İstanbul'da 18 bin 800 bina yüksek riskli çıktı: İşte megakentin deprem riski en yüksek ilçeleri

Saat 05.40 sıralarında Maltepe’de bulunan henüz belirlenemeyen nedenle 7 katlı bir binanın zemin üstü 3 katı çöktü. İhbar üzerine olay yerine AFAD, UMKE, itfaiye, sağlık ve emniyet ekipleri sevk edildi. Tüm bu gelişmeler İstanbul'daki dayanıksız bina stoğunu ve riskleri gündeme getirdi.

Korku geçti ilgi bitti

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin hemen ardından İstanbulluların deprem güvenliğine olan hassasiyeti zirveye ulaşmıştı. Hızlı tarama testlerine o dönem günde binlerce başvuru gelirken, bugünlerde bu sayının 500'lere kadar gerilediği belirtiliyor. İBB'nin son verilerine göre, bugüne kadar alınan toplam 170 bin başvurunun ardından 40 bin binada hızlı tarama testi tamamlandı. Yapılan incelemelerde, 1999 yılı öncesinde inşa edilen binaların 18 bin 800'ünün "yüksek" ve "çok yüksek" risk grubunda olduğu tespit edildi.

İstanbul'un en riskli 4 ilçesi

Riskli bina yoğunluğunun haritasına bakıldığında, tehlikenin belirli bölgelerde kümelendiği görülüyor. Özellikle eski yapı stoğunun fazla olduğu ve dönüşüm bekleyen yüzlerce ev sahibinin bulunduğu ilçelerin başında Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler geliyor.

100 bin kişi güvenli konutlara geçiş yaptı

Sürecin işleyişi ve elde edilen sonuçlara dair NTV'ye değerlendirmelerde bulunan İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, hızlı taramayla başlayan kentsel dönüşüm süreci sayesinde bugüne kadar yaklaşık 100 bin vatandaşın güvenli konutlara geçtiğini vurguladı. Yün, ekiplerin çalışma prensibini anlatırken, öncelikle binanın demirine, betonuna, kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına baktıklarını ifade etti. Özel bir yazılımla deprem güvenlik oranını hesapladıklarını belirten Yün, binanın öncelikli, yüksek riskli ya da riskli yapılar kapsamında olması durumunda hızlıca vatandaşa bilgilendirme yaptıklarını dile getirdi.

Hızlı tarama testi nedir?

Binalarda hızlı tarama testi, yapıların deprem güvenliğini hızlıca belirlemek için yapılan ücretsiz ve ön inceleme niteliğinde bir analizdir. İBB'nin resmi internet sitesi veya İBB Bina Tespit Uygulaması üzerinden online başvuru yapılabilir.

Hızlı tarama sonucunda binalar güvenlik seviyelerine göre harf notuyla sınıflandırılır:

• A Grubu (100+ puan): Düşük risk

• B Grubu (75-100 puan): Düşük risk

• C Grubu (50-75 puan): Orta risk

• D Grubu (25-50 puan): Yüksek risk

• E Grubu (0-25 puan): Çok yüksek risk

Binaların olası bir depreme karşı dayanıklılığını ölçmek amacıyla uygulanan hızlı tarama testleri, vatandaşlara yapılarının mevcut durumu hakkında hızlı bir kontrol imkanı sunuyor. 

Hızlı tarama testi tek başına 6306 sayılı kanun kapsamında resmi bir "riskli yapı" tespiti sayılmaz ve doğrudan yıkım kararı getirmez.

Sonuç "D" veya "E" (yüksek / çok yüksek risk) çıkan binalar için vatandaşlara öncelikli bilgilendirme yapılır; kesin işlem ve yasal kentsel dönüşüm için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı veya belediyelerin lisans verdiği kurumlarca karotlu detaylı performans analizi yaptırılması gerekir.

Öte yandan İBB Hızlı Tarama Projesi kapsamında, bina tespiti için tek bir kat malikinin veya kiracının başvuru yapması yeterlidir. Başvuru aşamasında apartman genelinde bir çoğunluk aranmaz.