Hissizlik virüsü

Çağımızın en sessiz salgını, adına hissizlik virüsü diyebileceğimiz bir duygu yitimi… Belirtileri ateş, öksürük ya da fiziksel bir ağrı değil. Başkasının acısına karşı duyarsızlaşmak, haksızlık karşısında susmak, bir ölüm haberini sıradan bir bilgi gibi karşılamak ve bir zamanlar içimizi sızlatan olayların artık bizde hiçbir karşılık bulmaması… Üstelik bu salgın, insanın gündelik hayatını sürdürmesine de engel olmuyor. İnsan çalışıyor, alışveriş yapıyor, gülüyor, konuşuyor, paylaşımlar yapıyor. Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda görünüyor. Yalnızca içeride bir şeyler eksiliyor.

ACIYA YETİŞEMEMEK Mİ ACIYI ÖNEMSEMEMEK Mİ?

İnsan zihni, sürekli karşılaştığı uyaranlara zamanla alışabilir. Her gün benzer görüntülerle karşılaşmak, yoğun duygusal içeriklere maruz kalmak ve dünyanın sorunları karşısında kendini çaresiz hissetmek, bazı insanlarda duygusal yorgunluğa ve duyarsızlaşmaya yol açabilir. Bir noktadan sonra acı, ilk karşılaşıldığında uyandırdığı sarsıcı etkiyi oluşturmaz. Göz gördüğüne, kulak duyduğuna alışır. Ancak alışmak, her zaman kabullenmek anlamına gelmemektedir. Bazen insanın kendisini korumak için geliştirdiği bir mesafe olabilir.

Ne var ki bu mesafe zamanla tehlikeli bir alışkanlığa dönüşebilir. Başkasının başına gelen felaket, yalnızca haber bültenindeki bir başlık olarak kalır. Bir çocuğun açlığı, bir annenin gözyaşı ya da bir insanın uğradığı haksızlık, kısa süreli bir dikkat dağınıklığından öteye geçmez. Haber okunur, ekran kaydırılır ve hayat kaldığı yerden devam eder.

Elbette her acıya aynı yoğunlukta üzülmek, dünyadaki her haksızlığa aynı tepkiyi vermek mümkün değildir. İnsan ruhunun da bir sınırı vardır. Sürekli acıyla karşılaşmak, bazen hissedebilmek için geri çekilmeyi gerektirir. Fakat burada insanın her acıya yetişememesi ile acıyı artık önemsememesi arasında önemli bir ayrım bulunur. Birincisinde insanın gücü sınırlıdır. İkincisinde ise başkasının yaşadıkları, kendi vicdan dünyasının dışında kalmaya başlar.

SORUMLULUĞUMUZLA ARAMIZA MESAFE KOYUYORUZ

Günümüzde tepkisizlik, kimi zaman olgunluk, kimi zaman gerçekçilik, kimi zaman da hayatın akışına kapılmamanın bir işareti olarak sunuluyor. İnsanlar, kendilerini yoran meselelerden uzak durmayı, hiçbir şeye şaşırmamayı ve hiçbir şeyden etkilenmemeyi bir tür güç göstergesi olarak görebiliyor. Oysa her şeye karşı kayıtsız kalmak, insanın her şeyi aşmış olduğu anlamına gelmez. Bazen yalnızca neye karşı duyarlı kalacağını bilemez hâle gelmesidir.

Üstelik hissizleşme yalnızca toplumsal felaketlerde ortaya çıkmıyor. Yakınlarımızın üzüntüsüne kulak vermemekte, birinin incindiğini fark ettiğimiz hâlde sessiz kalmakta, haksızlığa uğrayan bir insanı savunmak yerine kendi konforumuzu korumakta da kendisini gösterebiliyor. Nitekim başkasının yaşadıklarıyla aramıza mesafe koydukça, kendi sorumluluğumuzla da aramıza mesafe koyuyoruz. Böylece tepkisizlik, yalnızca bir duygu meselesi olmaktan çıkıp ahlaki bir meseleye dönüşüyor. Çünkü bir haksızlık karşısında her zaman doğrudan müdahale edemeyebiliriz. Ancak onu haksızlık olarak tanımak, mağdurun varlığını görmek ve yaşananları normalleştirmemek hâlâ bizim irademizdedir.

HİSSİZLİK VİRÜSÜNE KARŞI NE YAPABİLİRİZ?

Belki de önce her şeyi hissetmek zorunda olmadığımızı kabul ederek başlamalıyız. Dünyanın bütün acılarını tek başımıza taşıyamayız. Her habere yetişemeyiz, her sorunu çözemeyiz. Ancak sınırlı gücümüz, duyarlılığımızdan vazgeçmemizi gerektirmez. Bir insanın acısını gerçekten dinlemek, haksızlık karşısında imkânımız ölçüsünde ses çıkarmak, gündelik hayatımızda başkalarının varlığını hesaba katmak ve karşılaştığımız her trajediyi tüketilecek bir görüntüye dönüştürmemek, bu duyarlılığı canlı tutabilir.

Velhasıl; hissizliğin panzehiri, her şeye ağlamak ya da her olaya öfkelenmek değildir. Belki de asıl mesele, duygularımızı kaybetmeden sınırlarımızı koruyabilmek; çaresizliğe kapılmadan merhamet edebilmek ve alıştığımız dünyada hâlâ şaşıracak bir vicdan taşıyabilmektir.