Osmanlı Avrupalıydı

FATMA DURMUŞ

Son senelere gelene kadar Türkler, batılılaşma cereyanı içinde olduklarından Atatürk İlkeleri ve Laiklik tartışmaları arasında Osmanlı kavramı ve bu geçmişten çekiniyordu. Türkler Osmanlının bir uygarlık olabileceğine inanmıyordu. Halil Bey'in nesli, zamanı geçmiş bir hasta olarak bakıyordu Osmanlı Devletine. Bu anlayış son senelerde değişmeye başladı. Ben Osmanlı medeniyetini okurken batıda bize söylendiği gibi vahşi ve kötü bir medeniyet olmadığını gördüm. Türkleri tanıyabilmek ve medeniyetlerini öğrenmek benim için bir zevk haline geldi. Özellikle belirtmek istiyorum, Halil Bey ABD'ye gelmemiş olsaydı ben bugün burada olmazdım. Bu kadar zevkle derinliklere gitme hevesi duymazdım.

Bu tezin doğru tarafları var. Çok milletli, çok ırklı, çok kültürlü bir cemiyettir Amerika. Dünyanın heryerinden oraya göç etmiş ve her dili konuşan insanlar var. Amerikalı olmak bir şeye inanmak demek değil. Bizim meşruiyet belgemizde din ayrımı yapmak yasak. Osmanlı'da da buna benzer bir sistem vardı. İllaki İslamiyeti seçmek zorunda kalmıyordu hiç kimse. Herkes Padişah'ın konumu altında yaşayabilir ve güzel bir hayat sürdürebilirdi. Amerikan sistemine göre de din ayrımı yapmak yasak. Osmanlı da da farklı kesimler bir arada rahat yaşayabiliyorlardı.

Kadınların gizli, insanların giremeyeceği ve göremeyeceği bir yerde mekan tutması onlara cazip geliyor. Bu batıda bilinmeyen bir olay. Oysa Osmanlı'nın başka enteresan tarafları var. Batılı tarihçilerin bu anlamda ihmal ettiği çok konu var. Aslında Osmanlı batıyla okadar içiçe yaşamışki Asya devleti olmadan evvel 1. Murad devrinde Avrupa devletiydi. Rumeli'de Avrupa kıtasında kuruldu. Çok enteresan bir şey. Milletlere köprü olan bir medeniyet.

Bence batının Osmanlı için yapamadığı, yapılmayan tarih odur. Osmanlı'da harem-selamlık vardı. Batılılar hep harem üzerinde çalıştı. Kimse Padişahın Selamlık teşkilatı üzerinde durmadı. O yön bizim için aydınlatılmamış en büyük noksanlarımızdandır. Ben de bu boşluğu doldurmaya çalışıyorum. Şimdiye kadar yanlış bilinen, kötü tanınan, batıda hiç bilinmeyen veyahutta tanıtıldığında da yanlış tanıtılan yönleri ömrüm vefa ettiğince doldurmaya çalışmak istiyorum.

O kitap çok ilmi bir dille belgesel niteliğinde yazılmadı. Halka hitap eden bir kitap olması için çalıştım. Hiç beklemediğim yerlerden tebrikler geldi. 'Ben Osmanlı tarihini bilmiyorum ama senin kitabını okudum ve çok zevk aldım' diyenler oldu. Osmanlılar yani 'Osmanist' takımı beni tanıyor az çok. Osmanlıları daha geniş bir kitleye tanıtma çabam iyi karşılandı.

Örneğin İstanbul'un bugün 12 milyon nüfusu var. Yarın bu rakam 16 milyona çıkacak. İstanbul'u yönetmek, iaşesini sağlamak büyük hacimde işler gerektirir. Sağlam bir teşkilat ve bürokrasi tarafından yürütülen bir yönetim ister. Osmanlı bunu başarmış. Bürokrasinin bu kadar büyük hacimli nüfusların gereksinimlerini karşılaması modern devletler kurulmadan önce başarılmış. Kitabımda da bu yönleri ortaya koymak istedim. Bence Türkler, vahşi oldukları için, cesur oldukları için ve bütün dünyayı fethetme inancından dolayı değil teşkilatlanmayı iyi bildikleri için başarı kazandılar. Lojistik, bürokrasi, maliye, idare yönlerinde iyi oldukları için kazanç sağladılar. Partikte iyiydiler.

----------------- imza------------------