Hayat akıl almaz incelikte ipliklerle örülü Her şey o kadar birbirine bağlı ki...

Bir okuyucum yollamış, öyle güzel ve saygılı cümlelerle bunu yayınlamamı benden istemiş ki, kıramadım. Hepimizin babaannelerimizi ve öğütlerini ne kadar sevdiğimizi bilerekten aynen yayınlıyorum.

Beş yaşında idim. Rahmetli babaannem pirinç ayıklıyordu.

Bir tane yere düştü.

Babaannem eğildi, aramaya başladı. Sağa bakıyor, sola bakıyor, bulmaya çalışıyordu…

Çocukluk iste;

-Aman babaanne dedim. Bir pirinç tanesi için bu kadar çaba harcamaya değer mi?

Rahmetli ilk defa sertleşti bana karşı, öfkeyle doğruldu;

-Sen oturduğun yerden ahkâm kesiyorsun. Hiç pirinç üretilirken gördün mü? İnsanlar ne kadar zorluk çekiyorlar. Bir pirinç tanesinde kaç insanın göz nuru, alın teri, emeği, çilesi var biliyor musun?''

Utancımdan kıpkırmızı olmuştum.

Aradan yıllar geçti.

Hukuk Fakültesi''nde öğrenciyim. Alain''in ''propos''larını okuyorum. Birden irkildim. Babaannemi hatırladım. Alain; ''bir insan yerde bir iğne görüp eğilip almazsa, bütün uygarlığa karşı ihanet etmiş olur'' diyor ve ilave ediyordu; ''bir iğnenin üretiminde binlerce insanin alın teri, göz nuru, el emeği vardır.''

On dokuz yıl evveldi.

Stockholm''e gitmiştim. Bir otele indim. Geceydi. Sabahleyin, tıraş olmak için lavaboya gittiğimde, aynanın yanında ilginç bir not gördüm;

''Lütfen tıraştan sonra jiletinizi çöpe atmayın, yanda bir kutu var oraya bırakın, bir tek jiletle dahi olsa, İsveç çelik sanayiine yardımcı olun'' diyordu.

Doğrusu hayretler içinde kaldım. Çelik eşya denince akla İsveç çeliği gelir. Birçok eşya üzerinde ''İsveç çeliğinden yapılmıştır'' diye yazar. İşte o ülke, kullanılmış bir tek ufacık jiletin bile çöpe gitmesini istemiyor, ona sahip çıkıyor, gelen turistlere rica yollu uyarıda bulunuyordu.

İsviçre''de zaman zaman, radyolar, televizyonlar bir haberi duyurur;

''Şu tarihte, şu saatte, adamlarımız gelecek, siz lütfen okumadığınız, ilgilenmediğiniz, kullanmadığınız ne kadar kitap, dergi, gazete varsa, hatta kâğıt, ambalaj, kutu varsa, bir ilaç prospektüsü dahi olsa, kapınızın önüne koyun. İsviçre''nin kalkınmasına yardımcı olun. Ağaç ziyanına engel olun.''

Japonlar son derece sade, basit, yalın mütevazı yaşayan insanlardır. Evlerini eşya ile dolduranlar Japonlara göre ruhen tekamül edememiş, hayatın manasını anlayamamış, zavallı kimselerdir. Böyleleriyle ''evini mezat salonuna çevirmiş zavallı'' diye eğlenirler.

Bir insanın gösteriş için eşyanın esiri olması kim bilir ne kadar acıdır.

Vaktiyle Japon ekonomisi darboğazdan geçiyor. İç borçlar, dış borçlar gırtlağı aşıyor. Devletin başı Meclis''i toplar. Kürsüye çıkar. Durumu olanca açıklığı ve tehlikeleri ile anlatır. Şu andan itibaren der;

-Tanrı şahidim olsun ki, Japonların iç ve dış borçları son kuruşuna kadar ödenmeden,

pirinçten başka bir şey yemeyeceğim. Şu üstümdeki elbiseden başka elbise giymeyeceğim.

Dediklerini yapar, yediden yetmişe israftan kaçınma kampanyası açılır. Japonya bütün borçlarını öder.

Geçenlerde Japon İmparatoru''nun sarayını gördüm. Ya Rabbim, ne kadar sade, ne kadar mütevazı, ne kadar gösterişten uzak...

Gerekmediği halde elektriği yakmakla, suyu kapamadan boş yere akıtmakla, gece çamurlu ayakkabılarımızı temizlemeden yatmakla, urba üstüne urba almakla, yemek yediğimiz kapları yıkamadan bırakmakla, ekmeği açıkta koymakla biz de müsrifler sınıfına geçmiyor muyuz?

Hayat akıl almaz incelikte ipliklerle örülü. Her şey o kadar birbirine bağlı ki…

İlkokul okuma kitabımızdaki bir sözü hiç unutmadım.

Bir mıh bir nalı kurtarır.

Bir nal bir atı, bir at bir komutanı,

Bir komutan bir orduyu,

Bir ordu bir ülkeyi kurtarır diyordu…