Hâlâ yaşa(t)ma şansın var

Organ bağışının yetersiz oluşunda, organ nakli ile ilgili bazı gerçeklerin bilinmemesinin etkisi büyük. Birçok insan hâlâ organ nakli ile ilgili soruların yanıtını tam olarak bilmiyor. İşte; organ bağışı ve organ nakli ile ilgili gerçekler, organ nakli hakkında en çok sorulan sorular…

Organ nakli, kronik organ yet-mezliği olan hastaların kesin tedavisidir. Bu hastaların hayatta kalmalarının kesin çözümü, organ naklidir. Organ nakli olan hastaların ameliyat sonrası sağlıklı insanlardan bir farkı kalmamaktadır.

Kadavradan organ çıkarma işlemi, herhangi bir canlı ameliyatı kadar özenle yapılır. Organlar çıkarıldıktan sonra mümkün olduğunca estetik dikişlerle diki-lerek, bedenin hiçbir şekilde zarar görmemesine büyük önem verilir. O bedenler, organların kıymetini çok iyi bilen hekimler için kutsaldır ve hak ettikleri saygıyı görürler.

Organ bağışı için yaş sınırı yoktur. Yeni doğan bebekten bile organ alınabilir. Kullanılacak organa göre organın yaşı belli bir risk oluştursa da; yarını göremeyecek alıcılar için her yaşta ve koşuldaki organları kullanabilmek mümkün olabilir.

Tabii ki evet. Kişinin bu kararını yakınlarına söylemesi yeterlidir. Çünkü günü geldiğinde bağışı değerlendirecek olan yine yakınlardır. Bugün Türkiye'deki uygulamaya göre kişinin bağış kartı olsa bile yakınları izin vermedikçe organları alınamaz.

Elbette diyebilirsiniz. Organ bağış kartınızda bunu belirtecek seçenekler bulunmaktadır. Ayrıca yakınlarınıza bunu söyle-meniz de yeterli olacaktır.

Organ bağışı; ölümün gerçekleştiği yoğun bakım ünitesi personeli, bu ünitenin hekimleri ve hemşireleri, bağışı yapan aile, bağışın yapıldığı hastanenin organ nakli koordinatörü ve başhekimliği, savcılık, adli tabip, Sağlık Bakanlığı, Bölge Koordinasyon Merkezi, Ulusal Koordinasyon Merkezi, organları ameliyatla çıkartacak ekip, organ naklini yapacak merkez, organ nakli olacak hasta ve yakınları, diğer organ nakli merkezlerini ilgilendirir. Bunlara ek olarak organ naklinin yapılacağı hastanede; ameliyathane, anestezi, kan bankası, yoğun bakım, immünoloji ve gerekli görülen tüm branşlar (kardiyoloji, göğüs hastalıkları, diş, enfeksiyon hastalıkları, jinekoloji, pediatri, psikiyatri vs) hasta için görüş bildirir. Bir organ bağışı olduğunda yukarıdakilerin hepsinin bilgisi ve irili ufaklı görevleri vardır. Dolayısıyla sistem otokontrol-den kurtulamayacak kadar komplekstir ve kalabalık bir ekip gerektirir. İllegal bir durumunun üstünü örtemeyecek kadar çok kişi sistemin içinde bulunmaktadır. Nitekim kadavra organ bağışlarında adli kayıtlara geçmiş hiçbir olay da yoktur. İster kadavra ister canlı vericili olsun her organ nakli mutlaka gerekli belge-lerle birlikte Sağlık Bakanlığı'na bildirilir.

Memorial Şişli Hastanesi Organ Nakli ve Çocuk Cerrahisi Merkezi Başkanı Prof. Dr. Münci Kalayoğlu, Türkiye'de hızla artış gösteren organ ihtiyacına dikkat çekerek, herkesi organ bağışı konusunda daha duyarlı olmaya çağırıyor. Türkiye'de organ bağışının yetersiz oluşu nedeniyle organ nakillerinin büyük bir bölümü canlı vericiden alınan organlarla gerçekleşiyor. ABD ve birçok Avrupa ülkesinde ise kadavradan organ nakilleri ağırlıkta. Milyon nüfus başına nakil sayıları esas alındığında; karaciğerde milyon nüfus başına canlı nakil sayısı İspanya'da 0.6, İtalya'da 0.3 iken, Türkiye'de 5,5. Kadavra karaciğer nakli ise milyon nüfus başına İspanya'da 23,4, İtalya'da 17,3 iken Türkiye'de sadece 2,9. Böbrek naklinde de durum farklı değil. Milyon nüfus başına canlı nakil sayısı İspanya'da 3,4, İtalya'da 2,2 iken, Türkiye'de 17,7. Kadavra böbrek nakli ise milyon nüfus başına İspanya'da 44,9, İtalya'da 26,9 iken Türkiye'de sadece 5,7. Türkiye'de karaciğer nakillerinin % 38'i kadavra vericilerden, %62'si canlı vericilerden yapılıyor.

Organ nakli dünyada uygulanan yeni gelişmeleri hızla bünyesine adapte ederek uygulayan, ileri ve modern bir merkezde gerçekleştirilmelidir. Sadece organ nakli ekibinin değil görüntüleme üniteleri ve laboratuvarların, ilgili tüm branşların da güçlü olması çok önemlidir. Bizde aylık ortalama 20 böbrek nakli, 12 karaciğer nakli, yılda 4-5 pankreas nakli yapılmaktadır. Aynı gün içinde iki karaciğer, 4 böbrek nakli yapılabilecek kapasiteye sahibiz.