Telefonlardaki büyük tehlike: Popüler uygulamalar sizi izliyor hakkınızdaki her şeyi topluyor

Kullanıcı verilerini en çok paylaşan sosyal medya uygulamalarına ve bu verilerin toplanmasını nasıl engelleyebiliriz.

Günümüzde, sosyal medya platformlarının kullanıcı verilerini toplaması ve bunları kullanması konusu sık sık dile getiriliyor. Özellikle büyük platformlar, reklamcılık ve kişiselleştirilmiş içerik sunma amacıyla geniş kapsamlı veri toplama işlemleri gerçekleştiriyor.

Bu uygulamaların, kullanıcı gizliliği ve veri koruması konularında da sık sık eleştirildiğini görüyoruz.

Son yıllarda, özellikle Facebook kişisel verilerin kötüye kullanımı ve gizlilik ihlalleri nedeniyle ciddi eleştirilere maruz kaldı. Hem Google Play Store'da hem de App Store'da verilerinizi toplayıp, çeşitli amaçlar için kullanan binlerce uygulama var. Üstelik en çok veriyi, genellikle kullanıcıların en fazla kullandığı uygulamalar topluyor.

En çok ücretsiz uygulamalar veri topluyor

Ücretsiz uygulamaların veri toplama olasılığı, ücretli uygulamalara göre 7 kat daha fazla. Aynı zamanda popüler uygulamalar, pek fazla bilinmeyen uygulamalara göre 6 kat daha çok veri topluyor.

Hangi veriler toplanıyor

Şirketlerin toplayabileceği veri türleri; adınız, doğum tarihiniz ve e-posta adresiniz olabileceği gibi; evcil hayvanlarınız, hobileriniz, boyunuz, kilonuz ve hatta neler yapmaktan hoşlandığınız gibi daha detaylı da olabiliyor.

Platformlar, bu verileri çoğunlukla hedeflenen reklamcılık faaliyetleri için kullanıyor.

En fazla veri toplayan uygulamalar

Mesajlaşma ve görüntülü arama kategorisinde en fazla veriyi Facebook Messenger topluyor. Bu kategoride en az veri toplayan uygulama ise Cisco Webex Meetings.

Sosyal medya uygulamaları arasında da veri rekoru yine Facebook'a ait. Koronavirüs döneminin popüler sesli konuşma uygulaması Clubhouse ise en az veri toplayan sosyal medya uygulamalarından biri.

Ödeme yöntemleri arasında en fazla veriyi PayPal topluyor. En az veri ise MoneyGram'da depolanıyor.

Video izleme siteleri arasında en fazla veri, Google'ın popüler uygulaması YouTube'da toplanıyor. İnternetten alışverişte Amazon en çok veriyi depolarken, Etsy listenin sonunda yer alıyor.

iOS'ta en çok veriyi YouTube ve TikTok topluyor

iOS'ta yapılan araştırmaya göre 14 ağ bağlantısı ile YouTube ve TikTok, en çok kullanıcı verisi toplayan sosyal medya platformlarının başında geliyor.

YouTube, kullanıcıların çevrimiçi arama geçmişi ve konumu gibi kişisel verilerini izliyor ve bu verileri kişiselleştirilmiş reklamlar için kullanıyor.

TikTok ise çerezler yardımıyla kullanıcıların tarama geçmişleri hakkında bilgi topluyor ve bu bilgileri reklam şirketlerine gönderiyor.

TikTok, daha öncesinde de bazı kişisel kullanıcı bilgilerini Çin’de bulunan sunuculara ilettiği iddiaları nedeniyle tartışılmıştı.

Android'de zirvede Meta uygulamaları var

Incogni'nin bir araştırmasına göre, Android ekosisteminde en fazla veriyi Meta'ya bağlı Facebook, Messenger ve Instagram gibi uygulamalar topluyor.

Her ne kadar bu uygulamalar neredeyse tüm verileri toplasa da çok azını başkalarıyla paylaştıklarını söylüyorlar.

Nelere dikkat etmeniz gerekiyor

İndirmeden önce her uygulamanın topladığı bilgileri araştırın. App Store'da uygulamaya tıklayıp Uygulama Gizliliği bölümüne gidip Ayrıntıları Gör'e tıklamanız yeterli.

Android kullanıcıları uygulamayı Google Play Store'da bulabilir, üzerine tıklayıp Veri Güvenliği'ni seçebilir.

Bir uygulamayı yüklemeden veya güncellemeden önce uygulama izinlerini gözden geçirin. Bazı uygulamalar kameranıza, mikrofonunuza, konumunuza, kişilerinize veya diğer hassas verilerinize erişim isteyebilir. Gereksiz veya uygulamanın işlevselliğini ihlal ettiğini düşünüyorsanız bu izinleri reddetmeyi veya iptal etmeyi seçebilirsiniz.

Çevrimiçi gezinirken veya alışveriş yaparken VPN kullanın. VPN (sanal özel ağ), internet trafiğinizi şifreler ve IP adresinizi gizleyerek üçüncü taraf şirketlerin çevrimiçi etkinliğinizi izlemesini ve verilerinizi toplamasını zorlaştırır.

Önbelleğinizi ve çerezlerinizi düzenli olarak temizleyin. Önbellek ve çerezler, tarama geçmişiniz, tercihleriniz ve oturum açma ayrıntılarınız hakkında bilgi depolayan dosyalardır.

Ayrıca reklam verenler ve izleyiciler tarafından çevrimiçi davranışınızı izlemek ve sizi reklamlarla hedeflemek için de çerezleri kullanılabilirler. Önbelleğinizi ve çerezlerinizi tarayıcı ayarlarınızdan temizleyebilir veya bunları saklamayan özel bir tarama modunu kullanabilirsiniz.

Kişiselleştirilmiş reklamları ve veri paylaşımını devre dışı bırakın. Bazı uygulamalar ve web siteleri size kişiselleştirilmiş reklamları ve üçüncü taraf şirketlerle veri paylaşımını devre dışı bırakma seçeneği sunabilir.

Bu, sizi reklamlarla hedeflemek için toplanan ve kullanılan veri miktarını azaltabilir. Bu seçenekleri genellikle uygulama veya web sitesi ayarlarında, gizlilik politikasında veya hizmet koşullarında bulabilirsiniz.

Uygulamaların sizi takip etmesini nasıl engellersiniz

iPhone'larda istediğiniz zaman uygulamanın eylemlerinizi takip etmesine izin verebilir veya verdiğiniz izni geri alabilirsiniz.

Gizlilik ayarlarına giderek eylemlerinizi takip etmek isteyen uygulamaların listesini görebilirsiniz.

Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik > Takip Etme'ye gidin.

Belirli bir uygulama için takip iznini kapatmak veya açmak üzere dokunun. Dilerseniz bu özelliği tamamen kapatabilirsiniz.

Android telefonlarda ise uygulamalara verdiğiniz izinleri kapatabilirsiniz. Bunun için şu adımları izleyin:

Ayarlar uygulamasını açın. Uygulamalar'a dokunun.

Değiştirmek istediğiniz uygulamaya dokunun. Uygulamayı bulamıyorsanız Tüm uygulamaları göster'e dokunun.

Ardından uygulamanızı seçin. İzinler'e dokunun.

Uygulama için herhangi bir izni onayladıysanız veya reddettiyseniz burada görebilirsiniz.

Bir izin ayarını değiştirmek için izne dokunun, ardından İzin ver veya İzin verme'yi seçin.