Ordinaryüs profesör, kültür tarihçisi, arşivci, ressam, müzehhip: Süheyl Ünver

Ahmet Süheyl Ünver, 17 Şubat 1898 günü İstanbul Haseki’de dünyaya geldi. Babası Tırnovalı Mustafa Enver Bey, Posta ve Telgraf Nezareti İstanbul Muhaberat-ı Umumiye müdürü; annesi Safiye Rukiye Hanım Hattat Mehmed Şevki Efendi’nin kızıydı. Menba-ı İrfan Rüştiyesi’nde başlayan eğitimini Mercan İdadisi’nde bitirdi. 1915 yılında Mekteb-i Tıbbiye’ye girdi ve 1920 yılında mezun oldu. Gureba ve Haseki hastahanelerinde cildiye ve dahiliye servislerinde asistanlık yaptıktan sonra 1927 yılında ihtisasını tamamladı.

Bir yandan tıp alanındaki eğitimini sürdürürken 1916–1922 yılları arasında Medresetü’l Hattatin’de ebru, tezhip, minyatür ve hat eğitimi aldı. 1922 yılında ressam Rıza Beyle tanıştıktan sonra resim yapmaya başladı. Rıza Beyden karakalem ve suluboya dersleri alırken Necmettin Okyay’dan da ebru icazeti aldı.

İki yıl Paris’te Pitié Hastanesi’nde görev yapıp yüksek lisansını tamamladıktan sonra yurda döndü ve Prof. Dr. Akil Muhtar Özden’in Tedavi ve Farmakodinami Kürsüsü’nde doçent olarak çalışmaya başlayarak akademik hayata adım attı. 1933’te gerçekleştirilen Üniversite Reformu’nun ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde Tıp Tarihi Enstitüsü’nü kurdu. Kurumun direktörü olarak tıbbi deontoloji (meslek ahlakı) dersleri verdi. Dermatoloji ve dahiliye alanlarında çift ihtisas sahibi olan Süheyl Ünver; 1939 yılında profesör, 1954 yılında Ordinaryüs profesör oldu.

Tıp ve akademi kariyeriyle sanatçı kişiliğini paralel bir şekilde sürdürdü. 1936 yılından itibaren sonradan Mimar Sinan Üniversitesi olarak adlan-dırılacak olan Güzel Sanatlar Akademisi’nde “Şark süsleme bölümüne” minyatür hocası olarak 19 yıl boyunca öğrenci yetiştirdi. Yine 1936 yılında kapısına kilit vurulmuş olan Topkapı Sarayı Nakışhanesi’ni ihya ederek burada tezhip ve minyatür dersleri vermek için izin aldı. Türk İslam sanatlarının Cumhuriyet döneminde varlığını devam ettirebilmesi adına büyük hizmetlerde bulundu.

1956 yılında serbest doktorluk yapmayı bıraktı. 1958-1959 yıllarında Amerika’da misafir profesör olarak bulundu. 1967 yılına kadar Tıp Tarihi ve Deontoloji Kürsüsü’nün başkanlığını yapan Süheyl Ünver, enstitü bünyesinde özellikle bağış yoluyla topladığı kitaplarla, içerisinde el yazmalarını da barındıran Türkiye’nin alanında en kapsamlı tıp kütüphanesini oluşturdu. 1967 yılından itibaren İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’ne geçerek burada da tıp tarihi ve deontoloji kürsünü kurdu. 1973 yılında emekliye ayrıldı.

Türk Tıp Tarihi Kurumu, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Milletlerarası Tıp Tarihi Cemiyeti gibi çeşitli kuruluşlarda kurucu üye/üye olarak görev yaptı.

Hezarfen olarak anılan ve birçok ilim ve sanat alanında uzmanlığı bulunan Süheyl Ünver, aynı zamanda titiz bir araştırmacı ve arşivciydi. Doğup büyüdüğü İstanbul başta olmak üzere seyahat ettiği tüm şehirler için seyahat defterleri hazırladı. El yazması defterlerinde gözlemlerini, notlarını, fotoğraflar veya suluboya resimleriyle süsleyerek bütün detaylarıyla kaydetti. Hazırladığı defterlerden 1150 tanesini Süleymaniye Kütüphanesi’ne vakfetti. Arşivinin bilim tarihiyle ilgili olan kısmını Kandilli Rasathanesi’ne, tarihle ilgili defterlerini ve sulu boya resimlerini Türk Tarih Kurumu’na, şahsi kütüphanesini ve tıp tarihiyle ilgili arşivlerini ise İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıp Tarihi Enstitüsü’ne bağışladı.

Tanıyanların elinde defter kalem olmadan görmediği Süheyl Ünver, 2 binden fazla yayına; kitap, makale, tebliğ, ansiklopedi maddesi ve yazılarının yanı sıra şiirlerini topladığı bir de divana imza attı. “Benim prensibim şuydu: Bir şey duydum mu, onun içinde Türk kültürüyle ilgili neler varsa, resimlerini olsun, malumatını olsun ne kıymetler varsa hepsini topladım. Bu beni ilgilendirir, bu ilgilendirmez demedim ve bu beni ilgilendirmez sözünü kimsenin söylememesini isterim. Çünkü biz bu şifahilik yüzünden neler kaybetmişiz neler” cümlesiyle arşiv çalışmalarının temelinde yatan düşüncesini dile getiren Süheyl Ünver, 88 yıllık ömrünü 14 Şubat 1986 günü tamamladı ve çok sevdiği İstanbul’da vefat etti. Edirnekapı Sakızağacı Mezarlığı’na defnedildi.