Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
39

Bildirimler

İyi öğretmen ruhen ve zihnen gelişmiştir

Semiha Kavak04:00, 21/11/2021, Pazar
Yeni Şafak
Aytaç Açıkalın

Yıllarca Anadolu’da öğrenci yetiştiren ve bir yandan da kendi eğitim hayatına devam eden Aytaç Açıkalın, ilkokul mezunu olarak öğretmenlik mesleğine başlayıp üniversite eğitimini de tamamlayarak profesörlük ünvanı almış ve pek çok üniversite öğrencisi de yetiştirmiş bir isim. Açıkalın, iyi bir eğitimciyi şöyle tanımlıyor: “İyi bir öğretmen, bedenen, zihnen ve özellikle ruhen gelişmiş insandır.”

Aytaç Açıkalın uzun yıllar Anadolu’da öğretmenlik yaptı ve yüzlerce öğrenci yetiştirdi. 1935 doğumlu olan Açıkalın 1977 yılında üniversiteye intisab etti ve 2002 yılında kıdemli profesör unvanı ile emekli oldu. Hocaların hocası unvanını alan Açıkalın’la 24 Kasım Öğretmenler Günü vesilesiyle öğretmenliği ve eğitim dünyamızı konuştuk.

Her yıl öğretmenler gününde öğretmenlerle ilgili güzel cümleler kurulur. Öğretmenler, hepimiz için saygıdeğer. Ancak, her dönemin özelliğinin her meslek erbabına yansıdığını düşünürsek dünün öğretmenleriyle, bugünün öğretmenlerini değerlendirir misiniz?
  • Öğretmenlik hemen her toplumda toplumun, şefkat renginde, yumuşak dokulu ilgi alanında, buna karşılık yönetme erkini elinde bulunduranların sarı renkle ifade edebileceğim özen ve dikkat alanında yer alır. Toplumda herkesin eğitimle, dolayısıyla uygulanan yöntem gereği eğitim planlarının uygulayıcısı olan öğretmenle bir bağlantısı, ilişkisi, yaşantısı, umudu, beklentisi vardır. Öğretmenler için yapılan konuşmalardaki “güzel cümlelerde” bu renkleri ve umutları görmek mümkündür. Ben bu güzel cümlelerden pek çoğuna mazhar oldum.
Meslek yaşamınızda bu övgülerden sizi en çok etkileyen ya da düşündüren bir cümle var mı hatırınızda?

Kastamonu Kız İlköğretmen Okulu’nun düzenlediği 10 Kasım anma törenlerine katılan Vali, konuşmasında ismimi zikrederek “Atatürkçü değil, fakat Atatürkçe düşünen ve yaşayan bir eğitimci» diye tanımlamıştı beni. Daha sonra bu cümle üzerinde çok düşündüm, meslek yaşamımda aldığım övgülerin en kıymetlisiydi.

ÖĞRENCİLİK ÖĞRETMENİN İZ DÜŞÜMÜDÜR

  • Ben İlköğretmen okulu mezunu, ilkokul öğretmeniyim, fakat sonrasında Gazi Ortaöğretmen Okulu ve Eğitim Enstitüsünden resim öğretmeni olarak mezun oldum ve hep öğretmen okullarında, daha sonra da eğitim fakültelerinde öğretmenlik ve okul yöneticiliği yaptım. İlköğretmen okullarına ilkokul mezunu olarak girenler altı yıl öğrenim görürken, ortaokula mezunu olarak girenler üç yıl Öğrenim görüp “sınıf öğretmeni” olarak atanırlardı. Semiha Hanım düşünebiliyor musunuz lise düzeyinde mezun bir öğretmene bir okul, öğrenci ve köy yönetimine katılım hakkı veriyordu devlet. Öğretmenin itibarı budur. Öğretmen okulu sonuçta bir lise ve bizler de lise öğrencisi idik. Bu okullarda “öğrenci nöbetleri” önemli sorumluluk alanlarıdır. Yemekhane, yatakhane, ders giriş çıkış saatlerini öğrenciler yönetirdi. Lise 1. Sınıf öğrencisi, koridor nöbeti tutuyor, Açıkta bir duvar saatine göre derslerin giriş çıkışı. Uygun yöntemlerle nöbetçi arkadaşımızı ikna ediyoruz, sözlü sınav var, ders çıkış zilini erken çalması için. Süpürgenin sapı ile saati ileri alıyor. Öğrencilik her zaman öğretmenliğin izdüşümügibidir. Sonradan bazı öğretmenlerimiz tarafından bu girişimimiz fark edildi.

Dünün hiçbir şeyini bugünkü eşdeğer yansıması ile karşılaştırmak zaman makinesine binmek gibi bir anlatımı kucaklamaktır. Şimdi biraz evvel söylediklerimle birlikte düşünelim; toplumun dünün okulundan ve onun öğretmeninden beklentisi Cumhuriyet ilkelerinin yurttaşlara kazandırılmasıdır. Buna karşın insan, yani çocuk için beklenen onun iyi ahlaklı, ailesine, memleketine hayırlı, terbiyeli bir insan olarak yetiştirilmesidir. Eskiden öğretmene verilmiş bir Cumhuriyetçi devrimcilik görevi vardı; öğretmenler “Cumhuriyetin Bekçileriydi.” Bugünün öğretmeninin özel görevi yok, sadece “öğretmek” sorumluluğu vardır. Benim özet ifademle eskiden öğretmenlerin “görevi” vardı, şimdi öğretmenlerin “işi” var ve işini yapan öğretmene saygı duyuyoruz, onları toplumun günlük güzel sözleri ile taçlandırmayı görev biliyoruz.


https://image.piri.net/resim/imagecrop/2021/11/21/02/22/resized_83817-17d59fe2goruntu5.jpg

DİSİPLİNLİ BİR ÖĞRETMENDİM

O yıllardan neler hatırlıyorsunuz?

Hatay’ın bir köyü vardır: Topraktutan. Yıl 1970 yolu yoktu. Burası Türkiye’nin en güney noktası. Yayladağı’ndan sonra iki saat yürüyerek ulaştık bir öğlen sonrasında. Çatısı, boyası ile okul uzaktan belli, bahçesine girdik, tek öğretmen, sesi geliyor, ders yapıyor. Pencereye yaklaştım, içeri baktım “bayağı kesirleri” anlatıyor. Müdür yok, denetimi yok bir bakıma Allah ile baş başa. Tek derslikte beş sınıf ile başa. Ama anlatıyor, soruyor, tekrarlıyor, cevap veriyor o çocuklardan, umutlardan örülmüş bir dünyada kentten kilometrelerce uzakta ve yalnız başına. Okul bahçesinin üç yüz metre ötesindeki Suriye topraklarına bakarak konuşuyoruz: Bir problem var mı? Diyorum. Yok sadece çocuklarını buraya okula göndermek istiyorlar ama almıyorum diyor. Ben yanımdaki ilköğretim müfettişi aynı anda soruyoruz: Neden almıyorsun? Ama müdürüm nüfus cüzdanları yok. Diyor. Bugünkü okuldan beklentimiz kapitalizmin izini sürmektedir. İyi bir okuldan (ne demekse?) mezun olsun, iyi bir üniversite, iyi, rahat bol kazançlı bir meslek sahibi olmak. Eğitimde her şey kendi “iyisi” içinde değerlendirilmektedir. Öğretmenler eğitim sisteminin büyük parçasıdır, eğitimin kritik parçası eğitim yönetimi veya yalın anlatımıyla eğitim ve okul yöneticilerdir. Türkiye eğitmenlik, köy öğretmenliği, öğretmen okulları, öğretmen liseleri, yüksek öğretmen okulu, eğitim enstitüsü vb. kurumlarda, uzaktan yakından, mektupla vs. döneminin değişik yöntemlerini sınayarak öğretmen yetiştirmiştir. Şimdi en zorlandığı dönem bu dönem eğitim fakülteleri ile öğretmen yetiştirme dönemidir. Milli Eğitim üst yönetiminin bürokratik yapısı ile eğitim fakültelerinin akademik işleyişleri bir uyuşum ortamı arayışındadır. Zamanı saptamak ve yönetmek bir tür takıntımdır. Üniversitede öğretmen adayı öğrencilerime bu duyarlılığı kazandırmak için çok dikkat ederdim. Ödevlerin en son teslim günü ve saati: 16.22. O saatte odamın kapısının arkasına bir çıta koyarak kapattırdım sonrasında gelen ödevleri almazdım. Kapının arkasına çıta niye? Kapının altından ödevleri içeri atmasınlar diye.

İYİ BİR EĞİTİMCİ İYİ BİR İNSAN

Size göre iyi bir eğitimci ya da öğretmenin vasıfları nedir?

Bana göre iyi eğitimci ya da öğretmen, bedenen, zihnen ve özellikle ruhen gelişmiş insandır.

Eğitimin aileden başladığını düşünürsek aileler genel itibarıyla yeterli değil. İletişim araçlarının yaygınlaşması çocukların dünyasını aileden uzaklaştırıyor. Ortaya çıkan zararları önlemek için işe nereden başlamalı ve ne gibi tedbirler alınmalı?

Sanıyorum bir ölçüde akademik içerikli sohbetimizin kapsayıcı bir noktasına geldik. Şimdi dilimizi biraz değiştirelim diye öneride bulunmak istiyorum. Buraya kadar, çocuk, öğretmen, eğitim, öğrenme kavramları ile geldik, şimdi iki kavramı: İnsan ve gelişme özeğe (merkeze) alıp aile okulu konuşalım.

Önce insan sonra meslek sahibi yetiştirmek lazım

Okullarımızın, eğitim kurumlarımızın, öğretmenlerimizin sayısı artıyor, ancak bir türlü eğitimden istediğimiz verimi alamıyoruz. Bunun nedenleri neye bağlanabilir?

Eğitimden beklenen ve alamadığımız “verim” nedir? Hemen dile gelen “yetişmiş nitelikli insan gücü.” İyi de ne yapacaksınız bu kaliteli insan gücünü, nerede nasıl kullanacağız? Eğitim fakültesinden mezun, polis oluyor, beden eğitimi öğretmenliğinden mezun AVM de kasiyer, ODTÜ den mezun mühendis, büroda eski yazışmaları tarih sırasına diziyor, kura çekildiğinde atandığı için havalara zıplıyor, üç ayın sonunda daha adaylığı kalkmadan naklini istiyor. Gücünüz önemli değildir; gücünüzün ne kadarını nerede, nasıl kullandığınız önemlidir. İnsanları beden, zihin, duygu boyutlarında geliştirecek, yönetecek, önce insan, sonra ve meslek sahibi olarak yetiştirecek, mesleki ergenlik dönemlerini sağaltacak eğitim yönetim yapı ve anlayışını henüz kuramadık. Öğretmen yetiştirmede başardığımız kadarını okul yöneticisi yetiştirmede başaramadık sanırım.

Kar yağmış; resim öğretmeniyim; suluboya, karakalem, portre, natürmort ne anlamı var canlı nature varken ölüsünün. Bütün sınıf bahçeye daha doğrusu tarlaya, araziye çıktık bugün üç boyutlu çalışacağız, konumuz: Sporcular. Beş veya yedi kişilik gruplarla çalışıyoruz. Yanımıza geldi; tanıştık rahmetli Nejat Uygur. O akşam okulda öğrencilere sunum yapacaklar; küreği eline aldı kar toplamaya girişti ve katıldığı grubun yaptığı güreşçi heykeli birinci seçildi. Şimdi kar yağınca okullar tatil oluyor, öğrenciler dolmuş veya taksilerle eve taşınıyor. İyi öğretmenlerin iyi yönetici olacağı varsayımı ile özellikle okul yöneticiliğini öğretmenlik dışında bir meslek olarak tanımlamayı göze alamadık. Sohbetin yoğunlaşan bu dilimini Malatya Akçadağ bölgesinden derlenmiş, kırsal alanda öğretmenin itibarını tanımlayan bir mani ile tamamlamak isterim. Testi koydum çeşmeye/Damla damla dolacak/Benim sevdiğim oğlan/Başöğretmen olacak.

Önlüğü lekeli öğrenciye zayıf not

Bugüne kadar yüzlerce öğrenci yetiştirdiniz onlarla ilgili bir anınızı dinlemek istesek ne anlatırsınız?
  • İki veya üç yıl önce “... İlköğretmen Okulu Mezunları” toplantısına torunu ile gelmişti. Biraz kilo almış, saçlarını boyatmış, bakımlı, zarif ve nüktedan. “Beni hatırladınız mı öğretmenim?” dedi. İsim çıkaramadım, özür dilerim öğretmenim dedim. Birinci sınıftaydım, sene sonu resim notlarımızı dosyalarımıza bakarak veriyordunuz. Benim dosyama pek bakmadınız fakat zayıf verdiniz. Çok üzüldüğümü görünce bana “Bak önlüğün hep yemek lekesi ile dolu, sonra dikkat ettim gözyaşını elinin tersiyle siliyorsun mendilin de yok. Bir hanımefendi öğretmen temiz, şık, kibar olmalı, zaten biz bu dersi de bunun için “Güzeli anlamak” için yapıyoruz.” dediniz ve ben resimden ikmale kaldım. Benim nasıl cevap vereceğimi beklemeden tek ayağının üstünde bir balerin dönüşü yaptı ve sordu: Şimdi nasılım? Resimden geçer miyim? Kaç aldım? Sonra ellerime sarıldı. Öncelikle şu eşrefi mahlukatı tanımlamaya çalışalım. İnsan, doğa ile bütünleşerek, dünyanın mükemmel yaratılışını tamamlayan son parçadır. İnsan dünyaya niye gelmiştir? Bu soru, değişik mekanlarda ve kurumlarda farklı biçimlerde cevaplanmaktadır. Bana göre insan dünyaya beş sonuç için gelmiştir: 1. Yaşamak, 2. Gelişmek, 3. Başarmak, 4. Üremek, 5. Mutlu olmak. İnsan fıtrat üzre doğar.
Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...