Ondan ne istediler?

Arap dünyasında geçtiğimiz günlerde yaşanan en dikkat çekici gelişmelerden biri, Kuveytli yazar ve işadamı Dr. Târık Süveydân’ın ülkesi tarafından vatandaşlıktan çıkarılması idi. Kuveyt Emiri Şeyh Miş’al Ahmed el-Câbir es-Sabâh tarafından imzalanan kararname, resmî gazetede yayınlanmasının ardından aynı gün yürürlüğe girdi. Basına yansıyan detaylara göre, Süveydân’la birlikte ailesinin tamamı da Kuveyt vatandaşlığından çıkarıldı. Kararın İçişleri Bakanlığı’nın tavsiyesinin ve onayının ardından alındığı kaydedildi.

Kuveyt yasalarına göre, vatandaşlıktan çıkarılma durumu, ancak nitelikli dolandırıcılık, kriminal hadiselere karışmak veya devletin güvenliği için tehdit oluşturmak gibi nedenlerle gerçekleşiyor. Gerekçeye dair resmî bir açıklama yapılmasa da, Dr. Târık Süveydân ve ailesinin vatandaşlık haklarının geri alınmasının “devletin güvenliği için tehdit oluşturmak” maddesine dayandırıldığı, dolayısıyla tümüyle politik bir karar olduğu anlaşılıyor. Zira Dr. Süveydân, Arap dünyasında ve uluslararası mahfillerde Müslüman Kardeşler Teşkilâtı’na (kısaca İhvân) yakınlığıyla biliniyor.

Kuveyt’in etkili ailelerinden birine mensup olarak 1953’te dünyaya gelen Dr. Süveydân, İslâmî ilimler temel eğitiminin ardından ABD’ye giderek Tulsa Üniversitesi’nde (Oklahoma) petrol mühendisliği tahsilini tamamladı. Doktorasını da Amerika’da bitiren Süveydân, ülkesine dönüşte kurduğu şirketle iş hayatına atılırken, aynı zamanda televizyonlarda dinî, tarihî ve kültürel içerikli programlar hazırlayarak çok ciddi bir kitleye ulaştı. Arapça kaleme aldığı kitaplar İngilizce ve Fransızca başta olmak üzere dünyanın bütün önemli dillerine tercüme edilirken, Süveydân 2022, 2023 ve 2024’te “En Etkili 500 Müslüman” listesinde yer aldı.

Arap dünyasının en çok izlenen, takip edilen ve okunan popüler yazarlarından biri olan Dr. Târık Süveydân, Arap Baharı süreciyle birlikte Körfez’de bazı zorluklarla karşılaşmaya başlamıştı: 2013’te umre ibadetini yerine getirmek üzere Suudi Arabistan’a gitmek istediğinde, kendisine ülkeye giriş yasağı konduğunu öğrendi. Aynı yıl, Suudi Prens Velîd bin Talal’ın sahibi olduğu er-Risâle televizyonunun yayın yönetmenliği görevinden alındı. 2014’te Suudi Arabistan, Dr. Târık Süveydân’ın kitaplarının ülke sınırları içinde satışını tamamen yasakladı.

Tüm bunlara rağmen, Süveydân, doğduğu ve yetiştiği kendi vatanında şimdiye kadar herhangi bir engellemeyle karşı karşıya kalmamıştı. Hatta televizyon kanallarına bağlanarak siyasî görüşlerini özgür biçimde dile getirebiliyor, gündeme dair yorumlar yapabiliyor, kitaplarını kaleme almayı sürdürüyordu.

Dr. Târık Süveydân ve ailesinin vatandaşlıktan çıkarılması, özellikle iki açıdan çok dikkat çekici:

Kuveyt, Körfez’de nispeten özgür bir ülke olarak bilinir. Zaman zaman ateşli tartışmalara sahne olan canlı bir parlamentosu, kendi çizgisini koruyabilmiş müstakil öncü şahsiyetleri vardır. Böyle bir atmosferde, bu tepeden inme karar oldukça şaşırtıcı. Sürecin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin başını çektiği İhvân karşıtı blok tarafından şekillendirildiğini düşünmek de tek başına ikna edici değil. 2017-2021 arasında Körfez’de Katar’a yönelik o meşhur abluka başlatıldığında Kuveyt dışarıda durmuş, hatta Katar’la diğer Arap ülkelerinin barışmasında rol oynamıştı.

İkincisi, Târık Süveydân, daha çok kalem erbabı olarak tanınan, “düşmanla cihat” mefhumunu fikriyle ve düşüncesiyle sürdürmeyi seçen, Kuveyt yönetimine karşı hiçbir zaman açıktan bayrak açmamış, hatta Arap dünyası içindeki nazik dengeleri hep gözetmiş bir yazar. Üstelik, yazdığı kitaplar akademik yönden incelemeye tabi tutulduğunda hem üslup hem de içerik açısından eleştiriye tabi tutulabilir. Ayrıca kendisi güncel meseleler bağlamında kitleleri peşinden sürükleme, siyasî açıdan motive etme ve kamuoyu oluşturma noktasında tesirli bir isim bile sayılmayabilir. Buna rağmen, ona ve ailesine reva görülen bu muamele garip ve anlamsız.

Yaşananları görünce, şu soruyu sormamak mümkün değil: Arap dünyasındaki “İhvâncı avı” daha nereye kadar sürdürülecek? İslâm toplumlarının kendi kimliğini bulmasında son derece kritik bir rol oynama potansiyeline sahip bir hareketi boğmak, kime ne kazandıracak?