Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
42

Bildirimler

Mutluluğu pazar gününe erteleme

Merve Akbaş04:00, 24/09/2023, Pazar
Yeni Şafak
Ayşe Kaya Göktepe.

Pazar günleri içine çok fazla şey sığdırmaya çalıştığımız, onu biraz sıkıştırdığımız için bize trip atıyor olabilir mi? Klinik psikolog Ayşe Kaya Göktepe, “Huzuru tek bir güne hapsetmekten, mutluluğu ve dinlenmeyi pazar gününe ertelemekten vazgeçmek gerekiyor” diyor.

Dünya edebiyatının hırçın çocuğu Holden Caulfield, hayatın pek çok normuna olduğu gibi pazar günlerine de sempatiyle, şevkatle bakamaz. Hatta mezarlık ziyaretleriyle de özdeşleştirerek, “Pazar günleri millet gelip karnınızın üstüne bir sürü çiçek filan koyacak, daha bir sürü zırvalık. Öldükten sonra çiçeği kim ne yapsın...” deyiverir macerasının satır aralarında. Holden’i New York sokaklarında dolaşırken bırakalım ve kendi dünyamıza geri dönelim. Bana göre pazar günü bazen sıkıcı bir gün oluverir çünkü ertelediklerimiz o günde toplanır. Hem mutluluğumuz hem de zorunluluklarımız o günde sıkışır. Böyle düşünen tek kişi de değilim. Klinik psikolog Ayşe Kaya Göktepe de benimle aynı fikirde. Anlaşılacağı üzere bu hafta Göktepe ile pazarların psikolojisini masaya yatırıyoruz. Elbette köşemizin adeti olarak ilk sorumuz, “Klasik bir pazar gününüzü tarif eder misiniz?” oluyor. Göktepe ise şu yanıtı veriyor: “Pazar günü sıklıkla çalışmayı tercih etmediğim bir gün ve kahvaltının görece daha uzun ve özenli olduğu bir gün... Şayet evdeysek kahvaltı sonrası ailece dışarı çıkarız ya da eğer karavanla bir yere gittiysek güne çok daha erken başlarız, sabah yürüyüşü olur ya da mevsim yaz ise kahvaltı sonrası deniz olur ve daha çok doğada vakit geçirdiğimiz bir pazar olur. Aslında pazar gününün özel bir anlamı var diyemem bir zamanlar eğitimlere katıldığım bir gün iken bu sıralar çalışmak istemediğim ancak özel bir yer ayırmadığım haftanın günlerinden birisi.”

PAZARLARI SIRADANLAŞTIRMALIYIZ

Göktepe’ye biraz da uzmanlığıyla cevap verebileceği ikinci sorumuz ise “Pazarları sıkıntı olmaktan kurtarmak için öneriniz nedir?” oluyor. Kendisi öncelikle “Belki de ona atfedilen özel anlamı “sıradanlaştırmak” diyebilirim.” diyor. Ardından da şöyle devam ediyor: “Neye özel anlam atfetsek aynı oranda içi boşaltılıyor. Düğünlere özel anlam atfediyoruz sanki o gün her şey mükemmel olmalı gibi, hâlbuki hayatın içinde düz bir çizgi yok ve aksilik olmasın dedikçe de bunun artıtğını trajikomik düğün hikâyelerinde devamlı dinlemişizdir. Pazar günlerine atfedilen anlamlara gelecek olursak… Pazar günü sanki dinlenmek gereken, sağlığın toplandığı, mutlu aile kahvaltılarının olduğu ya da mutlu deneyimlerin yaşanması gerektiği bir gün gibi lanse ediliyor. Bilhassa huzur etiketiyle paylaşımların sıkça sosyal medyada dolaştığı bir gün oluyor. Belki de huzuru tek bir güne hapsetmekten, mutluluğu ve dinlenmeyi pazar gününe ertelemekten vazgeçmek gerekiyor. Haftanın geri kalan günlerini sanki başkasına, pazar gününü ise sadece kendisine ve ailesine ayırmak zorundaymış gibi bir zihin dünyası sıkıntıyı arttırıyor ve performans kaygısı yaratıyor düşüncesindeyim.”

AMELIE İZLEMELİ, TARKOVSKY’DEN UZAK DURMALI

Göktepe’nin verdiği cevaplar pazar günleri hakkındaki düşüncelerimizi biraz daha netleştiriyor. Bu nedenle yönümüzü kültür-sanata doğru yöneltiyoruz ve kendisine pazar günü izlediği filmleri soruyoruz. “Pazar günü film izlemek yerine doğada bir yürüyüş yapmayı, karavanda olmayı tercih ederim.” diyor. Filmlerin sunduğu kurgu dünyası yerine gerçek deneyimleri heybesine doldurmak istediğinin de altını çiziyor. Sonra da şunları söylüyor: “Bence film izlemek bir gün ayırmak yerine daha çok günün ve insanların el/ayak çektiği bir gece vakti iç dünyamızı da yanımıza alarak yaptığımız bir şey olmalı ki Lacan da bunu ayna metaforu üzerinden açıklar. Filmdekilerin aynada yansıyanlar olarak iç dünyamızla karşılaşmasını istiyorsak bunun için en iyi vakit gece bence. Pazar günü hatta gündüz bence film izlemek için uygun değil… İlle film izleyeceğiz derseniz Tarkovsky filmleri kesinlikle pazar gününe uygun değil belki Amelie gibi sakin ancak Tarkovsky filmleri kadar derinlikli olmayan bir film izlenebilir diyebilirim.”

Karavanla şehirden uzaklaşmak

Peki acaba kendisinin özellikle pazar günleri görmek istediği arkadaşları var mıdır? Göktepe, “Arkadaşlarımı özellikle pazar günü görmeyi tercih etmiyorum aslında… Ancak arkadaşlarım da çok yoğun çalıştıkları için genelde ya pazar günleri ya da mesai saatleri dışında uygun olabiliyorlar. Şayet denk getirebilirsek pazar günleri görüşüyoruz ancak son yıllarda pazar günlerini daha çok çekirdek aileme ayırdığımı fark ediyorum.” diyor. Kendisinin pazarları favori mekânı ise karavan ve doğa. Göktepe bunun nedenini şu cümlelerle anlatıyor: “Hafta sonu şehirde gezmeyi sevmiyorum çünkü her yer çok kalabalık oluyor, evde olduğumda ise hafta içi hazırlığına daha çok vakit ayırdığımı fark ediyorum. Dolayısıyla karavan her şeyi bıraktığım ve beklemeye vakit ayırdığım bir zaman oluyor. Aktivitelerle dolu bir seyahatin aksine beklediğim, durduğum ve kendimle kalmaya çalıştığım bir zaman sunuyor bana karavan… Adem İnce’nin çalışmasında bahsettiği vita activa (eyleme dayalı yaşam) bize vita contemptletivanın (tefekküre dayalı yaşam) sunduğu tefekkür, sebat, sabır, tereddüt ve tahammül gibi eylemlerin değersizleşmesini getirmiştir. Dolayısıyla beklemek, zaman kaybının aksine büzüşerek genişlediği bir çerçeve sunuyorken bilhassa pazar günleri bence bunun için biçilmiş bir kaftan…”

Dergileri tercih ederim

Sıradaki sorumuz, pazarları okuduğu kitaplar üzerine... Göktepe, “Pazar günü için özel olarak ayırdığım bir kitap yok aslında o hafta ne okuyorsam pazar günü de onu okurum ancak dergilerin pazar sabahlarında ayrı bir yeri var” diyor. Ardından da şunları ilave ediyor: “Bilhassa sabah güne kahveyle başlarken hafta içi aldığım dergileri pazar sabahları için bekletirim. Derinlikli ve uzun çalışmalar yerine pazar sabahları daha ufak ve kısa soluklu farklı bilgi tadımları yapabileceğim dergi yazılarını okumayı tercih ederim.”

“En” ifadesine temkinliyim

Ve geliyoruz söyleşimizin (bence) en zor sorusuna: En güzel ve en kötü geçen pazar gününüz hangisi? Göktepe şunları söylüyor: “Çünkü her deneyimi en az bir diğeri kadar önemsiyorum. Doğduğum günün pazar günü olduğu gerçeği sanıyorum hayatımda önemli bir yere sahip. En kötü geçen diyemeyeceğim çünkü en kötü diye bir nitelemem yok ancak zorlayıcı pazarım, sanırım babamın vefat ettiği pazardı. En kötü ve en iyi demesek de pazar günlerinin doğum ve ölüm çizgisinde hafızamda kaldığını desem sanırım abartmış olmam.”

Frankl ve pazar nevrozu

”Peki ya pazarları çalışır mısınız”, diye de soruyorum Göktepe’ye. Bize şunları anlatıyor: “Pazar günü çalışmayı sevmiyorum ve istisnai durumlar olmadıkça tercih etmiyorum. Viktor Frankl, İnsanın Anlam Arayışı isimli eserinde pazar nevrozu kavramından bahseder. Hafta içi çok yogun çalışan kişilerin pazar günü bir iç sıkıntısı yaşadıklarını, aslında bunun tüm hafta çalışarak sıkıntıdan kaçmalarıyla ilişkili olduğunu ve bunun varoluşsal bir boşluğun göstergesi olduğunu ifade eder. Bu sıkıntıdan kurtulmanın aksine bu sıkıntıyla kalmayı önerir çünkü anlamın buradan inşa edileceğini savunur.”

İstekleri net bir insan gibi

Gelelim son soruya: “Sayın Göktepe sizce pazar günü bir insan olacak olsa nasıl birisi olurdu?” Göktepe şu yanıtı veriyor: “Pazar günü bir insan olsa bence sınırları ve istekleri net bir insan olurdu. Beklemeyi seven, dingin, sabretmeyi çok seven birisi olurdu sanırım. Öte yandan samimiyete ve yakınlığa önem verip aynı zamanda yüzleştiren tatlı sert bir yanı da olurdu. İstediğinde her şeye dur diyebilen, istediğinde dur dediklerini kurgulayan bir otorite figürü de olurdu herhalde…”



Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...