Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
43

Bildirimler

Mandela içimde ukde olarak kaldı

Merve Sena Kılıç01:00, 11/11/2012, Pazar
Yeni Şafak
Mandela içimde ukde olarak kaldı

30 yıldır foto muhabirliği yapan, birçok savaşa, devrime, mülteci kamplarındaki hayatlara, gözyaşına, yıkılan hayatlara, ölümlere tanıklık eden, çektiği fotoğraflarla Emmy ödülü alan Reza Deghati'nin çok arzulayıp fotoğraflayamadığı tek kişi Güney Afrika'nın efsanevi lideri Nelson Mandela...

İranlı Reza Deghati dünyaca ünlü bir fotoğraf sanatçısı. Özellikle çektiği savaş fotoğraflarıyla tanınıyor. Zaten İran devrimi sırasında çektiği karelerle dünya çapında dana çok tanınır oldu. 14 yaşında babasının hediye ettiği bir fotoğraf makinasıyla fotoğraf çekmeye başlayan Deghati, 'Gerçeklerle yüzleşmeye o zaman başladım. Fotoğrafın anı bu kadar iyi yansıtabileceği hiç aklıma gelmezdi. Adeta şok olmuştum.' diyor. Ömrünün 30 yılını savaşlarda, kıyımların yaşandığı ülkelerde, mülteci kamplarında, devrimlere, zamana, tarihe tanıklık eden fotoğraflar çekerek geçirdi.

/Resim/site/somali_19890f53853c.jpg

Reza Deghati, "Bu fotoğrafı çekebilmek için açlığın ne olduğunu bilmem gerekiyordu, üç gün boyunca hiç bir şey yemedim. Sonra fotoğrafı çektim." diyor. (Somali-1989)

İYİ KAREDE EMPATİ VARDIR

Her bir fotoğrafı çekilen anın acısını, sevincini, gözyaşını, kederini, çaresizliğini yaşatıyor. Belge niteliğinde yüz binlerce fotoğraf çeken Reza, 'Başarımın tek sırrı varsa o da fotoğrafını çektiğim insanlarla hasbihal olmamdır. Onların acılarına, sevinçlerine ve mutluluklarına tanıklık etmemdir. Fotoğraf çekmek empati kurma işidir. Bu benim çalışma yöntemim ve ben ne zaman fotoğraf çekiyorsam o insanları hatırlarım. Onlarla uzun süre vakit geçiriyorum. Acılarına tanıklık ediyorum. Fotoğrafı para kazandırsın diye çekmedim hiç. Çünkü dünyadaki gerçek zenginlik para değil. Ben milyarlar değerinde acıya tanıklık etmiş fakir bir adamım'diyor.

AFGANİSTAN'I UNUTAMAM

Reza Deghati gençlik yıllarında çıkardığı gazete ve çektiği fotoğraflar yüzünden çok kere gözaltına alınmış. Gizli gizli çektiği fotoğrafları evinde ailesinden gizli oluşturduğu küçük laboratuvarda tab eder, üniversitelerin duvarlarına asarmış. "Rejimin çok zengin ama insanların çok fakir olduklarını göstermeye çalışıyordum. Bunu çok uzun yıllar boyunca yaptım" 22 yaşında tekrar tutuklanan ve 3 yıl hapishanede kalan Deghati, 5 ay boyunca 24 saat işkence görmüş. 25 yaşında İran'dan ayrılan ve daha sonra New York'a yerleşen fotoğrafçı 1978-1981 yılları arasında Newsweek'te çalışmış. "Sonra yüreğimin daha çok Orta Asya, Afrika, Asya'da olduğunu fark edince, oralara bir nebze daha yakın olmak için Paris'te yaşamaya karar verdim." diyen Deghati,1983-1988 arasında da TIME dergisi için çalışmış.1991'den beri de National Geographic için fotoğraflar çekiyor. Reza Deghati yüzden fazla ülke gördüğünü, gittiği ülkeler arasında en çok etkilendiği yerin Afganistan olduğunu söylüyor. Sovyet işgali sırasında Afganistan'da bulunan ve yaşananlara tanıklık eden Deghati, Afgan liderlerden Ahmed Şah Mesud'a da gönülden bir bağı olduğunu söylemeden edemiyor.

/Resim/site/mandela8c491ab8.jpg
HİKAYESİ GÖZLERİNDEYDİ

Bugünün teknolojisinin fotoğrafçılığı öldürmediğini, aksine dijital makinalarla daha çabuk ve kaliteli işlere imza atılabileceğini söyleyen Deghati, 'Eğer 30-40 yıl önce çektiğimiz fotoğrafları bu kadar kolay paylaşabiliyor olsaydık, dünya bambaşka bir yer olurdu' diyor ve ekliyor, 'Fotoğrafçılar bu alandaki gelişmelere son derece meraklı. Ellerine geçen her yeni teknoloji ilgiyle karşılanıyor. 83 yaşındaki Ara Güler teknolojiye hala meraklı!' 1952 Tebriz doğumlu olan Reza Türkiye, Doğu Türkistan, Suudi Arabistan gibi gittiği ülkelerde birçok projeye imzasını attı. Yirmiden fazla belgesel çeken Reza, Müslümanların hac yolculuğunu anlatan Inside: Mekke (Mekke'nin içinde) belgeselinin çekimlerinde de yer almış. Ayrıca Reza'nın Türkiye'deki 17 Ağustos ve 12 Kasım depremini görüntülediği fotoğrafları National Geographic dergisinin kapağında yer aldı. 1993'ten bu yana Türkiye'den kareler çektiğini söyleyen Reza, 'bir yandan çok gelişen, uluslararası problemlerini çözen, dünyada önemli rol oynayan Türkiye'nin diğer bir yandan etnik problemlere hala çözüm bulamaması insanları, dinleri, tarihi yaralıyor.' diyor. Bir fotoğrafçı ve bir aktivist olarak Nelson Mandela'nın özgürlüğe kavuşması için çok çalıştığını söyleyen Reza, bir tek Mandela'nın fotoğrafını çekmeyi çok isteyip, bunu başaramadığını söylüyor. Reza, "Eğer fotoğraflayacağım şey beni etkilemiyorsa zaten onu çekmiyorum. Mesela Afrika'da, Ruanda'da fotoğrafını çektiğim adamın hikayesi resmen gözlerindeydi. Beni çok etkilemişti. O gözlerin acıya, kıyıma tanıklık ettiği çok belliydi' diyor.

/Resim/site/ahmedsahmesud18c85d98.jpg
Şah'a verdiği sözü tuttu

Reza Deghati, birçok ülke gezer ama Afganistan'a tutkuyla bağlanır. Rus işgali sırasında Afgan liderlerden Ahmed Şah Mesud ile tanışır. Fotoğraf çekerek Afgan halkının mücadelesine yardımcı olmak ister. Çektiği fotoğraflarla Mesud ile yakınlaşır. Mesud, Deghati'nin sürekli fotoğraf çektiğini görünce, bu fotoğrafları Afgan halkının da görmesini ister. Deghati, o dönemde Mesud'a bir gün bu fotoğrafları tüm halkın görebilmesi için sergileyeceğine dair bir söz verir. Ancak, 11 Eylül saldırısından 2 gün önce Şah Mesud'a suikast düzenlenir ve ölür. Reza Deghati verdiği sözden dönmez ve tam 8 yıl sonra 2008'de sözünü yerine getirir. Reza, sergiyi Şah Mesud'un mezarının karşısına Mesud ve askerlerinin ele geçirdiği 23 Rus tankının etrafında kurar.

/Resim/site/bebekkiz124852fb.jpg
Açlıktan bebeğini satan çocuk

Reza Deghati savaşa tanıklık ettiği ülkelerde en çok etkilendiği an Saraybosna'da bu kızı gördüğü anmış: 'Savaş alanlarında acı çeken çok insan gördüm. Çoğu zaman kalbime bir hançer saplandığını hissettim. Soğuk bir kış günü Saraybosna sokaklarında bu kızı gördüğüm an gözyaşlarımı tutamadım.Bu 9 yaşındaki kızın bebeğini sattığını gördüm. 'Çok tehlikeli, ölebilirsin, ne yapıyorsun?' diye sordum. 'Büyükannem çok aç, bebeğimi satmak zorundayım' diye cevap verdi. Sadece ölü insanları görmek değil, hayatta kalma çabası veren insanları görmek de zor'

/Resim/site/multeci0533eca6.jpg
Mülteci

Senin evin senin ülken senin hikâyen izin verdiğin müddetçe seninle. Nerde olursan ol seni takip ederler diyor Afganistanlı mülteci. Günlerini Kuran ve şiir okuyarak geçiriyor. Afganistan- Pakistan sınırı 1983

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...