HPV aşısı oldunuz mu?

HPV aşısı nedir? Kimlere uygulanır? Kaç çeşit HPV aşısı vardır? Aşı nasıl etki eder? HPV aşısı nasıl uygulanır? HPV aşısının yan etkisi var mıdır? HPV aşısı erkeklerde ve hamile kadınlarda uygulanır mı? Op. Dr. Ebru Zülfikaroğlu'nun Rahim Ağzı Kanseri ve HPV aşısı hakkında merak edilenleri cevaplıyor:

HPV cinsel yolla bulaşan ve kadın genital siteminde siğil oluşumuna ve daha ileri aşamalarda da rahim ağzı kanserine neden olabilen bir virüsdür. HPV aşısı kadında direkt rahim ağzı kanserine yol açan HPV tip 6, 11, 16, 18 virüslerine yönelik geliştirilmiş bir aşıdır. Bu aşının kullanımı ile kadında siğil ve rahim ağzı kanseri gelişiminin önüne geçilmiş olur.

HPV aşısı 9 ve 26 yaşları arasındaki kadınlarda önerilir. İlerleyen yaşlarda, 40 yaşlarına kadar aşının yapılması önerilmektir. Amaç daha önce hiç virüsle karşılaşmamış kadınlarda, cinselliğin başlaması ile olası HPV enfeksiyonu riskini tamamen ortadan kaldırmaktır.

Eğer kadının daha önceden cinsel yaşantısı varsa öncelikle smear testi ile HPV tiplemesi yapılmalıdır. Smear testinde kansere neden olabilecek HPV tip 6, 11, 16, 18 tespit edilmemişse, HPV aşısı uygulanmalıdır.

Halen iki tip aşı uygulanmaktadır. Gardasil (kuadrivalan) ve Cervarix (bivalan) aşıları.

Gardasil HPV tip 6, 11, 16, 18'e benzer moleküler yapıdadır ve bu tiplere karşı koruyucu özelliği gelişmiştir.

Cervarix ise tip 16 ve 18'e benzer moleküler yapıdadır ve kadında rahim ağzı kanseri, prekanseröz (kanser öncüsü) lezyonlar ve genital siğillerin gelişimini önler.

HPV virüsü ile henüz hiç temas etmemiş veya çok yakın zamanda temas etmiş kişilerde HPV aşısının uygulanması ile virüse benzer partiküller içeren bu aşı, vücudun bağışıklık sistemini uyararak bu virüse karşı koruyucu antikorların gelişimini sağlamaktadır. HPV aşısı canlı aşı değil, rekombinant bir aşıdır. Vücut üzerinde hastalık yapıcı etkisi yoktur.

HPV aşısı üç doz halinde uygulanır. Gardasil 0, 2.ay ve 6.aylarda, Cervarix ise 0, 1.ay ve 6.aylarda uygulanır. Oluşan antikor titresi uzun süre yüksek seviyede kalır. Aşının etkinliğin daha uzun süre yüksek kalması amacıyla ilk dozdan sonra 2. ve 3. dozların yapılması gereklidir. HPV aşısı kas içine uygulanır.

HPV cinsel yolla bulaşan bir virüsdür ve erkeklere de uygulanabilir. Kadın, erkekden bu virüsü alır yani erkekler HPV virüsün taşıyıcısıdır. Korunma amaçlı yapılan aşının erkek bölge siğilleri üzerinde tedavi edici etkisi yoktur.

HPV aşısının bilinen majör bir yan etkisi yoktur. Diğer aşılarda olabileceği gibi uygulanan bölgede minimal alerjik reaksiyonlar, kızarıklık veya şişlik gelişebilir.

HPV enfeksiyonu geçirmiş kadınlarda hangi tip HPV'ye karşı bağışıklık geliştiği bilinmediği için smear testi yapılarak HPV tip 6, 11, 16, 18 geçirip geçirmediği ortaya konmalıdır. Eğer bu tipler tespit edilmediyse HPV aşısı uygulanabilir. Bu konuda yapılan çalışmalar, virüsle karşılaşmış olan örneğin siğili (HPV tip 16) olan bir kişinin koruyucu olarak aşı olması bu lezyonu tedavi edici etkisi olmayacağı yönündedir ancak diğer tiplerle olası karşılaşma riski olanlar için aşının korunma amacıyla uygulanabileceğini göstermektedir.

Yapılan çalışmalar, HPV aşısının daha önce hiç virüsle temas etmemiş kadınlarda çok yüksek oranda koruyucu etkisini göstermiştir. Ancak yine de rutin muayene ve yıllık servikal smear testlerinin uygulanması önerilmektedir.

HPV aşısı hamilelik döneminde uygulanması önerilmez ancak emzirme döneminde yapılmasına engel bir durum yoktur.

HPV aşısı canlı virüs içeren bir aşı değildir yani rekombinant bir aşıdır. Bu nedenle bir şekilde aşı yapıldığı süreçde hamilelik gelişmişse, gebeliğin sonlandırılması önerilmez. HPV aşısının koruyucu antikor düzeyi 2. dozdan sonra başlayacaktır. Eğer 1. dozdan sonra gebelik gelişmişse, doğum sonrası 3 dozun yeniden planlanması gereklidir. Eğer 2. dozdan sonra gebelik oluşmuşsa, o zaman sadece 3. doz doğum sonrası planlanacaktır. HPV bilinen en sinsi virüslerden biridir. Bir şekilde hücre içine yerleştikden sonra yıllar sonra rahim ağzı kanserine neden olabilir.