Ressam olacak adam önce eskizlerle başlar hayatına çünkü şaheser dediğimiz şey bir anda çıkmaz ortaya... Hepsi de kendi başlarına birer özgü çalışma olan bu eskizler, asıl resmin yapılmasına neredeyse gerek kalmayacak kadar özerklik taşır bir bakıma... İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dilbilimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hayati Develi Türkçe'yi Türkçe yapanın da bu uzun soluklu eskiz çalışmaları olduğunu söylüyor. Çalışma alanı esas olarak çağdaş ve tarihsel Türkiye Türkçesi olan Prof. Dr. Develi, 'Bir toplumun kültürü ne kadar zenginse dili de o kadar zengindir, bu sebepten Türkçe'nin zengin bir dil olması rastlantısal değil' diyor. Bir süre Tataristan'ın Çallı şehrindeki Pedagoji Enstitüsünde Türk Dili dersleri de okutan Develi'ye göre hiçbir dil tek bir dil değil, birden fazla biçimli. Bugün bizim kullandığımız denizcilik terimlerinin yüzde 70'i Rumca ya da Latince, zirai terimler ise Rumca kökenli....
Dil olmadan insan olarak varlığımızı sürdürmemizin, kültürü oluşturmamızın, tarihsel süreçlere tanıklık etmemizin mümkün olamayacağını dile getiren dilbilim uzmanı Develi 'Dil ne kadar zenginse dilbilim de o kadar zenginlik arzediyor' diyor. Develi, şöyle devam ediyor: "Gelecek kurmak bile geçmişe dönük tasarımların dönüştürülmesiyle ya da geçmişi iyi analiz etmekle oluyor. Dolayısıyla dil tarihi, siyasi, ekonomik akış içerisindeki adımlarımız hakkında en iyi ipuçlarını veriyor. Herhangi bir toplumu öğrenmek istiyorsanız işe o toplumun dilini öğrenerek başlarsınız. İletişim kuramadığınız topluma ancak dışarıdan bakabilirsiniz, onu incelediğinizi sanırsınız. Bu içi bal dolu kavanozu dışarıdan seyretmek gibi birşey, asıl mesele balın kendisi." Dilin siyasi koşullar, tarihi gelişmeler, ekonomik devinimlerden etkilendiğini söyleyen Develi, dilbilimin 19.yy'da keşfedilmesinden sonra interdisipliner bir alan haline geldiğini ve sosyolojiyle, tarihle, psikolojiyle içiçe girdiğini ifade ediyor ve ekliyor: "O halde dilbilim siyasi, kültürel, tarihi vs alanlardaki sorunların çözümü için bir araç olabilir. Çünkü toplumun şimdiki ve gelecekteki yaşam tarzı dilde yansımasını bulur."
Batı dillerinin Türkçe'den daha zengin olmadığını, tercüme ederken anlam karmaşası yaşamamızın sebebinin o kelimeyi önce batının üretmiş olmasından kaynaklandığını ifade eden Prof. Develi bunu bir örnekle açıklıyor: "Mesela komünikasyon kavramı birden fazla ya da çoklu grupların iletişimi anlamında kullanılmış, biz onu direkt iletişim olarak tercüme etmişiz."
Çölde yaşayan bedevilerin Arapça'nın ya da Kuran-ı Kerim'in tevilinde çok daha zengin tercümeler yaptığı söylenir. Yabancı toplumlarla ilişkileri daha az düzeyde olduğu içi en has en bozulmamış Arapça'yı onlar konuştuğu anlatılır. Kuran-ı Kerim'in tefsirinde bedevi Arapları'nın yorumlamalarına danışıldığını ifade eden Prof.Dr.Hayati Develi: "Tefsirci, kelamcı ve hadisçiler iyi birer dilbilim uzmanlarıdır. İlk dilbilimciler tefsir yapan kişilerdir. Kuran-ı Kerim Mekke ve Medine ahalisinin anlayacağı dilde indirildiği için ilk tefsiri Peygamber Efendimiz yaptı. Ancak yine de bazı sahabeler anlamıyorlardı. Bu sebepten kelimeleri anlamanın dışında neyi kasdettiğini de anlamak meseleydi. Asr Suresi'nde Vel Asr ayeti buna güzel bir örnektir."
Her bedevi topluluğunun aynı nesneye farklı isimler vermelerinin Arapça dilinin zenginliğini gösterdiğini ifade eden Develi, "Hiçbir dil tek bir dil değildir, birden fazla biçimlidir. Mesela bugün bizim kullandığımız denizcilik terimlerinin yüzde 70'i Rumca ya da Latince, zirai terimler Rumca kökenlidir. Rumlar da bizim dilimizden etkilendiler. Yunanistan'da konuşulan Rumca'da bile Türkçe kelimelerin çokluğunu görürsünüz. Her dil yüzde 70'lere varan oranda alıntı kelimelerle dolu. Arapça'da 6 bine yakın Türkçe kelime var. Türkçe'de 100 farklı yağmur adı var mesela Karadeniz'de hava güneşliyken birden yağan yağmura çakal düğünü deniyor. Eskiden stres diye birşey bilmezdik, şimdilerde 'çok stresliyim' cümlesi dillere persenk oldu."
Türkiye'de yabancı dil öğreniminde çoğunlukla yetersiz olmamızın, dil öğrenme misyonunun yeterince netleşmemiş olmasından kaynakladığını ifade eden Hayati Bey, "Dil en pratik dilin konuşulduğu ülkede öğrenilir.Gündelik dilin, öğrenilmek istenilen dille aynı olması işimizi kolaylaştırır.Çünkü dilin doğduğu yerde toplumla iletişimde olmak kelimelerin daha kolay beynimizde yer edinmesini sağlar. Dolayısıyla ana dili Türkçe olan bir ülkede Fransızca ya da Rusça öğrenmek ne kadar kalıcı olabilir? Zaten hemen hemen çoğu kavramlar simgesel olarak beynimizde var." diyor.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.