2024 yılında asgari ücret ne kadar olacak? İşte altı soruda asgari ücret hakkında merak edilenler

Asgari ücret, bir işçi için aylık brüt 13 bin 414 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net 11 bin 402 lira 32 kuruş olarak uygulanıyor. 2024'te geçerli olacak asgari ücret görüşmeleri için geri sayım başladı. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren süreçle ilgili merak edilen sorular ve yanıtları şöyle...

1- MEVCUT ASGARİ ÜCRET NE KADAR VE KİMLERİ İLGİLENDİRİYOR?

Mevcut asgari ücret, bir işçi için aylık brüt 13 bin 414 lira 50 kuruş, vergiler ve kesintiler düştüğünde net 11 bin 402 lira 32 kuruş olarak uygulanıyor. işverene aylık maliyeti ise 15 bin 762 lira 4 kuruş.

2022 yılı asgari ücretiyle tüm ücretlerden asgari ücret kadar olan kısım gelir vergisinden muaf tutulmaya başlanmıştı.

Resmi rakamlara göre, 16 milyon 687 bin çalışanın yüzde 38'i yani yaklaşık 6 milyon 300 bini asgari ücretli durumunda bulunuyor. Asgari ücretin biraz üzerinde (komşu) ücret alanlar da göz önünde bulundurulduğunda bu sayının 7 milyonu aştığı tahmin ediliyor.

Asgari ücretteki artış, toplu iş sözleşmesi uygulanan iş yerlerindeki ücretler başta olmak üzere, tüm ücretleri de artırıcı bir etkiye sahip.

Asgari ücret, bu ücretle geçinen çalışanları doğrudan etkilemesinin yanında, yasal mevzuattaki birçok düzenlemede ölçü olarak kabul edilmesi bakımından da toplumun büyük bölümünü ilgilendiriyor.

2-ASGARİ ÜCRET HANGİ KALEMLERİ ETKİLEYECEK?

Asgari ücret rakamı; işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, GSS primleri, askerlik ve doğum borçlanması, isteğe bağlı sigorta primleri, staj ücretleri, asgari ücretlilerin rapor ücretlerinin de aralarında olduğu birçok kalemi etkiliyor.

3-ASGARİ ÜCRET NASIL BELİRLENİYOR?

Asgari ücreti, yasa gereği işçi, işveren ve hükümetten beşer temsilci olmak üzere 15 kişiden oluşan Asgari Ücret Tespit Komisyonu belirliyor. Komisyon, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından toplantıya çağrılıyor ve yeni asgari ücreti belirleme çalışmaları kapsamında teamül üzerine aralık ayında dört kez toplanıyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının belirlediği üyelerden birinin başkanlık ettiği komisyon, en az 10 üyenin katılımıyla toplanıp oy çokluğuyla karar veriyor. Oyların eşitliği halinde Komisyon başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağladığı kabul ediliyor.

4-ASGARİ ÜCRET TESPİT KOMİSYONU NE ZAMAN TOPLANACAK?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Asgari Ücret Tespit Komisyonunun ne zaman toplanacağına ilişkin soruya, "2024'te geçerli olacak asgari ücretin belirlenmesi için Asgari Ücret Tespit Komisyonunun ilk toplantısını 11 Aralık Pazartesi günü saat 14.00'te yapmaya karar verdik. Allah utandırmazsa da inşallah aralık ayında bu toplantımızı gerçekleştireceğiz. Aralık ayının sonunda bitirmek zorundayız. Hayırlı olur inşallah." yanıtını verdi. 

Asgari ücretin Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlendiğini anımsatan Işıkhan, şöyle konuştu:

"Asgari ücretin tespiti sırasında, komisyondaki işçi, işveren ve devlet temsilcilerinin görüşlerinin alınması ve sosyal diyalog anlayışı içinde adil bir sürecin işletilmesi önemlidir. Tüm bu süreçlerin uluslararası standartlara uyumlu olmasını sağlamak, bizim için önemli bir sorumluluktur. Tabii şunu da belirtmem gerekir ki asgari ücret, yasal olarak ödenmesi gereken en düşük ücret seviyesidir. Asgari ücretin, sosyal refaha olumlu katkıda bulunma potansiyelinin yanı sıra, asgari ücret düzeyinin belirlenmesine yönelik çalışmalarımızda; çalışanları korumak ve sürdürülebilir bir ekonomiyi desteklemek arasında doğru dengeyi kurmak için potansiyel seçenekleri de dikkatle değerlendiriyoruz. Bu bakımdan, ücretli kesimin yaşam standartları ve enflasyon düzeyi kadar işletmelerimizin sürdürülebilirliği bizim için önemlidir. Dolayısıyla belirlenecek asgari ücretin etkisi sadece bu ücret düzeyinde çalışan işçilerimizle sınırlı değildir. Yapılacak artış, diğer gelir gruplarının da ücretlerinde pozitif etki yapmaktadır."

5- AASGARİ ÜCRETLE İLGİLİ KİM NE DEDİ?

Bakan Işıkhan 'tek zam olacak' dedi, TÜRK-İŞ Başkanı'ndan itiraz geldi

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, "Temmuz ayında olduğu gibi ilke yine enflasyona ezdirmemek. Asgari ücret zaten hep yılda bir kereydi biliyorsunuz. Yine tek zam olacak şekilde çalışıyoruz." yanıtını verdi.

Işıkhan, "Geçen temmuz ekstraydı. O da Sayın Cumhurbaşkanımızın öngörüsüyle ihtiyaç duyulduktan sonra oldu. Ama ihtiyaç hasıl olursa bir araya gelinebilir. Gelecek yıl inşallah enflasyonda gerileme olacak. Temmuzda ikinci bir toplantı yapmayacağız, ikinci zamma gerek olmayacak diye düşünüyoruz. Tüm parametreler iyi gidiyor çünkü." dedi. 

"Cambaz olsanız 11 bin 402 lirayla geçinemezsiniz"

 TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, asgari ücret görüşmelerinin aralık ayında başlayacağını anımsatarak asgari ücretin başta asgari ücret olmak üzere birçok ücret ve kalemi yakından ilgilendirdiğini söyledi.

Asgari ücrete yapılan artışların yapılan zamlarla ve enflasyonla erdiğini ifade eden Atalay şunları kaydetti:

"Bu ücret başlangıç ücreti ama ülkemizde öyle bir noktaya geldi ki geçim ücreti oldu. Şimdi 11 bin 402 lira. Bakan Bey 'Bu sene bir kere artış olacak.' dedi. Hiç olmasın. Enflasyon da olmasın zam da yapmayın. Parayı ver, zam yap, neye yarıyor? Bu yıl Asgari Ücret Tespit Komisyonunun işçi heyetinde bir sağlık işçisi, bir kasiyer, bir enerji işçisi, bir de karayollarında kar temizleyen taşeron işçi yer alacak. Bu paraya nasıl geçinemediklerini anlatacaklar. Cambaz olsanız 11 bin 402 lirayla bir hafta geçinemezsiniz." dedi. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan tek zam sinyali

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise, asgari ücretle ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın çalışmalarını yaptığını ve bu çalışmalarını olgunlaştırdıktan sonra nihai tabloyu önlerine koyacağını belirterek, "Çünkü burada işçi, işveren temsilcileri ile görüşmelerini bitirdikten sonra bize neticeyi getirecek. Biz de kendisini dinleyeceğiz. Ondan sonra en uygun asgari ücret neyse bunun kararını vereceğiz. Bütün mesele tarafları mağdur etmeden bir neticeye varabilmek. Asgari ücret artışı zaten biliyorsunuz yıl içinde bir kezdir. Bir kez verilecek zamla bu iş biter. Bunun da sorumlusu birinci derecede Çalışma Bakanımız Vedat Işıkhan'dır. Biz vatandaşımızı bugüne kadar enflasyona ezdirmedik ve ezdirmeyiz. Ekonomi yönetimimiz bir yandan da enflasyonu dizginleyici adımlar attı, bunlar da sürüyor. İşaretler olumlu, yakında enflasyonun kalıcı bir şekilde dizginleneceğini göreceğiz. Enflasyon sorununu da tarihe karıştıracağız." diye konuştu. 

DİSK yılda 4 zam istedi

2024 yılı asgari ücret talebini açıklayan DİSK 30 bin lirayı işaret etti. "Asgari ücret en düşük kamu işçisi ücreti ve en düşük memur maaşı dikkate alınarak hesaplanmalıdır” diyen DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, asgari ücretin enflasyonist ortamlarda yılda dört kez belirlenmesi gerektiğini belirtti.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) 2024 yılı için asgari ücret taleplerini açıkladı. DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu, açıklamasında şu ifadelere yer verdi: 

"Asgari ücret yüksek enflasyon koşullarında yılda dört kez belirlenmeli.

Asgari ücret artışında resmi enflasyon/hedeflenen enflasyon değil, kişi başına GSYH artışı esas alınmalı. Asgari ücret baskılanmış ve güdümlü resmi enflasyona göre değil geçim şartlarına ve ekonomik büyümeye göre saptanmalıdır.

Asgari ücret artışında dar gelirlilerin gıda enflasyonu ile kişi başına ekonomik büyüme esas alınmalı.

Asgari ücret yüksek enflasyon koşullarında yıl dört kez belirlenmeli.

Asgari ücret sonrası ilk vergi dilimine uygulanacak oran yüzde 10’a düşürülmeli. Asgari ücret vergi istisnası, vergiden değil, matrahtan indirim yoluyla uygulanmalı.

2008 yılından beri işverenlere verilen 5 puanlık SGK prim desteği işçilere de verilmeli. Damga vergisi kaldırılmalı. 

6-ASGARİ ÜCRET NEDİR?

Asgari ücret işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir.

Asgari ücret, ilk kez 1890'da Avustralya ve Yeni Zelanda'da uygulanmaya başlandı. 1900'lü yılların başından itibaren Avrupa'ya da yayıldı. Sonraki dönemde tüm dünyada emeği koruyan bir standarda dönüştü.

Türkiye'de ise asgari ücret 1936 tarihli İş Kanunu ile mevzuata girmesine rağmen 1951'e kadar uygulanmadı. 1951-1967 yılları arasında mahalli komisyonlarca belirlendi. Bugün geçerli olan Asgari Ücret Tespit Komisyonu uygulamasına ise 1967 yılından sonra geçildi.

Bu dönemde bölgesel asgari ücret tespiti 1969, 1972 ve 1973 yıllarında yapıldı. 1974 yılından itibaren sanayi ve tarım sektörü olarak ulusal düzeyde asgari ücret, Komisyon aracığıyla belirlendi. 1989 yılından itibaren ise tarım-sanayi ayırımı da kaldırılarak tek asgari ücret uygulanmaya başlandı.