Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
38

Bildirimler

2007 yılında “Diyalog Yoluyla Barış” mottosu ile düzenlenen Münih Güvenlik Konferansı’nda Putin, tek kutuplu dünya tartışmalarına değinmiş ve neden dünyanın tek kutup tarafından yönetilmemesi gerektiğini ayrıntılarıyla açıklamıştı. Putin’e göre tek kutup kavramı ne kadar süslenirse süslensin pratikte yalnız bir anlama geliyordu: tek bir güç merkezi, tek bir kuvvet merkezi ve tek bir karar merkezi. Bu durum Putin’in ifadesiyle Tek bir efendinin, tek bir hakimin dünyasıdır”. Irak’ın işgali ile tartışmaların hız kazandığı, 2006 ara seçimleri sonrasında Demokratların bugünküne benzer bir biçimde kongrede ağırlık kazandığı ve Bush yönetimini Irak’ın işgali ve sonuçları üzerinden sıkıştırdığı bir dönemde yapılan Münih Güvenlik Konferansı, Putin’in dünya düzenine ilişkin itirazları ile dünya kamuoyunda gündem olmuştu.

Daha derinlere inildiğinde Putin, ABD’nin salt yayılmacı anlayışını değil bununla birlikte gelişen ve dayatılan değerler sistemine de itiraz ediyordu. ABD’nin Irak işgali nedeniyle uluslararası hukuku ihlal ettiği eleştirilerine eşlik eden Putin’in geniş bağlamlı perspektifi, yeni bir dünyanın teşekkül ettirilmesi gerektiğini de telkin ediyordu. Gücün aşırı kullanımının yarattığı tahribata ek olarak değerler sisteminde yaşanan aşınmaya işaret eden Putin, bugün ABD ile yapılan müzakerelerde de bu tutumunu sürdürmektedir. Ukrayna savaşı sürecinde ağır maliyetlerle karşılaşan Avrupa’nın, Rusya karşısında yaşadığı güvenlik endişeleri ve son yirmi yılda Çin’in ekonomik ve askeri kapasite açısından yaşadığı değişim, yeni dünya düzeni tartışmalarına da somut bir gerekçe teşkil etmektedir.

DUGİN’İN HARİTASI

Rusya’nın Avrupa ve ABD nezdindeki avantajlı tutumu ve bugünlerde Çin’de yapılan zirve münasebetiyle karşılaştırma yapılan Yalta Konferansı tartışmaları, Dugin’in haritası ile başka bir boyut kazandı. Batı’daki etkisi ve ne denli dikkate alınıp alınmadığından bağımsız olarak, Dugin’in Türkiye’de bir karşılığı var. Konvansiyonel medya ve kısmen de ideolojik yakınlaşma geliştiren gruplar üzerinden Türkiye gündemine aktarılan Dugin, yeni dünya düzenine ilişkin yayınladığı haritayla, güç mücadelesinin nüfuz bölgelerine ayrılarak şekilleneceğini savunmaktadır. Dugin’in uzunca bir süredir mesai harcadığı bu tez, tek kutuplu dünyanın sona erdiği ve üç büyük güç olan ABD, Çin ve Rusya’nın dünyayı etki alanlarına taksim ederek yöneteceklerini iddia etmektedir.

Haritaya daha yakından bakıldığında özellikle Rusya’nın, Avrupa sathındaki etkisi üzerine epeyce şey söylenebilir. Rusya’nın Soğuk Savaş’taki etkisini hatırlatan bu haritada, mevcut eğilimler ve riskler her ne kadar Avrupa aleyhine genişliyor gibi görünse de doğrudan edilgen bir nüfuz alanı olabilmesi oldukça güç. Aynı şey Çin ve ABD’nin etki alanları üzerinden de söylenebilir. Örneğin Çin’i mevcut ekonomik performansı üzerinden sadece Asya’ya hapsetmek ya da ABD’yi, her ne kadar strateji belgelerinde batı yarım küreye çekilmek şeklinde ifade edilse de bu alanla sınırlandırmak bugünün koşullarında rasyonel değil. Ekonomik büyümesi için Avrupa içlerinde stratejik işbirlikleri geliştiren Çin ya da hegemonyası tartışmaya açılan ama agresif yöntemlerle bunu sürdürmek isteyen ABD’nin mevcut iddialarından vazgeçmesi ne denli mümkün?

Peki mevcut koşulları değiştirme iddiası ve çok kutupluluk üzerinden yaşanan bu tartışma geleceğin dünyası için ne anlam ifade ediyor? Gerçekten de bu üç gücün dünyayı nüfuz alanlarına bölerek yönetmesi mümkün mü? Her ne kadar kısa sürede bu ani değişimlerin yaşanması mümkün olmasa da farklı güçlerin ortaya çıktığı ve yeni dünya düzeni tartışmalarının ağırlık kazandığı bir dönemdeyiz. Peki bu tür değişimler hangi yolla mümkün olabilir? Savaş ya da barış ihtimali üzerinden bir güç taksimi söz konusu olabilir mi?

Dünya açısından bir kırılma anlamına gelen bu değişim taleplerinin nitelikli bir biçimde tartışıldığı epey çalışma var. Yakın zamanda Türkçeye çevrilen “Graham Allison’un Thucydides Tuzağı: Amerika ile Çin Savaşa Mahkum Mu?” başlıklı kitabı, Çin ve ABD arasındaki mücadeleyi tarihsel örneklerle açıklıyor ve iki devletin bir savaş olmadan uzlaşabileceklerine dair tarihsel örnekler veriyor. Bu tür güç mücadelelerinin kahir ekseriyetle savaş yoluyla gerçekleştiğini de gösteren Allison’un, barışın hangi koşullarda ve nasıl gerçekleştirilebileceğine dair de tarihsel örnekleri var hiç kuşkusuz. Hangi seçeneğin ön planda tutulacağı, kutupların nasıl hareket edeceği ve güç değişiminin ne yönde şekilleneceği tartışmaları, Çin’de yapılan zirve ile yine önemli bir başlık olarak kendisine yer bulacak.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...