Ramazan ve sabır

Sözlükte "dayanma, dayanıklılık" gibi anlamlara gelen sabır, ahlaki bir kavram olarak, başa gelen musibetlerden dolayı Allah'tan başka kimseye şikayetçi olmamak, yakınmamak, sızlanmamak; nefse ağır gelen ve hoşa gitmeyen şeyler karşısında sükunet ve dayanma gücü demektir. Bundan dolayı sabır, Kur'an'ın üzerinde çokça durduğu önemli bir meziyettir ve 70 kadar yerde geçmektedir. Asr Suresi'ne "Sabır Suresi" diyenler de olmuştur. Bir yandan insanoğluna lutfedilmiş önemli bir nimet, diğer yandan insanın her zaman karşı karşıya kaldığı bir imtihandır. "Andolsun sizi biraz korku, biraz açlık, biraz da mallardan, canlardan ve mahsullerden eksiltmekle imtihana çekeceğiz; sabredenleri müjdele" (Bakara 155) ayeti bu hususu açıkça ortaya koymaktadır. Korku, açlık, mal-can-mahsul eksikliği vs. imtihanlar karşısında sabır olmasaydı kazanmak zordu. Burada sabır önemli bir lutuf ve sabretmek büyük bir başarı ki, sabredenler müjdelenmektedir.

Mü'min sabır sayesinde zorlukların üstesinden gelir, kalbine sükun ve huzur dolar. Karşılaştığı musibetlerde bir hikmet ve fayda arar ve ona sabır ve metanet ile karşı koyar. Musibetleri, ekinin rüzgarı eğilerek savdığı gibi savar ve hiçbir zaman yıkılmaz. Sabırsız insan ise, karşılaştığı musibetlerden dolayı sıkılır, kahrolur ve sonuçta yıkılır gider. Bu yüzden Allah Rasulü (sav) "sabır imanın yarısıdır…" (et-Terğib, 4, 277) buyurmuştur. Hz. Ali'ye atfedilen "sabrın imandaki yeri, başın bedendeki yeri gibidir" sözü de konunun ehemmiyetini oldukça artırmaktadır. Baş gidince bedenin yaşaması mümkün olmadığı gibi sabır gidince de iman tehlikeye girer.

Ensardan bazı kimseler Rasulüllah'tan (sav) bir şeyler istemişler, o da istediklerini vermiş. Sonra tekrar istemişler, yine vermiş, elinde olan tükenince: "Elimde bir mal bulunursa elbette onu sizden saklamam. Her kim afif olmak isterse Allah onu iffetli kılar. Her kim sabretmek isterse Allah ona sabır ihsan eder. Hiçbir kimseye sabırdan daha geniş ve daha hayırlı bir ihsan verilmemiştir" (Buhari, Zekat, 50) buyurmuştur. Sabır deyince sadece musibetler karşısındaki değil, farklı alanlarda direnç ve tahammül söz konusudur. Bunları şöyle özetleyebiliriz:

1- Zihnî faaliyetlerde sabır ve sebat göstermek.

2- Yapmakla mükellef bulunulan ve kanun ile havale edilen işlerin icra ve ifasında sabırlı olmak.

3- Yasakların ve haramların aldatıcı tuzağına düşmemek için sabretmek.

4- Musibet, belâ ve felâketler karşısında kaderin hükmüne boyun bükerek teslim olmak. Tek cümleyle söylememiz gerekirse, masiyetten uzak durmak, musibetlere katlanmak ve ibadet ü taatte devamlı olma için sabır gereklidir.

Ramazan ayı böyle bir meziyeti kazanmak için yani insanı sabır eğitiminden geçirmek için ne büyük bir fırsattır. Necip Fazıl'ın sabırla ilgili mısraları bu önemli meziyeti ne güzel anlatmaktadır:

Sabırla pişer koruk,

Yerle bir olur doruk.

Sabır, sabır ve sabır,

İşte Kur'an'da buyruk!

Öyleyse Rabbimiz'in öğrettiği duayı hep birlikte yapalım: "Ey Rabbimiz, üstümüze gürül gürül sabır yağdır, ayaklarımıza sebat ver ve kâfir topluluğa karşı bizi muzaffer eyle!" (Bakara, 2/250).