Beynimle var olmak için iş kıyafetimi çıkarmıyorum

TV 8'de yayınlanan ''Bir Fikrin Var mı' adlı programının jürilerinden başarılı iş kadını Leyla Alaton, ünlü iş adamı İshak Alaton'un kızı olmasının iş dünyasında kendisine ne kattığını anlattı. Başarılı olmanın sırlarını açıklayan Alaton, iş yaşamına nasıl başladığını, nelerle karşılaştığını ve babası ile olan ilişkisinden bahsetti.

Notre Dame de Sion Fransız Lisesi'nde okudum. Liseyi bitirdiğimde birkaç arkadaşım nişanlıydı. Çok iyi talebe olmalarına ve üniversiteyi kazanmalarına rağmen evlendikleri için okuyamadılar. Babamın da iki kız kardeşi varmış liseden sonra evlenmişler. Bunun ne kadar zor olduğunu gördü. Üniversiteyi bitirene kadar evlenmemi istemedi ve 25 yaşıma kadar evlenmeme şartı koydu. Zaten hayatımda evlenmek istediğim biri de yoktu. Bana para verdiği için evlenmekten vazgeçmedim yani. Yoksa üniversitede tabi ki paramı o veriyordu. Kim verecekti ki? Pek çok erkek bugün 'ben de kızıma böyle yapacağım' diyor.

Bütün bunlar bana o kadar normal geliyor ki… Çünkü biftek yemezsen hamburgerden daha iyisi olduğunu bilmezsin. Ben bu aileye doğdum, başka bir yol, yöntem bilmiyorum. Şimdi geriye dönüp bakınca 'Hakikaten babam oldukça modern biriymiş, çok sıra dışı ve demokratmış" diye düşünüyorum. Ama o ailede doğduğunda onların yaptığını en doğru olarak kabul ediyorsunuz. Nakış işler gibi bilinçli olarak onun seni bu yola ittiğini o anda anlamıyorsunuz.

Herhalde öyle ki sonuç böyle oldu. Zannetmiyorum gözüktüğü kadar uzak kaldığını. Babam Fransız okuluna gitmemi de destekledi, Amerika'ya gitmem konusunda da hayatımı kolaylaştırdı. Ben seçtim ve gittim değil ki… Orada beraber iş yaptığı biri vardı onun olduğu eyaletteki bir okula gittik. Kuzenimle birlikte gittim. Amerika'da gidip kaybolmadım. Uzun zincirli bir tasmaya bağlıydım.

'Leyla Amerika'ya giderken vasat bir ailenin vasat bir kızı olarak gitti' Bu ne demek?

Doğru. Yokluğun da varlığın da ne demek olduğunu bilirim. Başka ne olabilirdi ki! Tabi ki vasat bir ailenin vasat bir kızıydım. Bizim zamanımızda zengini de bu kadar sorumsuz değildi. Biz zaten zengin de değildik. Bugünün zengini çok sonradan görme. Bütün kendi yapamadıklarını çocuklarına yaptırmaya çalışıyorlar. O çocuklara daha sonra erişilecek hiçbir şey bırakmıyorlar.

Tam aksine bizim zamanımızda gösteriş yapmak çok ayıptı. Böyle bir zenginlik zaten hiçbir zaman olmadı. Dünyada bile bolluk, bereket, zenginlik ve gösteriş bugünkü gibi değildi. Dünya o kadar büyük bir değişime uğradı ki. 1980'lerde mektup yazılan dönemden bahsediyoruz. Senede bir defa veya iki defa Türkiye'ye gelebiliyordum. Mektup yazarak iletişim kuruyorduk. İsteseniz de alamıyordunuz çünkü alacak bir şey yoktu.

Amerika'da mastırımı yaparken dersler daha çok geceydi. Gündüz de gezip tozmadım. Ruhumda çalışma isteği vardı. Bir şeyleri başarmak, kendi paramı kendim kazanmak, ayaklarımın üstünde durmak istiyordum. Bir şirkete girip çalışamazdım. Çünkü okuyordum. Kaldı ki Amerika'da vatandaşı olmayınca çalışamıyorsunuz. Ancak Türkiye'yle ilgili bir iş yaparsam ve serbest çalışırsam bir şeyler yapabilirim diye düşündüm. Turgut Özal yıllarında Amerika'ya çok fazla ürün ihraç ediliyordu. O devirde herkes bir şeyler satıyordu "Ben de yapabilirim herhalde" diye düşündüm. O kadar basit bir dürtüyle işe başladım yani.

Hayır. Yaz tatillerinde Türkiye'ye geldiğimde araştırıyordum. Amerika'da ne satılır ne satılmaz diye bakınıyordum. Malları alıp Amerika'ya gidip satıyordum. 23 yaşındaki kızın kafasıyla, çok amatördüm. Sonra tabi ki sebat ve inat ettim. Satranç takımı, tavla takımı, döşemelik kumaş, t-shirt, deri kemer de götürdüm. Kemer ithal eden kişiyi buldum. Randevu aldım, onun fabrikasına gittim, beğendirdim ve küçük küçük siparişler verdiler.

Hayır, tabi ki... Sonra iş büyüdü. 2 milyon dolar ciro yaptı. Benim cebime iki milyon dolar girmedi. Türkiye'deki şirket 1 yılda iki milyon dolarlık mal sattı. Türkiye'de deri sektörü ortaya çıktı. Kadınlara ekonomi doğdu. Gayet bilinçsizce hayırlı bir işi yaptım. Ama çok başarılı oldum. Fakat büyük bir girişimci olduğumdan değil.

Hayal kurmadım ki… O işi yaptıktan sonra okul çok gereksiz geldi. Yine de mastırımı bitirdim. Ama laf olsun diye. Sonra döndüm. Orada kalsaydım belki bugün kemer kraliçesi olurdum, belki de işi batırmıştım daha başka bir iş yapıyor olurdum. Bilmiyorum aynı hayatı iki kere yaşayamazsın ki…

Asıl o zaman çok şey öğrendim. Kemer satan biri ev de satar. Satışçıysan her zaman bir şey satabilirsin. Mühim olan ne sattığın değildir, sattığın ürüne inanmandır. İkna gücünün ve iletişiminin iyi olması gerekiyor. Ben de bunlar vardı.

Büyük şirket mekanizmasından sıkıldım. 'Kendi başıma bir şeyler yapayım' dedim. O zaman kendi halkla ilişkiler şirketimi kurdum. O büyük bir girişimcilik örneğiydi. O zaman hakikaten bağlarımı kopardım. Tek başıma Levent'te bir villa tuttum. Kendimi en yalnız ve patron o zaman hissettim. Çünkü her şeyinden ben sorumluydum. Paradan ziyade sermaye beynimdi. Parayı riske atmadım ama kendi şanımı, şöhretimi, kişiliğimi ve egomu riske attım. Nitekim yakınlarımdan da hiç yardım görmedim. Hep "sakın etrafınıza güvenip de iş kurmayın' derim.

Zor taraflarını yaşamadım. Çok demokrat bir tavrı vardı. Hemfikir olmasak da bu hiçbir zaman aramızda bir küskünlüğe yol açmadı. İşin bence bazında bu var. Ben onunla çok ters düşerim.

Babanız sizin için 'O bana hiçbir zaman 'tamam babacığım' dememiştir' diyor…

Evet. O beni çok zorlar. Biz çok iyi birer tenis partneri gibiyiz. Aynı seviyede top oynayabilen iki kişiyiz. Onun için zevkli. Çok iyi maç yapmamız bizi her zaman dik ve ayakta tuttu. Birbirimizin fikirlerine çok önem veriyoruz ama her zaman da hemfikir olmak zorunda olmadığımızı hissetmek harika bir şey. Ben babam gibi düşünmek zorunda değilim.

Âşık kelimesi bana biraz iddialı geliyor. Âşık değilim ama babamın benim için apayrı bir yeri vardır. Çünkü öyle bir erkek sevgisi bulamazsınız. Fakat baba ile erkek arkadaş her zaman farklı oluyor. Evet, baba tarafından koşulsuz sevildiğini hissetmek güzel bir duygudur.

Bastırılmadım, bana demokrat bir anlayışta yaklaştığı için aramızdaki iletişim zenginleştirdi. Ben onun her dediğine 'çok haklısın' deseydim, onun istediği gibi konuşup davransaydım o zaman ileri adım atamazdık. Ben inanıyorum ki babam da benden çok şey öğreniyor.

Ben yeni okuduklarımı, duyduklarımı, yaşadıklarımı onunla paylaşırım. O çok zekidir bunlardan mutlaka bir şeyler alır. En azından kadınlara bakış açısında benim ona çok faydam oldu. Kendi aile terbiyesine göre bu kadar eşitlikçi düşünen biri değildi. Varlığım babamı feminist yapmıştır. Bu kadar kadınlara inanmaz ve güvenmezdi. Sayemde kadınlara daha anlayışlı ve daha yakın. Çünkü ben kadınların nereden geldiğini ve nerede olduğumuzu o kadar iyi anlatıyorum ki. Duvarsız, perdesiz, sansürsüz anlattığımdan gerçeklerden kopuk değil. Hiç kimse ona benim kadar yakın olmadığından bu kadar net anlatmaz. Yaşadıklarım, kadın olarak iş hayatındaki varlığım, onun bilgisini çok besliyor.

Tabi ki çok şey öğrendim. Bugünkü halimi ona borçluyum. Her halimden bellidir. Ben bugün başarılıysam babamın sayesindedir. Mesela, not tutmak, zamana saygıyı babamdan öğrendim. Benim gibi çalışanlar zamanı yetiremezken ben bunu başarıyorum. Bütün bunları ailede görür, öğrenirsin. Ne kadar verimli olunacağını, gün içine ne kadar çok iş sığdırılabileceğini ondan gördüm. İnsanlara önem vermeyi ondan öğrendim.

Babanız 'Leyla bizi rol model olarak almadı kendisine rol model olabilmiş nadir insanlardan biridir' diyor…

İltifat etmiş. Bence ille de bir kişi olmak zorunda değil. Pek çok kişi sizin rol modeliniz olabilir. Savaşım kendimledir. Bu anlamda doğru söylüyor, kimseyi rol model almadım, kimseyle yarışmadım. Ne iş kadınlığında, ne popülaritede, ne sosyal hayatta, ne giyimde kuşamda… Kendimi böylelikle gereksiz yere yormadım.

Kadına saygı duyan ve kadının erkekle eşitliğine inanan çocuklar yetiştiriyorum. Cinsiyetlerin arka planda olduğu bir hayat görüşü vermeye çalışıyorum. Benim feministlikten anladığım bu. Her konuda insanlık önemli.

Anne olmak tabi ki. İki çocuk yetiştirmek hayatımın en büyük imtihanı ve olgunluğu oldu. İşte sosyal hayatta ve çevrede başarılı sayılmışsın önemli değil, bence çocuktur en büyük sınav.

Göreceğiz. Benim çocuklarım daha büyümedi. Büyüsünler, ben hayatımın sonunda ancak bunu diyebilirim.

Cinsiyetçi yaklaşımı kabul etmiyorum. Ben kimseye bugüne kadar kadın veya erkek olarak bakmadım, insan olarak baktım. İş hayatında da cinsiyetin çok konu dışı olduğunu düşünüyorum. Yapılan iş cinsiyetle ilgili değil ki.

Bugüne kadar bana kadınlığımı işaret edenleri tersledim veya eşit davrandım. Yalnız olduğum çok dönem oldu. Sağdan say Güler Sabancı soldan say Leyla Alaton. Başka kadın yoktu. Şimdi sayı daha fazla. Ben öyle bir farkı hissetmediğim için hissettirmedim de. Bana fiziksel görüntümden dolayı kompliman yaptıklarında hemen karşılığını verdim. 'Bluzunuz çok yakışmış Leyla Hanım' dediklerinde 'Ay sizin de kravatınız çok güzel' diyorum. Öyle kıyafet seçmelisiniz ki kadınlığınız ön plana çıkmamalı. Kadınlığı ön plana çıkaran kıyafetlerin iş hayatında yeri yoktur. İş hayatında önemli olan kadının beynidir. Çok güzel ve alımlı olmak bir avantaj değil bir dezavantajdır. Benim için dezavantaj olmadı çünkü ben hiçbir zaman çok güzel ve çok alımlı olduğumu düşünmedim. Hep iş kıyafetleriyle gezdim.