Kelimeler bazen bir medeniyetin unuttuğu münasebetleri kendi bünyelerinde muhafaza eder. Gündelik dilin birbirinden uzaklaştırdığı mefhumlar kelimenin köküne inildiğinde yeniden yan yana gelir ve zamanın örttüğü bir düşünce akrabalığı tekrar hatırlanır. Tıpkı “halk” ile “ahlâk” arasındaki münasebet gibi.
HALK İLE HULUK
Arapçada aynı kökten gelen halk ile huluk, insanın iki ayrı veçhesini karşılar. Sözlüklerde halk, insanın yaratılışı ve görünen sureti; huluk ise huyu, seciyesi ve mânevî yapısı etrafında anlam kazanır. “Ahlâk” da huy ve seciye mânasındaki huluk kelimesinin çoğuludur. Halk ile ahlâk, insan tasavvurunun iki cephesini birbirine bağlar; biri yaratılmış olanı, diğeri o yaratılmış varlığın mânevî ihtivasını hatırlatır.
Dünyaya, Batı’nın bize üstenci bir edayla armağan ettiği gözlüklerden bakmayı bıraktığımızda ahlâkın bayatlamış politik bir söylem olmadığını, fıtratla ve yaratılışla ilgili olduğunu bir kez daha idrak ederiz. Tabii buradaki fıtrat, fıtratullah makamıyla ilgilidir, yani kişinin yaratılışına uygun hareket etmesi.
TOPRAK İŞLENMEZSE ORADA HÜDAYİNABİT BİTER
Güzel, iyi, ahlak nedir? Bu sorular felsefe dünyasını en çok meşgul eden suallerden bazılarıdır. Doğu tefekkür dünyası -ki burada Türk düşünce geleneğini ve İslam’la müşerref olan toplulukları, akvamı ve kültür dünyalarını kastediyoruz- bu kavramlara ister müstakil birer mesele olarak baksın, ister aynı düzlemde değerlendirsin, daima fıtratullah makamına varır. Bu tefekkür dünyasında her çiçek iyiye ve güzele açar. Ne var ki güzele açıyor diye toprağı işlemekten geri durmamalı. İyi ve güzel yaradılışın hakkı, işlenmiş bir topraktır. İşte bu toprağın adı ahlâktır. Özünde zaten iyi ve güzel olanın özüne uygun olarak var olabilmesi…
Toprak işlenmezse orada hüdayinabit biter. O da yaradılıştan bir timsaldir ve çok kıymetlidir fakat terbiyeden, emekten, nezaketten çoğu zaman yoksundur. Kendini bir candan, var olan cümle mevcudattan sorumlu hisseden her bir kişi fıtratullah makamına hizmet etmek mesuliyetindedir. Ne diyordu Yûnus Emre: “Bir kuru ağaçtım, yol üzerine düşmüştüm / Bana bir nazar kıldı, taze civân oldum ben”. Hâl ehline düşen, düşen her bir cânın elinden tutmaktır. Yûnus Emre’lerin yetişmesi ancak böyle mümkün.
AHLÂK BEKÇİLİĞİ
Bugün olumsuz çağrışımlarla ve imalarla servis edilen ahlâk bekçiliği ifadesi dil ve düşünce dünyamızı hedef almaktadır. Batı’nın zerk ettiği özgürlük, bağımsızlık, yalnızlık gibi kavramlar övülürken ahlâk, inanç, din, aile gibi kavramlar sistematik olarak alenen aşağılanmaktadır. Kastedilen özgürlük yalnızlıktan ibarettir. Unutmamalı ki yalnızca bağı olmayanlar bağ(ım)sızlığı, kökü olmayanlar köksüzlüğü, çalacak kapısı olmayanlar ailesizliği ve akrabasızlığı över. Derin gelenekleri ve kökleri olan her bir millet Batı’nın bu aciz tekliflerine acıyarak bakmaktadır, bakmalıdır. Bizde birey yoktur. Bir olmak da yalnız olmak da Allah’a mahsustur. Tam da bu sebeple birbirimizin ahvâlinden sorumluyuz. Biz, güzeli korur, iyiyi över, düşeni kaldırırız. Hâl ehline, selam olsun.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.