Ağrı çoğunlukla fıtık eder!

Hafif bir bel ağrısı yakınması olan kişilerin hemen doktora başvurmaları gerekmeyebilir. Bazı ağrılar bir tedavi gerektirmeksizin birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Ancak, bu belirtiler bir kaç gün içinde geçmiyorsa en iyisi hiç vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmak. Çünkü ağrının nedeni ciddi olabilir.Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emre Acaroğlu, hayatı çekilmez hale getiren ve bir çoğumuzun başında dert olan bel ve sırt ağrısı ve fıtık konusunda merak edilenleri yanıtladı....

Sırt ağrılarının ezici çoğunluğu kas ağrılarıdır ve postür bozuklukları ya da ergonomik olmayan pozisyonlarda çalışan kişilerde ortaya çıkarlar. Bel ağrılarında ise iki ana tipten bahsedebiliriz. Birincisi nispeten genç kişilerde görülen ve akut olarak ortaya çıkan ağrılar. Bu ağrılar eğer başka bir semptoma eşlik etmiyorsa ve yalnız bel bölgesinde kalıyor ise genellikle kas kaynaklıdır ve kendiliklerinde iyileşme ihtimali yüksektir. Daha yaşlı kişilerde görülen kronik ağrılar ise belimizdeki kemik, disk ve bağların zaman içinde zayıflayıp yıkımı sonucu ortaya çıkar ve sinirleri sıkıştırarak ciddi sorunlara neden olabilir.

İki mekanizması var. Birincisi fıtık oluşan diskte bir yırtılma oluştuğu için disk kaynaklı ağrılar, ikincisi ise fıtığın bir yada daha fazla sinire bası yapması sonucunda oluşan sinir kökenli ağrılar. Birinci gurup genellikle yalnızca bel, ikinci gurup ise hem bel, hem de daha şiddetli bacak ağrısı ile ortaya çıkar.

Tam olarak bilinmiyor. Ağır işlerde ve özellikle titreşimli ortamlarda çalışanlarda daha sık, ayrıca ciddi bir ailevi yatkınlıktan da söz edilebilir. Sıklıkla fıtığın oluştuğu an ve nedeni tam olarak belirlenemez.

Öncelikle şiddetli ve hareket ile artan bacak ağrısı, parmaklara dek yayılabilir. Daha az oranda ise bel ağrısı olur. Ağrı küt olabileceği gibi, yanma, batma iğnelenme şeklinde de olabilir. Bazı durumlarda ağrıya bacaklarda his kusurları ve uyuşukluk hissi, yada kuvvet kaybı (ayak ve bilek çevresinde) eşlik edebilir. Nadiren beldeki tüm sinirlerin bası altında kalmasıyla idrar yapamama ve daha yaygın bir kuvvet kaybı ortaya çıkabilir.

Hasta idrar yapamıyor ve ciddi kas zayıflığı var ise tedavisi acil cerrahidir. Cerrahi ile sinirlere bası yapan fıtıklaşmış parça çıkarılır. Eğer ana bulgu şiddetli ağrının yanında ayakta his ve kuvvet kaybı ise, bir süre (1-2 hafta) seyri beklenip iyileşme oluyor ise cerrahi yapılmayabilir. Eğer tek semptom şiddetli ağrı ise, o zaman tedavi seçimi hasta ve doktorun tercihlerine göre değişir, bazı hastalar ve doktorlar daha kolay cerrahiye gider, bazıları daha zor.

Vücudumuzun tüm dokuları zaman içinde aşınır. Bazı dokularımız vücut tarafından tamir edilebilir, ama omurlar arasında yerleşen disklerimiz ise tamir edilemez. Bu durumda disk patlamış bir araba lastiği gibi ağırlık taşıma özelliğini kaybeder ve genişleyerek yayvanlaşır. Bu durum hem diskten kaynaklanan ağrılara, hem de yayvanlaşma oranına göre sinir baskılarına ve dar kanala neden olabilir.

Artık birçok cerrahi ve hastalıkta korse kullanımı ortadan kalktı, ama yine de bazen kullanmak gerekebilir.

Her ameliyattan sonra ev içinde kendi kendinize hareket edebilir hale gelmeniz birkaç gün içinde mümkün olur.

Dekompresyon (gevşetme, kanalı genişletme, fıtık çıkarılması) ameliyatları giderek daha dokulara saygılı ve hasta açısından çok daha küçük yaralardan yapılabilen cerrahiler haline geliyorlar. Bu durumda hastalar çok daha az rahatsızlık ile hayatlatına çok daha erken dönebiliyorlar. Burada lazer vb. bibi egzotik yöntemlerden değil, prensiplere uygun cerrahinin hastaya çok daha az hasar verilerek yapılabilmesinden bahsediyoruz, yoksa çok reklamı yapılan bazı son moda cerrahilerin kısa sürede hiçbir işe yaramadıklarının anlaşılması sık rastlanan bir durum.

Kireçlenme ağrısı genellikle arka taraftaki eklemlerden kaynaklanan bir ağrıdır. Kendi özelliği olarak dalgalanan bir ağrıdır ve bazen uzun süren ağrısızlık dönemleri olabilir. Tedavisinde fizik tedavi, yetersiz kalır ise faset eklemlerinin üzerindeki yükü azaltan cerrahi yöntemler denenebilir.

Herkesin kendine göre kriterleri vardır, benim kriterlerim duyu ya da kuvvet kaybı olması ve/veya ağrının normal günlük aktivitenizi olumsuz olarak etkilemesidir.

Omurgaların birbirine kaynatılması bazı hastalar için gereklidir. Kısaca birinci grup disk dejenerasyonu nedeniyle anormal hale gelmiş diskin ağrı ve normalden fazla hareket ile güvensizlik hissine neden olduğu durumlardır. İkinci hasta gurubu ise herhangi bir nedenle omurganızda ortaya çıkmış şekil bozukluğu ve deformitenin düzeltilmesinin gerekli olduğu durumlardır.

Birçok cerrahide implant kullanımı gereklidir. Ayrıca implantlar cerrahi sonrası alçı ya da korse şeklinde dış destek kullanımı ihtiyacını da ya minimuma indirir yada tümüyle ortadan kaldırırlar.

Fizik tedavi ihtiyacı duruma ve hastaya göre değişir. Öncelikle, cerrahi öncesi mutlaka fizik tedavi denenmeli ve cevap alınamaz ise cerrahiye gidilmelidir. Cerrahi sonrası ise, normal hayatına dönmesi çeşitli nedenlerle geciken, ya da bazı yaşlı hastalarda olabileceği gib yardım gerektiren durumlarda rehabilitasyon amaçlı fizik tedavi gereksinimi olabilir.

Cerrahi sonrası ağrı kesici kullanmak mutlaka gerekir, bu ameliyatlar ağrılı ameliyatlardır. Erken dönemde morfin ve türevleri kullanılır, genellikle birkaç gün içinde normal standart ağrı kesiciler ile etkin ağrı kontrolunun sağlanması mümkün olmaktadır. Cerrahi sonrası hiç ağrı kesici ihtiyacı duyulmaması birkaç ayı bulabilir.