Hz. Mevlana’nın 22. kuşak torunu Esin Çelebi, geçtiğimiz günlerde Nefes Yayınevi’nden bir kitap çıkardı. Evet Aşk Güzel Şeydir başlığını taşıyan kitapta Esin Çelebi, Halep’te başlayan istanbul’da devam eden yaşamının önemli hatıralarını bir araya getirmiş. Şeb-i Arus törenleri öncesinde konuştuğumuz Esin Çelebi, “Evimiz kimin öğretmen, kimin talebe olduğu belli olmayan bir dershâne gibiydi. Herkes bilgisini büyük bir edep içinde ortaya koyuyordu” diyor.
Tabi, hatırlıyorum. Benim çocukluğum Halep ile İstanbul arasında geçti. Tekke ve Zâviye Kanunu çıkmadan evvel dedem Mehmed Bâkır Çelebi, Halep Mevlevîhânesi’ne şeyh olarak tayin edilmiş. Babam Celâleddin Bâkır Çelebi orada doğmuş. Okul çağında beni ve kardeşim Faruk Hemdem Çelebi’yi anneannemin yanına,İstanbul’a getirdiler. Evimizde hep Türkçe konuşulurdu. Bizim çocuklarımız da torunlarımız da bizler gibi Türk örfü ve âdeti ile yetişiyorlar. Çocuklarımıza ve torunlarımıza Mevlevîlik konusunda, bunu yap, bunu yapma demiyoruz. Örnek olmaya çalışıyoruz. Zaten güzellikleri gördükçe devam ettirmek istiyorlar.
Bizim en büyük avantajımız annemle babamın teyze çocuğu olmasıydı. Annem ve babam yıldırım aşkı neticesi evlenmişler. Evimizde bir aşk vardı, o aşk ve saygı hep devam etti. Taşıdığımız kana lâyık olmaya çalışarak geçti, her yerde gördüğümüz itibarın bizim şahsımıza ait olmadığı, taşıdığımız kana ait olduğu büyüklerimiz tarafından her zaman hatırlatıldı.
O COŞKUYU HİÇ KAYBETMEDİM
Bunu hatırlayabilmek için 60 yıl kadar geriye gitmem gerekiyor. O zaman çocuktum. İstanbul’da oturuyorduk. Konya’ya belli zamanlarda ve ihtifallerde giderdik. Bizi babaannem trenle götürürdü. Bu seyahatlerimiz çok heyecanlı olurdu. O coşkuyu hiç kaybetmedim, o coşku hep içimde.
1958 yılında, 9 yaşındayken babam, kardeşim Faruk Hemdem Çelebi’nin ve benim birlikte semâ öğrenmemizi istedi. Pek de kolay bir şey değildi. Şimdiki gençler biraz işin kolayından öğreniyorlar. O zaman çıplak ayak, çivili tahtada öğrendik, uzun uzun tâlim ettik. Ondan sonra normal zeminde, daha sonra da tennûre giyerek devam ettik. “Çivili tahta” deyince, insanlar dehşete kapılıyor. Halbuki dehşet verici bir şey değil, insanın dengesini bulması için gerekli.
Hayır, çıkmadım. Ama örf ve âdeti bozmadığım için de çok mutluyum. Çocukken başladığımız dersler de biz iki kardeş çok çalıştık, ikimize de artık meydan-ı şerife çıkma vaktiniz geldi dendi. Konya’da mübtedî mukabelemiz, yani bir çeşit diploma törenimiz yapılacak. Tennûrelerimiz dikildi, bütün kıyafetlerimiz hazırlandı. Ancak bir kız çocuğunun meydan-ı şerife çıkmasına dedeler izin vermedi. Şimdi düşünüyorum, inanın ki üzüntüm birkaç saniye sürdü. Madem büyükler böyle karar verdi; öyle yapılacak. “Efendim bana ne, ben Çelebi kızıyım, ben ne istersem yaparım, gibi sözler aklımdan bile geçmedi.” Hiç, hiç böyle bir şey düşünmedim bile; “Eyvallah.” dedim, çünkü büyüklerin verdiği karar buydu.
ÇOCUK MUZURLUĞUNDA BAKAN BİR ÇİFT GÖZ
Hocamı 1960 yılında, henüz 11 yaşındayken tanıdım. O günleri düşündüğümde yaşadığı her andan keyif çıkaran, çocuk muzurluğunda bakan bir çift göz ve aykırı bir görünüş hatırlıyorum. Omzuna kadar uzanan küt kesilmiş, sigaradan sararmış beyaz saçları, renkli gömlekleri, kışın siyah paltosu ve yana yatırarak giydiği beresi ile kendine has bir insandı.
Evet bu toplantılara katılan çok önemli isimler vardı. Abdülbâki Hoca da onlardan biriydi. Zaman zaman babam Celâleddin Bâkır Çelebi, işi gereği şehir dışında olduğu için toplantılara ara verildiği de olurdu. Ancak Abdülbâki Hocam aile sıcaklığını evimizde buluyordu. Bizi yine de cuma günleri yanlız bırakmazdı. Bu ziyaretlerden en çok da biz çocuklar memnun olurduk. Eve geldiği gibi etrafında toplanırdık. Abdülbâki Hoca’mın içinde adeta bir çocuk vardı. İnanın ömrünün sonuna kadar onunla birlikte oldu.
Mutlaka bizi görünce, çocuk gibi 5-10 dakika oynardı. Biz de onu gördüğümüze çok sevinirdik.
KÜÇÜK ANNEM DİYE HİTAP EDERDİ
Evet, aramızdaki sevgi ve saygı her zaman devam etti. Daha sonra eşimle resmî nikahımızın ardından imam nikahımızı kendi isteği üzerine Abdülbâki Hoca kıydı. Size hocamla ilgili bir anı daha aktarayım. 1964 yılında bir gün, öğleden sonra yine hocam bize geldi. O gün de bahsettiğim gibi babam yine seyehatteydi. Tabi Abdülbâki Hoca geldiği gibi bizler etrafında yerimizi aldık. Annem, babaannem, halam ve biz çocuklar bir yandan çay içerken bir yandan da ondan Mesnevî’den hikâyeler dinliyorduk. Böyle samimi ve güzel bir andı. Bu esnada Abdülbâki Hoca aniden kalbini tuttu. Bize de, “Bir sancı girdi iyi değilim” dedi. Biraz telaşlandık. Yan komşumuz doktordu. Hemen onu çağırdık. Doktor bey, muayene ederken kalp krizi teşhisi koydu ve hemen hastahaneye kaldırmamız gerektiğini söyledi. Ancak Abdülbâki Hocam bunu reddetti. Bu hepimiz için çok güzel bir 15 günün başlangıcı oldu. Çünkü iyileşme devam ederken, 15 gün kadar bizde kaldı. İlaçları, yemeği ve bakımı sırasında anneme hep yardım ederdim. Bunun için bana “Küçük Annem” diye hitap etti. Bu benim için paha biçilmez bir ödül olmuştur.
Evimiz kimin öğretmen, kimin talebe olduğu belli olmayan bir dershâne gibiydi. Herkes bilgisini büyük bir edep içinde ortaya koyuyordu. Abdülbâki Gölpınarlı, Refi Cevat Ulunay, Münir Çelebi, Selman Tüzün, Resuhi Baykara, Şerif Abdülmecid, Şerif Muhiddin Targan, Şerif Refik, Ekrem Hakkı Ayverdi, Sâmiha Ayverdi, Şefik Can, Hattat Hâmit Aytaç, Münevver Ayaşlı, Nezihe Araz, Safiye Ayla, Mesut Cemil, Saadettin Heper, Halil Can, Ulvi Erguner, Kâni Karaca, Ahmet Bican Kasapoğlu, Nezih Uzel, Yüksel Gölpınarlı, Üsküplü Hakkı Dede, Bahir Şereftuğ gibi pek çoğu tekke terbiyesi görmüş ilim adamları, yazarlar, müzisyenler ve onları dinlemeye gelenler, kısaca Hz. Mevlânâ’ya gönül verenler... 60-70 kişi bu toplantıların o yıllardaki misafirleriydiler. Zaman zaman Süleyman Hayati Loras, Mehmet Önder ve Fevzi Halıcı da Konya’dan gelir bu toplantılara katılırlardı.
Lütfen validem piyanoyu ağlatmayın
Cemâl Reşit Rey’in bir ziyaretinde babaanneme şunu anlatıyor: “Biz çocukluğumuzdan beri müziğe meraklıydık, çünkü annemiz çok meraklıydı. Evde büyük bir kuyruklu piyano vardı, annem piyano çalardı, biz de piyanonun altına saklanır, annemizi dinlerdik. Bazen annem, ne kadar dinliyoruz, ne yapıyoruz diye yanlış nota basardı. ‘Lütfen validem, piyanoyu ağlatmayın.’ dediğimi hatırlıyorum.” Cemâl Reşit Bey’in kullandığı “piyanoyu ağlatmayın” tabiri çok hoşuma gitmişti, o zamandan beri aklımda.
Aslanı kediye parçalatmam
Hattat Hamid Aytaç anneme hat dersi verirdi. Haftada bir gün öğleden sonra gelir, ders yaparlardı. Sonra hep beraber akşam yemeğini yerdik. Bir gün annem kendisine tatlı yedikten sonra meyve ikram edince, “Efendim ben aslanı kediye parçalatmam” demişti. Ne zaman tatlı üstüne meyve ikram etseler, hep Hamid Hoca’ya rahmet okur bu anekdotu anlatırım. Bir doğum günümde bana bir tebrik kartı yazıp imzalamış ve onun baş tarafındaki ismimi babamın isteği ile ayrıca yazmıştı. Hamid Hocam bizleri de çok nazlandırırdı. Benim çocukça bir isteğimi bile büyük bir keyifle yerine getirmişti. O zaman çocuklar arasında çok kullanılan “Delilik para ile değil” sözünü yazmasını istemiştim. O da hem Arap harfleriyle, hem de Latin harfleriyle yazıp imzalamıştı.
Ayverdi ve Araz’a bayram ziyareti
Tabiî... Sâmiha Hanımefendi ve Nezihe Hanımefendi özellikle bayramın birinci günü babamı ve babaannemi ziyarete gelirlerdi. Üçüncü veya dördüncü günü babamla birlikte biz de onları ziyarete giderdik. Büyük keyif alırdım bundan doğrusu, o büyükleri tanımaktan. Allah rahmet eylesin hepsine. Hepsi birbirinden güzel insanlardı. Ken’an er-Rifâî Hazretleri’nin bütün talebelerini ve onların talebelerini, neredeyse hepsini bilirdik. Belli günlerde onlar bize gelir, biz de onlara davet edilirdik, bu davetlere babaannemle birlikte gitmeyi çok severdim. Hatta bir şeyi daha anlatayım mı? Ben apandisit ameliyatı olmuştum. Sâmiha Hanım, o apandisit ameliyatını oldum diye, bizim evimize gelmişti “Geçmiş olsun.” diye bana güzel bir sarı fincan hediye etmişti, hâlâ vitrinimde durur.
Hz. Mevlânâ ve Mevlevîliği merak eden hatta bu yolda ilmen çalışan Anna Masala, Anne-Marie Schimmel, Eva de Vitray-Meyerovitch ve daha niceleri.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.