Türkiye semaları hafta sonunda meteor yağmuru ile aydınlanacak: 'Ateş topları' tüm Türkiye'den izlenebilecek

Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Tanrıver  yıldız kaymasının bir meteor oluşumu, Perseid (Perse) meteor yağmurunun ise Perseus'dan (Takımyıldızı) çıkan meteorlar olduğunu söyledi.

Astronomi meraklılarının Türkiye semalarını aydınlatacak yoğun meteor yağmurunu 12-13 Ağustos'ta saat 21.00'den gün doğumuna kadar net olarak görebileceklerini anlatan Tanrıver, en yoğun ise cumartesiyi pazara bağlayan gece 23.00-01.00 saatlerinde izlenebileceğini ifade etti.

Gökyüzüne bakıldığında yavaş yavaş hareket eden objelerin görülebileceğini aktaran Tanrıver, şöyle konuştu:

"Hemen bunlara 'yıldız kaydı' ya da 'meteor' gibi isimler takarlar ancak ya uçak ya yapay uydu ya da uzay istasyonunun geçişi olabilir. Doğal olarak kayan yıldızlar çok hızlı şekilde, saniyelik bir olay gibi kendini gösterecektir. Bunu en iyi şekilde seyredebilmemiz için ışıksız bir ortamda, gece karanlığında ya şehir dışında ya da yüksek yerlerde bulunmamız daha elverişli olacaktır. Hatta eğer yere yatarsak daha iyi ve net gözlemleyebiliriz. Çıplak gözle gözlemlemek daha doğrudur."

Tanrıver, meteor yağmurunun Kayseri'de Erciyes Dağı'nda, Türkiye'nin çeşitli yerlerinde de hava muhalefetinin olmadığı şehir dışındaki yüksek bölgelerde rahatlıkla gözlemlenebileceğini dile getirdi.

 "Meteor ile UFO karıştırılıyor"

Doç. Dr. Mehmet Tanrıver, bazı kişilerin meteor ile tanımlanamayan uçan nesneyi (UFO) karıştırdığına değinerek şunları kaydetti:

"Meteor, eğer sana doğru geliyorsa büyüyecektir, gittikçe parlaklaşacaktır. Bu gök taşı yağmuru da olabilir. Göktaşları da büyük parlaklıklar, ateş topları şeklinde Dünya'ya gelip büyüklü küçüklü kraterler oluşturmaktadır. İstanbul'da (İstanbul semalarında görülen parlak ışık) görünen de buna benzer bir olaydır. Gittikçe parlaklığını artırmıştır. Onun bir meteor yağmurunun başlangıç evrelerinde görülen meteorlardan birisi olduğu tespit edilmiştir."

ÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nin (TUG) hazırladığı 2023 Gök Olayları Yıllığı'na göre; bazıları binlerce yıl öncesine tarihlenen kuyruklu yıldızların geçişleri sonrası bıraktığı artıklardan oluşan gök taşı yağmuru olayları, her yıl dünyada 8 kez yaşanıyor. Bunlar Quadrantid (Dörtlük), Lyrid (Çalgı), Eta Aquarid (Eta Kova), Delta Aquarid (Delta Kova), Perseid (Kahraman-Perce), Orionid (Avcı), Leonid (Aslan) ve Geminid (İkizler) olarak adlandırılıyor. Gök taşlarının son derece yüksek hızlarla dünya atmosferine girip, sürtünme sonucu yanması ile oluşan meteor yağmurlarının en dikkat çekicisi ise 14 Temmuz'da başlayıp 1 Eylül'e kadar sürecek Perseid (Perse) gök taşı yağmuru. Perseid'in en yoğun görüldüğü gün ise bu yıl 12-13 Ağustos gecesi olacak.

GÖK TAŞLARI TARİHÇELENDİRİLDİ

TUG'un 2022 Gök Olayları Yıllığı'nı hazırlayan Prof. Dr. Faruk Soydugan ve Başuzman Dr. Tuncay Özışık, bu yılki sayıya özel, meteorları ilk kez tarihçelendirdi. Yıllıkta Perseid gök taşı yağmuru şöyle anlatıldı:

"Perseid yağmuru kuzey kürede gözlenen en yoğun ve etkileyici doğal ışık gösterilerinden biridir. Meteor yağmuru, çekirdeği 26 kilometre çapa sahip 109P/Swift-Tuttle Kuyruklu Yıldızı'ndan ayrılan çok sayıda irili ufaklı kayaç ve toz parçasının Yer'in çekim etkisiyle atmosfere girmesi sonucu meydana geliyor. Swift-Tuttle Kuyruklu Yıldızı, güneş çevresindeki turunu 133 yılda tamamlıyor. 14 Temmuz'da başlayan ve 1 Eylül'e kadar gözlenebilecek meteorların gökyüzündeki çıkış noktası Perse (Kahraman) Takımyıldızı bölgesine düşüyor. Çıkış noktası koordinatları sağ açıklık eşittir 48 derece ve dik açıklık eşittir artı 58 derece."

O GECE AY IŞIĞI OLMAYACAK

Meteor yağmurunun en yoğun olacağı ve saatte 60-100 arası ışık izinin gözlenebileceği tarihin 12-13 Ağustos gecesi olacağı kaydedilen yıllıkta, şöyle denildi:

"Bu tarihte Ay'ın Türkiye saati ile yaklaşık 03.00'te doğması ve sadece yüzde 10'luk bölümünün aydınlık görünecek olması, etkileyici bir yağmur izleme olasılığını artırıyor. Perseidler, parlaklıkları eksi 3 kadire ulaşan ve ateş topları olarak da adlandırılan daha büyük ışık izleri de oluşturabiliyor. Bu yağmurda meteorların Yer atmosferine giriş hızları saniyede yaklaşık 59 kilometre civarında olacak. Perseidleri gözlemek için Türkiye saati ile 00.00 ile 04.00'te, yapay ışıklardan uzak bir bölgede, gözlerimizi gök kubbeye çevirerek sahneye odaklanmak yeterli olacaktır."

MERAKLILAR YÜKSEK DAĞLARA ÇIKIYOR

Perseid gök taşı yağmurunu izlemek için birçok meraklı da bu dönemde şehir ışıklarından uzak alanlarda hem fotoğraf çekimi hem de çıplak gözle bu şöleni seyredebilmek için programlar hazırladı. Antalya'da doğa yürüyüş grubu Patika, 5 Ağustos Cumartesi 21.00'den 03.00'e kadar Orta Beydağları kuşağında, 1600-1700 rakımda hem gece yürüyüşü yaptı hem de Perseid meteorlarını gözlemledi.