Masada olmayan menüdedir…
Ali SaydamYeni Şafak Gazete Yazarı
04:00, 19/11/2026, Perşembe • Yeni Şafak Haber Merkezi
Bugün Shenzhen’de, APEC (Asya Pasifik Ekonomik İş Birliği) Zirvesi çerçevesinde, tarihte ilk kez ABD, Çin ve Rusya liderleri bir masada buluşuyor: Trump, Şi, Putin… Beyaz Saray’a göre gündemde nükleer silahların azaltılması ve İran savaşı var. Ukrayna resmi ajandada yok; ama Putin’in danışmanı Uşakov “Ukrayna kaçınılmaz bir şekilde gündeme gelecektir” diyor.
Günlerdir bizim TV’lerde katılımcıların dilini yoran soru: Sonuç ne olur? Şunu söylemek için beklemeye gerek yok: Bu zirvenin asıl hikâyesi masada konuşulacaklar değil, masanın kendisi olarak tarihe geçecektir…
Bir: Fotoğraf, bazen sonuçtan önemlidir.
Washington “herhangi bir anlaşma” beklemiyor. Peki anlaşmasız bir toplantı nasıl bu kadar önemli olur? Çünkü Putin için fotoğrafın kendisi bir zafer. 4 Kasım’da okul çocuklarıyla Yalta heykelinin önünde durup “Bunlar, savaştan sonra dünyanın nasıl düzenlenmesi gerektiğini görüşmek üzere bir araya gelen üç büyük gücün liderleriydi” demişti. Uşakov da pazartesi günü, formatın İkinci Dünya Savaşı’ndaki müttefiklik esas alınarak kurulduğunu söyledi.
Trump’a gelince… Akademisyen Joseph Torigian’a göre: “Trump’ı heyecanlandıran şey, bunun ihtişamı ve yarattığı atmosfer.”
İki: Masada olmayanlar menüdedir.
Shenzhen’de Ukrayna yok, Avrupa yok, Tayvan yok. Zelenski “Bunun Yalta 2, 3 ya da 4 olmasını… kesinlikle istemiyorum” diyor. Avrupa, bugün Berlin’de “Gönüllüler Koalisyonu”yla kendi masasını kuruyor; Kremlin ise Avrupa’yı Ukrayna müzakerelerine almaya henüz razı değil.
Yalta, Doğu Avrupa’da tek anlama gelir: Büyüklerin, küçükler yokken onlar hakkında anlaşması… Torigian’ın deyişiyle “Yalta Çinliler için hoş bir anı değil”; Stalin o masada Mançurya’dan pay koparmıştı.
Üç: İran ve Türkiye.
Komşusu, Türkiye’nin olmadığı bir masada konuşulacak. Oysa Cumhurbaş-kanımız Erdoğan geçen hafta Antalya’da Pezeşkiyan’la görüşüp müzakere masasının bir an önce kurulmasını dile getirmişti.
Ve gelelim menünün tatlı kısmına…
Bizce “Erdoğan’ın olmadığı masa çalışmaz…” Abartı mı? Belki biraz… Ancak bu söz mazlum ülkelerin tamamı için geçerli… Sicile bakmakta yarar var:
22 Temmuz 2022, İstanbul: Tahıl Girişimi. Rusya ve Ukrayna birbiriyle değil, Türkiye ve BM’yle ayrı ayrı imzaladı.
1 Ağustos 2024, Ankara: MİT koordinasyonunda Soğuk Savaş’tan bu yana en büyük takas yapıldı.
16 Mayıs 2025, Dolmabahçe: 1000’e 1000 esir takası ve Rusya ve Ukrayna üç yıl sonra ilk kez doğrudan masada.
NATO üyesi olup Moskova’yla konuşabilen, İran’la sınır komşusu olup Washington’la telefonu açık tutabilen kaç ülke var?..
Shenzhen’de bizce “yeni Yalta” kurulmuyor; “yeni Yalta algısı” kuruluyor. Algı bazen hakikatin önüne geçebilir ama çok uzağa gidemez. Çünkü barış fotoğrafla değil, güvenle yapılır. Güven de herkesin konuşabildiği masalarda doğar.
Masada olmayan menüde olabilir; ama mutfağı bilen de bazen masada oturmayandır.
Biline…
* MediaCat dergisi, Veri Enstitüsü ve pazar ve sosyal araştırma şirketi BAREM’in “Türkiye’nin Yaratıcılık Raporu”na göre (Ben şahsen yaratıcılık kavramını dikkatli kullanırım… Yaratmak Allah’a mahsustur diye biraz da… İnovatif -TDK’da var- ya da yenileşimci demeyi tercih ediyorum) katılımcıların %99’u son bir yılda bozulanı onarmak, eksik malzemeyi idare etmek gibi en az bir “inovatif” davranış sergilemiş. Kendini “inovatif” bulanlar %41… %68 garantiyi seçiyor; %60’ı ise risk alıp kaybedene ailede “Ben sana dememiş miydim?” dendiğini söylüyor. Çocuğunda hayal gücü görmek isteyen ebeveyn ise %25… İnovasyon yok değil; adını koymaya cesaretimiz yok…
* Tüketici artık ürünü kendisi araştırmıyor, asistanına soruyor. RevenueCat’e göre Türkiye’de yapay zekâ uygulamalarının abonelik gelirleri bir yılda %60 artmış. ChatGPT reklamları da Türkiye’deki reklamverenlere açılmış. Ticimax kurucusu Cenk Çiğdemli’nin dediği gibi: “Doğru öneri yanlış verilerden üretilemez.” “Üstün kalite, benzersiz deneyim” sloganıyla makineyi kandıramazsınız; fiyat, stok, teslimat, iade… Hepsi tutarlı olacak. Algılama Yönetimi’nin kuralı makinede de geçerli: Söylediğin, yaptığınla örtüşmeli…
* Çin’de bir Dove çikolata reklamı, sevgilisinin ihmal ettiği bir kadının “belirsiz ilişki” yaşadığı adamdan çikolata almasını anlatıyordu. Şanghay yetkilileri, reklamı yapan şirkete 800 bin yuan (yaklaşık 120 bin dolar) ceza kesti; gerekçe: Sadakatsizliği “tatlı bir deneyim” gibi paketlemek. Dove da reklamın “açıkça uygunsuz” olduğunu kabul edip özür dilemiş. Demek ki ne? Pazarlamada her “cesur fikir”, her pazarda cesur sayılmıyor…
* İngiltere’de John Lewis’in Noel reklamı, ölçüm şirketi System1’den 5,6 yıldız alarak 2019’dan bu yana markanın en yüksek puanlı Noel filmi olmuş. İzleyenlerin %61’i de mutlu hissetmiş. Ancak sosyal medyada boykot çağrıları yükselmiş. Eleştirenler filmde torunların sevgisinin alışverişle satın alındığını görürken Piers Morgan “belki de gördüğüm en kötü reklam” demiş. Filmdeki oyuncak köpekten kıyafetlere her şey de satılık… Test başka, toplumun vicdanı başka…
* Suistimal incelemesi alanında faaliyet gösteren danışmanlık firması Cerebra ile Etik ve İtibar Derneği’nin 1.066 profesyonelle yaptığı araştırmaya göre iş dünyasının %63’ü, ekonomik kriz ve enflasyonun suistimal riskini artırdığını düşünüyormuş. Peki asıl tetikleyici enflasyon mu? Değil… Riski artıran faktörlerde yüksek enflasyon %28 ile ikinci sırada iken %37 ile “gelir adaletsizliği ve hak görme” algısı birinci sırada imiş. “Haksızlığa uğradım” hissi, ücret yetersizliğinin bile önündeymiş. “Suistimalleri örtbas eden yönetime güven %98 oranında zedelenir” denirken, tanık olanların yalnızca %55’i resmi kanala başvurmuş. Söz bol, cesaret ise başka hesap…
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.