Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
35

Bildirimler

IEA raporu: Hürmüz Boğazı'ndaki kesinti enerji sektörünü yeniden şekillendiriyor

09:28, 19/11/2026, Perşembe
AA
IEA, Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik kesintisinin yarattığı benzeri görülmemiş şokun enerji dünyasını yeniden şekillendirdiğini bildirdi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yıllık Dünya Enerji Görünümü raporunda Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik kesintisinin enerji sektörünü yeniden şekillendirdiğini bildirdi. Krizin süresi, değişimin boyutunu belirleyecek.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu'daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik akışının büyük ölçüde kesintiye uğramasıyla enerji piyasalarında yaşanan "benzeri görülmemiş şokun" sektörü yeniden şekillendirdiğini bildirdi. Ajansa göre bu krizin süresi, değişimin boyutunu belirleyecek.

Yıllık Dünya Enerji Görünümü (WEO) raporu IEA tarafından yayımlandı. Raporda, olağanüstü belirsizliklerin yaşandığı bu dönemde enerji sektörünün izleyebileceği olası yollar hakkında bilgi vermek için tüm yakıt ve teknolojilere dair güncel veriler ve modellemeler yer alıyor.

Kararlar görünümü şekillendirecek

Rapora göre piyasalarda olası senaryoların çeşitliliği artarken, dünyanın dört bir yanındaki ülkeler "tarihin en büyük enerji arz şoku" ve bir dizi başka riskle karşı karşıya kalıyor.

Gelecek yıllarda küresel enerji görünümünün, hükümetlerin bu gelişmelere karşı vereceği kararlarla şekillenmesi bekleniyor.

Enerji krizine karşı alınan önlemlerden veya izlenen yollardan bağımsız olarak ulaşım, ısıtma, soğutma ve bilgi işlem gücü gibi enerjinin sağladığı hizmetlere yönelik talebin, gelir ve nüfus artışına paralel biçimde yükseleceği öngörülüyor.

Talep artışını küresel sıcaklıkların yükselmesi de tetikliyor. Bu nedenle binaları soğutmak için gereken enerji ihtiyacının tarihte ilk kez binaları ısıtmak için gereken enerji ihtiyacını aşacağı tahmin ediliyor.

Ülkeler stratejilerini gözden geçiriyor

Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik kesintisi, talep artışının sürdüğü bir dönemde birçok ülkeyi kırılganlıklarını azaltmak ve enerji maliyetlerini daha karşılanabilir seviyelere çekmek amacıyla enerji stratejilerini gözden geçirmeye yöneltti.

Krize verilen yanıtlar ülkeden ülkeye değişse de bazı ortak eğilimler ortaya çıkıyor. Enerji arz kaynaklarının, ticaret rotalarının, yakıt bileşimlerinin ve teknoloji tedarik zincirlerinin daha fazla çeşitlendirilmesi, ülke içinde mevcut enerji kaynaklarına daha fazla öncelik verilmesi ve elektrifikasyonun daha hızlı ilerletilmesi bu eğilimlerin başında yer alıyor.

Raporda, Hürmüz Boğazı'ndan deniz taşımacılığına yönelik ciddi risklerin uzun süre sürdüğü bir senaryoda yeni alternatif boru hatlarına, alternatif arz kaynaklarına ve ithalatçı ülkelerin talebi başka kaynaklara yönlendirmesine dönük yatırımların, boğazdan geçen petrol akışına duyulan ihtiyacı kriz öncesindeki günlük 20 milyon varil düzeyinden 2030'da 8,5 milyon varile, 2035'te ise 2 milyon varilin altına indirebileceği yer alıyor.

Orta Doğu, bu "uç senaryoda" bile uluslararası piyasalara petrol ihraç eden dünyanın en büyük bölgesi olmayı sürdürecek. Bu tablo, bölgenin küresel enerji güvenliği açısından hayati konumunu ortaya koyuyor.

Dönüşümde yenilenebilir ve nükleer enerji öne çıkıyor

Ülke içindeki enerji kaynaklarına yönelik dönüşümden en fazla yarar sağlaması beklenen kaynaklar, başta güneş fotovoltaik teknolojisi olmak üzere yenilenebilir enerji ve nükleer enerji olarak görülüyor.

Bu kaynakların güçlü büyüme kaydetmesi, rapordaki tüm senaryolarda bekleniyor. Bazı ülkelerde ise yerli fosil yakıtların yanı sıra enerji verimliliği ve biyoyakıtlar da daha fazla önem kazanabilir.

Kömür açısından bu durum özellikle Asya'da geçerliliğini koruyor. Bölgede petrol ve doğal gaz ithal eden birçok ülke önemli yerli kömür kaynaklarına sahip olduğundan, enerji güvenliği kaygıları hükümetleri kömüre daha uzun süre bağımlı kalmaya yöneltebilir.

Elektrifikasyon hız kazanıyor

Mevcut kriz aynı zamanda ekonominin geneline yayılan, elektriğin daha fazla kullanılmasına dönük dönüşümü hızlandırıyor.

Rapora göre küresel elektrik talebi 2019'dan bu yana dünya ekonomisinden daha hızlı, toplam enerji talebinin ise iki katı hızda büyüdü. Sanayide elektrik motorlarının, ev aletlerinin, klimaların, elektrikli araçların, ısı pompalarının ve veri merkezlerinin yaygınlaşması bu artışta etkili oldu.

İncelenen tüm senaryolarda, elektrik talebinin 2035'e kadar daha da hızlı büyümesi ve elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının küresel ölçekte yüzde 30'a yaklaşması bekleniyor.

Elektrifikasyonun stratejik önemini yakıt fiyatlarındaki dalgalanma daha da artırıyor. Krizden etkilenen bazı ülkelerde elektrikli teknolojilerin satışı keskin biçimde artarken, güneş panelleri ve bataryaların ticareti de hız kazandı, elektrikli araç satışlarında ise belirgin bir yükseliş görüldü.

Hükümetlerin çeşitlendirme, ülke içinde mevcut kaynaklardan yararlanma ve elektrifikasyon yönündeki yeni tercihlerini kalıcı politika değişikliklerine dönüştürmesi, Orta Doğu'daki çatışmanın ne kadar süreceğine, nasıl sonuçlanacağına ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışına etkilerine ilişkin belirsizlik uzadıkça daha olası hale geliyor.

Orta Doğu'daki çatışmanın kesin biçimde sona ermesi halinde petrol ve doğal gaz piyasalarında yaşanabilecek gelişmelere bakıldığında, birbirine zıt dinamiklerin devreye girebileceği değerlendiriliyor.

Küresel petrol ve doğal gaz arzı, özellikle gecikmiş bir sıvılaştırılmış doğal gaz arz dalgasının piyasaya ulaşmasıyla güçlü biçimde toparlanabilir. Bu durum, stokların yeniden doldurulduğu dönemde bile fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturarak petrol ve doğal gaz piyasalarını alıcıların daha avantajlı olduğu bir konuma getirebilir.

Öte yandan talep tarafındaki yapısal değişimler, özellikle elektrifikasyonun hızlanması, her iki yakıta ilişkin görünümü de önemli ölçüde değiştirebilir.

Krizin başka önemli sonuçları da var

IEA, krizin başka önemli sonuçlarının da olacağını bildirdi. Özellikle gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerde, enerjiye erişim alanında yakın dönemde kaydedilen ilerlemenin tersine dönmesi riski bulunuyor.

Elektriğe ve temiz pişirme olanaklarına erişimde 2025'te yaşanan hızlanmanın ardından, 2026'da yükselen yakıt fiyatları ve arz sıkıntıları bu alandaki ilerlemeyi yavaşlatabilir.

Düşük emisyonlu enerji teknolojilerinin küresel ölçekte benimsenmesini kriz hızlandırabilecek olsa da, mevcut veya açıklanmış politikalara dayalı senaryoların öngördüğü 2,5 ila 2,9 derecelik sıcaklık artışı ile 1,5 derece hedefiyle uyumlu yol arasında hala büyük bir fark bulunuyor.

Birol: "enerji güvenliği ile enerji dönüşümü hedefleri hiçbir zaman bugünkü kadar örtüşmemişti"

IEA Başkanı Fatih Birol, rapora ilişkin değerlendirmesinde Hürmüz Boğazı kaynaklı kesintinin sistemde "büyük bir şoka" yol açtığını söyledi.

Birol, "Enerji sektörü ve küresel ekonomi kayda değer bir dayanıklılık göstermiş olsa da kriz ne kadar uzun sürerse etkileri de o kadar derin olacaktır. Enerji dünyasının kriz öncesindeki durumuna dönmesini sağlayacak inandırıcı bir yol göremiyorum." ifadelerini kullandı.

Bu yılki WEO'nun mevcut çalkantıların ötesine geçerek farklı enerji senaryolarını incelediğini anımsatan Birol, şöyle devam etti:

"Hiçbiri birer tahmin niteliği taşımayan birden fazla senaryo ve kapsamı benzeri görülmemiş bir analiz sunan rapor, ülkelerin bundan sonraki adımlarını değerlendirirken başvurabilecekleri bir kaynak olabilir. Ayrıca ülkelerin karşı karşıya olduğu zorlu tercihleri de ortaya koyuyor. Daha yüksek enerji güvenliği arayışındaki ülkeler, bir bağımlılığın yerine başka bir bağımlılık koymamaya dikkat etmeli. Bununla birlikte, geleceğe ilişkin umut veren bir gelişme olarak enerji güvenliği ile enerji dönüşümü hedefleri hiçbir zaman bugünkü kadar örtüşmemişti."

Mevcut krizin oluşturduğu baskıların gelecek on yıllarda enerji güvenliği, sürdürülebilirliği ve refahı şekillendirecek tercihlerin önüne geçmemesi gerektiğinin altını çizen Birol, "Ülkeler, kendi kaynaklarını, koşullarını ve önceliklerini yansıtan farklı yollar izleyebilir. Ancak hepsinin daha güvenli, karşılanabilir maliyetli ve sürdürülebilir bir enerji sistemi kurmak ve bu hedefe ulaşmak için etkili işbirliği yapmak konusunda ortak çıkarı var." değerlendirmesinde bulundu.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...