Fon krizine dair skandallar

Türkiye finansal piyasayla beraber çalkalanıyor. Güçlü fiyat hareketleri ve gözaltı haberleri peş peşe geliyor.

Ekonomi son üç senede sağlığına kavuşturula-bilecekken yanlış tedavi kurbanı edilmesiydi, üstüne bir de yanlış tedavinin yan etkilerine maruz bırakılmasaydı sonuç değişmese de etkiler farklı olurdu.

Ekonomide kontrolün devri kontrolün kaybı sonucunu verdi.

Bulaşmayan akil insanların dahi piyasadaki etkilerine maruz kaldığı fon krizine dair de birkaç skandalı ortaya çıktı. Şimdi finansal piyasada güvenin yeniden tesisi yabancı yatırımcının gelmesiyle değil, içeride halledilecekse bu skandalların müsebbipleri sorumluluklarının gereğinden kaçamamalıdır.

Birinci skandal, Tera’nın Pusula’yı devralması süreciydi. Bu şirketler, malum, finansal şirket olduğundan; devirleri veya pay değişiklikleri iştigal konularına göre sorumlu düzenleyici ve denetleyici otoritenin iznine tabidir. Yönetim kuruluna dahil olma da böyledir.

Bu izin süreci işlemeden yönetim kurulunda değişim yapılması skandaldır. Şifahi olarak izin verilip bu denklem kurulduysa tam bir skandaldır. İzin verenlerde matematik bağıntı kopmuş demektir. Buna dair bir iz, emare, itiraf varsa veya böyle bir husus olmayıp izinsiz yönetim kurulu değişimine otorite mani olamayıp zaafa düşmüşse hesabını vermelidir.

İkinci skandal, 2023 ortasından itibaren bu grupların başlattığı ivmelenmenin miladı olarak 2025 sene sonunun alınmasıdır. 2025 ve öncesi ile ilgili sorumlulukları geri bırakmaya dönük bu yaklaşım kamuoyunu rencide eder.

BofA’ya (Bank of America) karşı Türk piyasalarında yerli manipülatörler yetiştiği tam detaylar ortaya çıkmasa da gözlemlenebilen düşüş yönlü hisse hareketlerinden anlaşılmaktadır. Piyasanın ve yatırımcının hakkı olan piyasa disiplini MSCI sıkıyı gösterene kadar ihmal edilmiştir. Dünyaya rezil olunca eyleme geçilmiştir. Bu ataletin sorumluluğundan kaçılabilir mi?

Gelelim üçüncü skandala; Tera patronunun MKK yönetim kurulana getirilmesi... MKK bir anonim şirket olsa da düzenleyici yetkisi vardır. Yönetim kurulunun kurgusu bellidir. Piyasa ilgili birlik üzerinden hakkınca temsil edilmektedir. Buna rağmen yeni ekonomi yönetiminin ilk icraatlarından birisi MKK yönetim kurulunu yenilemek olmuştur. Bu icraatla kimse o gün üstünde durmasa da Tera patronu MKK yönetim kuruluna girmiştir.

Girdikten sonra da ihtiyaç duyduğu her yerde de bu üyeliğe bağlı kamu güvenini herkese karşı kullanmıştır.

Yalnız bu skandal boyutları bu kadar değil. Bu skandalın içinde bir büyük skandal daha var.

MKK üyeleri hisse tutamaz. Alamaz demiyorum. Zaten alamaz da evvelce aldıkları varsa da tutamaz. Kurul üyeliğiyle beraber piyasadaki pozisyonlarını tasfiye etmek zorundadır.

Şimdi şöyle bir düşünün; böyle bir kısıtlayıcı kurala rağmen piyasada işlem yapan biri, kurula neden girmek istemiştir? Kendisinin pozisyonlarını bilmesek de şirketleri pozisyon almaya devam ederken nasıl kurul üyeliği yaptırılmıştır? Üstelik buna yönetim kurulunun denetim komitesindeyken nasıl göz yumulmuştur?

Evet, küçük yatırımcılar girmeselerdi. Evet, belki de piyasada manipülasyon vardı. Şu vardı bu vardı. Ama bu skandallar da yok değil.

Ben hakikati arar, hakikati söylerim. Pusula’ya rağmen Tera kendini bu kadar hedefe oturtmuşsa sıkıntı tek bir tarafla açıklanamaz. Kolektif bir sorun veya bir zaaf söz konusudur.

Ve işin ele yüze bulaştığı görülmüştür. Ekonomi yönetimi BM Genel Kurulu etrafında diplomasi yapamayacak kadar kendini sorunlara duçar etmiştir. New York’a gidebilen yoktur.

Hal böyleyse devredilen kontrolü yeniden ele almak gerekir.