Oruç

İbadetlerin her birinin sayılamayacak kadar hikmet ve faydalarla dolu olduğunu ve aynı zamanda insanın manevi hastalıklarını tedavi etmek için Allah ve Rasulü tarafından lutfedilmiş birer ilaç özelliği taşıdığını her vesile ile dile getirmekteyiz. Bu açıdan bakıldığında oruç kalbin nuru, gönlün cilasıdır. Dünyevî garazları kalpten çıkarır, fikir kapılarını açar. Dinî hükümlerin her birinin zâhirî ve bâtınî manası olduğu gibi orucun da zâhirî ve bâtınî manası vardır. Zâhirî manası Ramazan ayında fecr-i sâdıktan güneşin batışına kadar niyet ederek yememek, içmemek ve cinsî münasebette bulunmamaktır. Ve bu zâhir oruç zâhirde bütün azalara farz kılınmıştır. Örneğin dilin orucu, yalandan, gıybetten, dedikodudan,insanı rencide edici söz söylemekten onu muhafaza etmesidir. Gözün orucu, baktığı şeylere gafletle nazar etmemesidir. Kulağın orucu, Hakk'ın nehyettiği şeyleri işitmekten kendisini muhafaza etmesidir. Nefsin orucu, hırs ve şehveti dizginlemesidir. Hülâsâ tüm azaların orucun farkında olarak kontrol altında tutulmasıdır.

Orucun bâtınî manasına gelince burada kalp, ruh ve sır devreye girer. Kalbin orucu kendisini nefs-i emmârenin kötü telkinlerine kaptırmamaktır. Ruhun orucu, ahiret nimetlerine ve lezzetlerine dahi tamah etmemek, nimetlere değil, nimetleri verene kavuşmaya çalışmaktır. Sırrın orucu ise Hak'dan gayrı göreceği kalmamaktır. Çünkü bu sırlara vâkıf olup, bu zevkleri tadarak oruç tutanın müşahedesi Hak olur. Buna işaret ederek sevgili peygamberimiz: “iftar zamanında mü'minin hâl-i ferâhı ne hoş olur” buyurmuştur. Bunun için oruç bilinçli ve zevki duyularak yapılmalı. Aksitakdirde ibadet âdet halinde, yani ruhu, manası, gayesi anlaşılmadan yapılacak olursa, lazım gelen netice alınamaz. Oruç yalnızca aç kalmak değil, aynı zamanda açları arayıp, doyurmak, kesâfeti letâfete dönüştürmektir. Oruçlu adam, kınından çıkmış kılıca benzer. Pırıl, pırıl. Oruç, bütün azaların iman ettiğini ispat ve onların ıslahını beyandır.

Allah rasulü (sav) “öyle oruç tutan kimse vardır ki, onun orucundan nasibi aç ve susuz kalmaktır” (ibn Mace, Sıyam, 21) buyurmuştur. Onun için oruç tutan kalp yıkmaz, bilakis kalp yapar, onun zulmeti nura dönüşür ve kendisi sırf merhamet olur. Bunun için oruçlunun ağız kokusu Rabbine en hoş gelen kokudur. O koku dünyada hissedilen açlık kokusu değil, oruç sayesinde elde edilen rûhî olmuşluğun kokusudur.

Bir kudsî hadiste “oruç benim içindir ve onun mükâfaatını da ben veririm” (Buhari, Sıyam, 2/9) buyurulması orucun diğer ibadetlere göre özel bir tarafının olduğunu göstermektedir.

Esasında tüm ibadetlerin mükâfaatını Allah verir. Zaman “orucun mükâfatını ben veririm” ifadesini belki şöyle anlamak gerekir: Oruçlu ile Rabbi arasında hiçbir vasıtanın olmaması, sırf O'nun için tutulması, ihlas ve samimiyeti içinde barındırması, riya zehrinin adeta panzehiri olması vs. özellikleri onu farklı hale getirmektedir. Hesap gününde mahkeme-i kübrâda insanın iyilikleri ve kötülükleri huzura çıkarılır. Seyyiâtı dolayısıyla hasenâtından alınır, ancak tutmuş olduğu orucun hasenâtına el sürülmez, onun için ne isteniyorsa Allah verir.