Darbelerle hesaplaşma festivali

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bazen iyi şeylerin bazen de kötü işlerin ilkini gerçekleştirmesiyle bilinir. Bu sıralar iyi şeylerin ilkini yapma gayretindeyiz. Geçen yıl Ceza Hukuku Reformları Kongresi yapmıştık. O kongre sırasında bu fikir doğdu. Biz suç ve ceza gibi sanatın da çeşitli dallarına konu olan bir olayı sinemayla bir araya getirmek istedik. Bazı sorunları bu yolla tartışamaz mıyız dedik ve kararı aldık. Sinema sanatını ve hukuku bir arada ortaya koyalım istedik. Öğrenciler hem film sanatına yakından tanık olurken hem de hukuksal manada çözümlemeler yapacaklar.

6 gün boyunca her gün film temalarıyla bağlantılı bilimsel sempozyumlar yapacağız. Dünyanın her yerinden ceza hukukçuları ve tarihçiler gelecek. Bilimsel etkinliklerle film gösterimleri iç içe. Bu bakımdan da bir ilk. Şili, Uruguay, Arjantin, Yunanistan, Mısır, Tunus gibi birçok ülkeden otuz akademisyen gelecek bu film festivaline. Hangi film festivaline bu kadar çok akademisyen katılmıştır ki?

Hukukun üstünlüğünün, insan haklarının, hukuk devleti ilkesinin, adalet fikrinin pekişmesi gibi genel amaçlarımıza var. Bilimsel etkinlikler de onlara ulaşmak için yapılıyor.

Askeri darbeler, baskıcı rejim dönemleri ve bu dönemlerle hesaplaşmayı ele alacağız. Mümkün olduğunca daha önce gösterilmemiş filmleri aldık programımıza. Darbeler deyince Güney Amerika ülkelerinden tutun da Yunanistan, İspanya'ya kadar birçok ülke geliyor akla. Filmlerimiz bu rejim döneminde insanların neler yaşadığını, hangi haksızlıklara uğradığını gösterecek. Akademisyenlerimiz de bu dönemlerle hesaplaşırken hangi yöntemler kullanılmalı sorusuna açıklık getirecek. Dünyada birçok ülkede darbelerle hesaplaşılmış da bir tek Türkiye bunu başaramamış. Biz de bu hesaplaşmanın akla, insan haklarına ve adalete uygun şekilde gerçekleşmesi için festival yapıyoruz.

Türkiye sinemasında en az işlenen konulardan biri darbeler. 27 Mayıs'la ilgili sinema filmi yok denecek kadar az. Hatta hukuki alanda yapılan çalışmalar da çok sınırlı sayıda. Siz bir konuyu sanat ve bilim alanında incelememişseniz bilmediğiniz bir alanla hesaplaşmış olursunuz. Şimdi yeni anayasa tartışmaları yapılıyor. Ama o dönemi bilmeden, anlamadan yeni bir başlangıcı nasıl yaparız. Bunun için de festivalin önemi büyük.

Şimdi çok moda hesaplaşalım diyorlar. Biz yeni bir cephe, yeni bir kavga başlatmak için çıkmadık yola. İntikamcı duygularımız yok yani. Çünkü geçmişte yapılan haksızlıklar başka haksızlıklarla giderilmemeli. Haksızlıkları yapanlara karşı da adil davranmak gerekir. Ama bütün bunların ne olduğunu bilmemiz lazım, işte bu yüzden çabalıyoruz. 12 Eylül dönemindeki haksızlıkların boyutlarıyla ilgili ciddi araştırmalar yok elimizde. Biz buna tarihi bir perspektiften de bakmak istiyoruz. Geçmişle hesaplaşıyoruz derken niyetimiz bir suçlu bulmak değil. Yeni bir kavga nedeni ortaya çıkarırsak yine konuşamayız, yine uzlaşamayız.

Bundan 30 yıl önce yapılsaydı bu festival daha etkili olurdu ama böyle bir şeye izin verilmezdi. Ama şimdi de etki alanının geniş olacağını düşünüyorum. Bir ülkede darbe oluyorsa bundan sadece belirli bir kesimi suçlayıp sanık sandalyesine oturtmak yeterli değildir. Kendimizle de yüzleşmemiz lazım.

Biz bu sene başlıyoruz dedik, inşallah devam da ederiz. Suç ve ceza öyle bir festivalle bitirilebilecek bir konu değil. Ana tema askeri darbeler ama bunun yanında bireysel suçlarla ilgili filmler de olacak. Önümüzdeki yıl tema ifade özgürlüğü, kadına yönelik şiddet, işkence olabilir. Sonsuz bir konu alanımız var. Her sene bir ağırlıklı ana tema ve bunun yanında da diğer konuları ele alacağız.

Klasik suç filmleri, mafya filmleri var. Aşk cinayetleri, cezaevi koşullarıyla ilgili yapımlar da mevcut. Seri katillerin anatomisi, sinema-psikiyatri suç ve ceza ve aşk bir suç mudur gibi konulara da değinilecek. Paneller de bu bağlamda ilerleyecek.

Türkiye'de de dünyada da önemli sayıda film suç ve cezayla yani direk olarak hukukla bağlantılı. Bizim sinemamız bu vesileyle şunu düşünmeli: Acaba biz suç, ceza, adalet ve hukukla ilgili olarak yaptığımız filmlerin hakkını verebildik mi? Bence hayır.

Başakşehir Belediyesi işbirliğiyle 23-30 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek festivalin bazı bölümleri şöyle: 'Suç Hikayeleri', 'Askıda Hukuk ve İnsan Hakları', 'İçeri'nin Öyküsü', 'Toplumun Adaleti', 'Terazi Dengesini Kaybederse'. Filmlerin gösterimleri ve etkinlikler Hukuk Fakültesi ile Başakşehir Belediyesi'ne ait salonların yanı sıra Beyoğlu'nda bulunan sinema salonlarında gerçekleşecek.