İşgalden kurtuluşun sembolü

1868 yılında inşa edilen Ağdam Cuma Camii, şehrin en önemli tarihi yapılarından birisi. Ermeni işgali altındayken yakılıp yıkılan, domuzların bağlandığı, hayvanların tutulduğu bir ahıra çevrildi. Caminin minareleri de işgal yıllarında gözetleme kulesi olarak kullanıldı. Ermeni işgali sırasında Ağdam büyük ölçüde harabeye dönerken, cami ise şehirde ayakta kalan önemli yapılardan biri oldu. Azerbaycan ordusunun İkinci Karabağ Savaşı’ndan sonra imzalanan ateşkes anlaşması kapsamında 20 Kasım 2020’de Ağdam’a girmesiyle, kent yeniden Azerbaycan kontrolüne geçti. Ardından Ağdam Cuma Camii için kapsamlı restorasyon çalışması başlatıldı. Caminin içerisinden 70 kamyona yakın hayvan pisliği çıkarıldı. 2022’de başlayan restorasyon, 2024 yılında tamamlandı. Tarihi camide bugün yeniden ezan ve Kur’an sesi yankılanıyor. Aslına uygun şekilde tekrar Müslümanların ibadet ettiği bir mekana dönüşen Ağdam Cuma Camii, yalnızca bir ibadethane olmaktan öte, Azerbaycan’ın işgalden kurtuluşunun da sembollerinden birisi olarak öne çıkıyor.

12 YAŞINDA AYRILDI İMAM OLARAK DÖNDÜ

Caminin imamı Mihman Nesirov, çocukluğunun geçtiği ve en son 12 yaşındayken geldiği camiye, yıllar sonra imam olarak döndü. Aslen Ağdamlı olan ve camiden ayrıldığı günü hiç unutmadığını belirten Nesirov, işgal yıllarında camide çekilen görüntülerin, büyük öfke ve acıya neden olduğunu kaydetti. “Bizim mescidimizde, Allah’ın evinde domuz, hayvan besliyorlardı. Bu bizim için kabul edilemez bir hakaretti. Her zaman buranın özgürleştirilmesi için dua ediyorduk” diyen Nesirov, Ağdam işgalden kurtarıldıktan sonra caminin yeniden ibadete açılmasının, bölge halkı için büyük bir anlam taşıdığını söyledi. “İnsanlar buraya gözyaşlarıyla giriyor. Bazıları toprağı öperek, bazıları sürünerek, bazıları farklı duygusal haller içerisinde... Doğduğu topraklara gelen insanlar, her biri kendi kalbindeki ateşi farklı şekilde söndürüyor” diyen Nesirov, çocukluğunun geçtiği camiye imam olmasını ve ilk namaz kıldığı anı ise “Çok büyük gurur yaşadım. Sonunda bu mekanda namaz kılabilmiştik” sözleriyle özetledi.

ŞÜPHESİZ BİZ SANA APAÇIK BİR ZAFER VERDİK

Caminin girişinde Fetih Suresi’nin birinci ayeti yer alıyor. “Şüphesiz biz sana apaçık bir zafer verdik” ayetinin, yıllar sonra yaşananları adeta haber verdiğini anlatan Nesirov, ayetin caminin inşa edildiği 1800’lü yıllarda yazıldığını ve o dönem belli bir amaçla seçilmediğini, anlamının işgal döneminde ortaya çıktığını kaydetti. Nesirov, aradan geçen yüzyılların ardından, ayetin Ağdam’ın yaşadığı tarihle bağlantısına dikkat çekti: “Fetih Suresi’nin ilk ayeti, Hudeybiye Antlaşması'ndan sonra nazil oldu. Müslümanlar, Kâbe’yi ziyaret edemeden Mekke’deki müşriklerle görünüşte aleyhlerine gibi duran ağır şartlar içeren bir barış antlaşması yapmış ve hüzünlü şekilde geri dönüyorlardı. Ayet o zaman nazil oldu. Sahabenin moralinin bozuk olduğu sırada inen ilk ayet, aslında bu antlaşmanın İslam’ın yayılması adına apaçık bir fetih ve gelecekteki zaferlerin en büyük kapısı olduğunu müjdeledi. 2 yıl sonra gerçekten de zafer gerçekleşiyor ve Mekke fethediliyor. Azerbaycan ordusunun Karabağ’daki ilerleyişinin ardından bazıları Ağdam, Hocalı ve Hankendi’nin neden daha önce alınmadığını sorguladı. Aradan geçen zamanın ardından Ağdam da savaşmadan Azerbaycan kontrolüne geçti. Ve o ayet onları karşıladı.”