'Katılım'a hassasiyet uyarısı

İlahiyatçılardan İslami finans konusunda hem katılım bankalarına hem de sektörün geneline hassasiyet uyarısı yapıldı. Dün İstanbul''da düzenlenen ''Uluslararası Tarihi, Teorisi ve Pratiğiyle İslam İktisadı ve Finansı: Türkiye Örneği'' konferansında konuşan ilahiyatçıların hemen hepsi faizin belirleyici olduğu bir sistemde, 50-60 yıldır kurumsallaşmaya çalışan İslami finansın önemine dikkat çekti. Faiz hassasiyeti olan insanlara, bu yapının anlatılması gerektiğine işaret eden konuşmacılar etik ve ahlaki değerlerin altını çizdi. Toplantılarda, Türkiye''de 2012 yılından bu yana yaklaşık 6 milyar dolarlık sukuk ihracı ve devletin buna ek olarak özel sektörün de 5 milyar dolarlık ihraç gerçekleştirdiği bilgisi de paylaşıldı.

İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakülte'sinden Mehmet Saraç, bu alanda İslami ürünlerin, islamiliğinin denetlenmesi için bağımsız bir danışma kurulu teklif edildiğini, hatta bu yapının yol haritasının da şekillendiğini söyledi. Bağımsız din adamları ve sektör temsilcilerinden oluşacak bu danışma kurulunun İslam ekonomisi kavramına önemli katkılar sağlayacağını dile getiren Saraç, "Düzenleyici otoritelerin ve devletin bu konuyu sahiplenmesi ve Malezya tecrübesini örnek alması önemli'' dedi. Saraç, katılım bankacılığı alanında en önemli eksikliğin insan sermayesi olduğunu belirtirken, lazım olanın piyasa odaklı değil İslam ekonomisini bir bütün olarak algılayan bir eğitim anlayışı olduğunu söyledi.

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Beşer, ''Ekonomi, uygulamalı bir ahlaktır'' sözüne dikkat çekerken; modern dünyada ekonominin, hayatın neredeyse tamamını oluşturduğuna, araç değil amaç olarak görüldüğüne işaret etti. Faruk Beşer, şöyle devam etti: ''Borsa temel esprisi bakımından İslami, ama bugünkü işleyiş biçimiyle anlattığım olumsuzlukların hemen hepsini içeren bir kazanç aracı olarak görülebilir. Böyle olunca da cevazı tartışmalı hale gelir. Oysa borsaya dayalı Katılım Endeksi dedikleri şey şimdilerde bu bankaların önemli bir enstrümanıdır. Katılım bankacılığı da borsa gibi faizin alternatiflerinden biri olduğu için çok önemli bir kurum sayılmalıdır. Mükemmele doğru ağır adımlarla da olsa yol almaktadır. Ancak zaman zaman faizle alışveriş arasındaki çizgi faiz yönüne doğru meyledebilmektedir.''

Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Dr. M. İbrahim Turhan ise, 2025 yılında dünyada yıllık cirosu 1 milyar doları şirket sayısının 15 bine çıkmasının beklendiğini ve bunların yarısının gelişmekte olan ülkelerde yer alacağını söyledi. Kalkınmakta olan ülkelerde büyük yatırımlar yapılmasının önemine dikkat çeken Turhan, İslami finansın özellikle alt yapı projeleri bakımından gelişmekte olan ülkeler için fırsat olduğunu belirtti. Turhan, ''2007 krizi ardından ticari bankacılık büyük bir sarsıntı geçirdi. Bu bakımdan İslami finans sadece gelişmekte olan piyasalar ve Müslümanlar için değil, insanlık açısından önemli'' dedi.

Katılım bankalarını uyaran, İstanbul Müftüsü Rahmi Yaran, ''Müslümanlar İslami hassasiyete dikkat ederek ticari faaliyetlerini sürdüreceklerdir. Eğer İslam''a uygun yollar bulup geliştirebilirseniz Allah huzurunda da sevap kazanırsınız'' dedi. ''Katılım bankaları bir ihtiyacın ürünüdür. İslam dünyasında ticari hayat olacak. Müslümanlar da İslami hassasiyete dikkat ederek ticari faaliyetlerini sürdüreceklerdir'' diyen Müftü Yaran, '''Bunların hepsi aynı, birbirinden farkı yok diyenler var. Siz farkınızı kamuoyuna lütfen anlatın" uyarısında bulundu.

Bentley Üniversitesi Öğretim Üyesi Jahangir Sultan ise İslami finansal ürünlerde işlem hacminin düşük olduğunu, prensiplerin yeterince oturmadığını anlattı. İslami finansmanın yatırımcıda yeterli bir karşılığa ulaşması için kat edilmesi gereken uzun bir yol olduğunu belirten Sultan, sağlıklı bir gelişim için bilim çevreleri ve düzenleme kurumlarına önemli bir rol düştüğünü anlattı. Türkiye''nin dünya genelinde ilgi gören bir ülke olduğunu belirten Sultan, ''Türkiye''nin bu alanda önemli bir noktaya konumlandığını görüyoruz. Borsa İstanbul''un çabası önemli'' ifadelerini kullandı.

Prof. Faruk Beşer, katılım bankalarının, Bankacılık Kanunu''na tabi olmasının, güven sağlayıcılığı yanında birçok problemi de beraberinde getirdiğini belirterek, ''İslami bankaların faizli bankalar şablonuna uydurulmaması gerekir'' dedi. Beşer, bu bankaların fıkıh danışmanlarının kendi seçtikleri kişiler olmaması gerektiğini, Malezya ve Körfez ülkelerinde olduğu gibi ''Meşruiyet Kurulu'' oluşturulmasını önerdi.