Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
38

Bildirimler

Mahmut Çelik - Makine Yüksek Mühendisi, Yazar

Türk vatandaşlarına (özellikle umuma mahsus/bordo pasaport sahiplerine) Schengen Bölgesi’nde vize uygulanmasının temel nedeni, AB’nin ortak vize politikası ve Türkiye’nin henüz vize serbestisi (muafiyeti) koşullarını tam olarak karşılamaması olarak yıllardır konuşulmakta. Bugün Türkiye, AB aday ülkeleri arasında vatandaşlarına Schengen vizesi zorunluluğu uygulanan tek ülkedir.

Tarihsel arka plan 1980 askerî darbesi sonrasında Avrupa’ya (özellikle Almanya’ya) artan iltica başvuruları nedeniyle Almanya 1980’de Türk vatandaşlarına vize zorunluluğu getirdi. Diğer Avrupa ülkeleri de benzer uygulamalara geçti. Schengen Anlaşması’nın 1990’larda yürürlüğe girmesiyle bu, ortak Avrupa vize politikasının parçası hâline geldi.

VİZE SERBESTİSİ DİYALOĞU NEREDE TIKANDI?

Vize serbestisi süreci ve kalan engeller ile ilgili 2013’te Türkiye-AB Vize Serbestisi Diyaloğu başladı. Türkiye’ye 72 kriter içeren bir yol haritası sunuldu. Türkiye bunların büyük kısmını (yaklaşık 65-66’sını) tamamladı; AB Komisyonu da bunu teyit etti. Ancak kalan 6 kritik kriter karşılanmadığı için süreç tamamlanmadı. Bu kriterler incelendiğinde aslında vize serbestliği vermemek için konulmuş gibi görünüyor. Terörü besleyen Avrupa, terörle mücadele mevzuatında AB beklentilerine uyum bekliyor; Europol ile operasyonel iş birliği, kendilerinin taraftarları tarafından yapılan yolsuzlukları görmeden GRECO (yolsuzlukla mücadele) önerilerinin uygulanmasını, vize işlemi esnasında tüm verilerimizi isteyen kişisel veri koruma mevzuatının Avrupa standartlarına uyumunu talep ediyor. Binlerce terör örgütünü bağrında besleyen onları koruyan Avrupa, adli iş birliği yapılmamasına vurgu yaparak geri kabul anlaşmasının tüm unsurlarıyla uygulanmasını istiyor.

AB, bu kriterlerin karşılanması hâlinde diyaloğu yeniden başlatmaya hazır olduğunu belirtiyor. Yani ülkenizi bize teslim ederseniz bölgemizde rahatça gezebilirsiniz diyorlar. Vize serbestliği durumu teknik kriterlerin yanı sıra siyasi ilişkiler, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, ifade özgürlüğü ve göç yönetimi gibi konularda Türkiye’yi sıkıştırmak için bir koz olarak tutuluyor. AB tarafı vize uygulamasını şu risklerle ilişkilendiriyormuş; düzensiz göç ve iltica başvuruları endişesi (Türk vatandaşları bazı yıllarda AB’de en çok sığınma başvurusu yapan uyruklar arasında yer alıyormuş), terör unsurlarını besleyen Avrupa’nın güvenlik ve göç yönetimi kaygıları varmış, başvuru hacminin yüksekliği (yılda 1 milyonu aşan Schengen vize başvurusu) onları ürkütüyormuş (nüfusları yaşlanıyor, günlük işlerini yapacak dahi kimseyi bulamayacaklar ama hala kibir içerisindeler). Bu nedenlerle konsolosluklar mali durum, dönüş niyeti ve seyahat geçmişi gibi unsurlara daha sıkı bakabiliyormuş ama bu kadar evrak almalarına rağmen ret oranları ve randevu zorlukları da gündemden hiç düşmüyor.

KEYFİYET GÖSTERGESİ

Yıl 2026. Tam vize serbestisi hâlâ yok. 2025’te AB, kademeli sistemiyle iyi niyetli seyahat geçmişi olan Türk vatandaşlarına daha uzun süreli, çok girişli vizeler (1 yıl, 3 yıl, 5 yıl) verilmesini kolaylaştırdı şeklinde haberler görüyoruz ama ne kadarı gerçek olacak göreceğiz.

Başvuru artışı devam ediyor. 2023’te 1,06 milyon, 2024’te 1,17 milyon, 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 8 artan başvuru oranıyla toplam başvuru adedi 1 milyon 300 bin civarına ulaşmış vaziyette. Türkiye, Çin’in (yaklaşık 1,8–1,9 milyon) ardından dünyada en fazla Schengen vizesi başvurusu yapan 2. ülke oldu. Hindistan 3. sırada (1,15 milyon civarı). Yaklaşık yüzde 15 civarı bir ret oranı mevcut. Her 7 başvurudan yaklaşık 1’i reddedildi. Ama bu retlerin detay cevabı hiçbir zaman verilmiyor. Ama her ne hikmetse ret alan kişi aynı evraklarla birkaç ay sonra vize alabiliyor. Bundan daha büyük keyfiyet göstergesi olur mu?

Türkiye’den yapılan başvurularda en fazla başvuru ve onay alan ülke yaklaşık yüzde 25 oranla Yunanistan. Yani her 4 kişiden 1 kişi Yunanistan’a başvuru yapıyor. Başvuru sayısı 310.920 Onaylanan vize 276.959. Ret oranı yüzde 10,7 ile en düşük ülkelerden biri çünkü genel olarak birkaç günlük vize talebi oluyor. Yüksek ret oranı uygulayan ülkelerden Almanya, Fransa ve Hollanda da yüksek başvuru alan ülkeler arasında yer alıyor.

Türk vatandaşları 2025’te sadece vize başvuru ücretlerine (90 avro) artı hizmet bedeliyle yaklaşık 150 milyon avro ödedi. Reddedilen başvurular nedeniyle yaklaşık 20-22 milyon avro çöpe gitti. Son 15 yılda Türkiye’den yapılan yaklaşık 13 milyon işlem için vize başvuru ve hizmet bedeli için ödenen toplam ücret 1 milyar avroyu bulmuştur.

BİR ÖNERİ: SÜRECİ DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI YÖNETSİN

Avrupa, Türk vatandaşlarına vize işkencesini sahip olduğu herhangi bir ‘stratejik güce’ dayanarak değil, kibrine ve diplomasideki beceresine dayanarak yapıyor gibi görünüyor… Eğer Türk vatandaşları bugün vize kuyruklarında süründürülüyorsa, bunun sebebi Avrupa Birliği’nin Türkiye’nin üzerinde etkin olduğunu düşündüğü gücü değil, Türkiye’nin henüz ekonomik anlamda yeteri kadar güçlü olmayışıdır. Siyasi ve askeri olarak sürekli güçlenen Türkiye bu vize konusunda da gereğini yapacaktır. İhracat konusunda büyük pay sahibi olduğu Avrupa’nın bu yaklaşımı gün geçtikçe daha tepki artırmaktadır. Haksızlıklara uğruyoruz; canımız yanıyor, ama kimsenin canını sıkamıyoruz.

Barış diplomasisi iyidir, ama bunun rakip aktörler tarafından istismar edilmemesi şartıyla. Doğru zamanda, doğru zeminde kriz çıkartmak, kriz tırmandırmak da bir diplomasi yöntemidir. Vakti gelince Avrupa ile anladığı dilden konuşmak gerek.

Milyonlarca vatandaşımızın ekonomik, sosyolojik hatta sağlık bilgilerini yurt dışı istihbaratların eline veriyoruz. Halbuki bu konuda farklı çözüm yolları düşünülebilir. Misal, ülkeler ilgili gruplar için vize verme kriterlerini belirleyip, Dışişleri Bakanlığımıza bildirsinler, biz de belgelerimizi Dışişlerimize verelim, onlar da teyit edip ilgili ülkeye garanti versinler bu vatandaşım sizin kriterlerinizi sağlıyor veya sağlamıyor diye. Ülkeler de ona göre versinler vizeyi, bu şekilde vize alıp dönmeyen olursa oradan getirtmeyi de Türkiye taahhüt etsin. Dışişleri kontrolünde yürütülen vize süreci terörist ve yandaşlarının yurt dışına çıkarak orada vatana ihanet edenlerle beraber olmasına da bir nebze engel olacaktır.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...