve kredi kısıtları ise reel sektörün üretim kabiliyetini zayıflatırken kapasite kullanım oranlarını düşürdüğü için istihdam verilerini olumsuz etkiliyor. Yani ekonominin büyümesi yavaşlarken atıl işgücü oranı artıyor.

Sonuç olarak kuru bırakmak enflasyonu tetikleyeceği için tüm maliyetine katlanılarak kur tutulmaya devam ediliyor. Ayrıca kuru bırakmak reel sektörün yüksek döviz pozisyonu açığı nedeni ile ciddi bir felaket ile sonuçlanabilir. Bununla birlikte faizin de yakında dönemde indirilmesi ve/veya kredi kısıtlarının hafifletilmesi pek mümkün görünmüyor. Faizler inmediği ve kredi kısıtları kaldırılmadığı sürece de reel sektörün nefes alması zorlaşıyor.

Özetle ekonomi kelimenin tam anlamı ile köşeye sıkışmış durumda! Mevcut ekonomik programa göre ise buradan çıkmanın acı sonuçlara neden olmayacak bir yolu ise maalesef kalmadı.