Hani, 'gazetecinin kötüsü haber olur'du?

Hangi gazeteci nerede ne yapmış, “fasıl” trendi nereye doğru evrilmiş, müstearların arkasında kimler varmış, köşe yazarları arasında en iyi maaşları kimler alıyormuş, kim nereye transfer olacakmış, filanca kanalın ana haberini feşmekanca mı sunacakmış, “mahalle”ye yeni gelenler, “mahalle”den taşınanlar kimlermiş? Böyle bir dizi ve muhtemelen ortalama okuru da fazlaca enterese etmeyen merakların / kulislerin / dedikoduların yazıya dökülmüş haliyle doluyor pek çok gazetenin, internet sitesinin sayfaları. Bu yazı ve yorumlarda “olumlu haber” nerdeyse istisna, “olumsuz haber” ise sürü sepet. Biri zehir zemberek yazıyor meslektaşı hakkında, öteki o satırları mumla aratacak bir üslubu ihtiyar eyliyor. Yani dostluk filan hak getire! Neden böyle? “Maya”dan olabilir mi acaba?

II. Abdülhamit'e muhalefeti seçen Ali Suavî, yakın dostu Ali Efendi'nin Basiret gazetesinde işi, sütununda ihtilal duyurusu yayınlamaya kadar vardırmıştı. Lâkin Çırağan baskınında hayatını kaybedince Basiretçi Ali bir gün sonraki nüshada “dostundan” şöyle bahsedecekti: “Hâin-i din-ü devlet ve melûn-i ebed müddet Suavî'nin pazar günkü nüshamızda imzasıyla bir varakası vardı. Meğer melûnun niyet-ü efkârı hainlik imiş.” Basiretçi Ali Efendi, daha iki akşam evvel beraber yemek yediği Ali Suavi için aynı yazıda şu ifadeleri de, o esnada artık merhum olan arkadaşına reva görecekti: “Rezil, denî, alçak, hain, dinsiz, ırzsız, edepsiz.”

Milliyet'in de kurucusu olan Ali Naci (Karacan) Cumhuriyet'İn ilk yıllarından itibaren tam bir biat anlayışı içinde yeni yönetimi alabildiğine destekliyordu İnkılâp isimli gazetesinde. Arif Oruç ise yeni devrin yaramaz çocuğuydu. Serbest Parti kurulunca Oruç, Yarın gazetesiyle bu partinin yanında CHP'ye veryansına başlamıştı. Ali Naci, karşı kampta yer alan Arif Oruç'tan artık her defasında “müseccel vatan haini” diye bahsediyordu. Hattâ İstanbul sokakları Ali Naci'nin bastırdığı “Vatan haini Arif Oruç” posterleriyle donatılmıştı. İşyerleri altlı üstlü, dolayısıyla en azından “komşulukları” olan bu ikiliden Arif Oruç, poster vakası üzerine alt kattan üst kata, Ali Naci'nin odasının hizasına bir şarjör mermi boşaltacaktı. Allah'tan oda boştu.

27 Mayıs kanlı darbesinin ardından Demokrat Parti'nin orduyu ihmal ettiği iddiasıyla “alyans kampanyası” başlatılmıştı. Cumhuriyet, Hürriyet, Milliyet darbecileri gayet memnun edecek bir yayın politikasıyla halkı yardıma çağırmış, vatandaşlardan da alyansını bile verenler çıkmıştı. Daha sonra bu paralarla silah almak yerine Ankara'da bir lojman mahallesi kurulmuştu. Başkentte bu semtten halâ “Alyans Evleri” diye bahsedenler vardır. İşte bu kampanyadan birkaç yıl sonra Cumhuriyet bu defa da, “orduya savaş gemileri alalım” kampanyası başlatmıştı. Adalet Partisi Milletvekili Orhan Seyfi Orhon ise Cumhuriyet ve ona destek olan Akşam'ı, “fazla gazete satma numarası” çevirmekle itham etmişti. Orhon yazısında, Çetin Altan'ı “mesleğe çanta hırsızlığıyla başladın” diyerek itham da etmişti.” Atlan ise Akşam'daki “Şeytanın Gör Dediği” köşesinde Orhon'a şu cevabı veriyordu: “Bir balo ve çanta hikayesiydi ve zaten çanta da kaybolmamıştı. Bunlar mahkeme zabıtlarında mevcuttur. Çetin Altan'la böyle uğraşılmaz. İş çapkınlık hikâyelerine dökülürse hatıra çoktur. Orhan Seyfi Bey'in bilmediği bir kelimedir iğrenme. Bilse aynaya baktığında intihar ederdi.“

Medyada sık sık kişisel boyuta indirgenen, kavgada bile söylenmeyecek lafların kalem çatışmalarında dillendirildiği bu cangılda, zaman zaman kendileri de yer almış olan Necip Fazıl Kısakürek, Peyami Safa, Osman Yüksel Serdengeçti ve Ahmet Kabaklı; bütün bu defoları sıklıkla birebir gördükleri / yaşadıkları ve kişisel ahlâk bozukluklarını sıklıkla “temel yapı”dan kaynaklandığını düşündükleri için, belki de bazılarına bugün fazla ağır gelebilecek “matbuat tarifleri” yapmışlardı bir zamanlar. İşte, bunlardan bir demet:

İyi dost olan Peyami Safa ile Nazım Hikmet, Safa'nın Hikmet'e “Sen komünistlik taslıyorsun, aslın bu değil “ demesi üzerine fena kapışmışlardı. Aylarca süren kavgada, karşılıklı hicviyeler bile yazılmıştı. İşte, Nazım Hikmet'in ki: “Bir düşün oğlum / Bir düşün yetimi Safa / Sen bu kavgada / Bir nokta bile değilsin / Sen de bilirsin ki âdetim değildir / Efendisine kızıp uşağını dövmek.” Peyami Safa da, Cingöz Recai müstearıyla bu dizelere cevabını şöyle vermişti: “Gel bakalım / Sarı lüle lüle saçlı / Pamuk tenli al yanaklı sarı papam / Gel bakalım yetimlikle maytap eden paşa zadem / Enver Paşa, Nâzım Paşa konağında / Alıştığın gibi / Alışıp yılıştığın gibi / Seni dizlerimde hoplatayım / Şerefine bütün yetim çocukların / Anasını satayım.”

“Dimağa hitap etmek üzere meydana gelmiş gazete de, ya kur'ayla fırınlar dolusu ekmek dağıtmaya yahut vitrininde bilmem hangi sarışın veya esmer bombanın bacakların teşhir etmeye mecbur. 'Bâb-ı Âdi' caddesi; tohumu insan, yemişi hayvan, bir takım nebatla doludur.” / “Kuvvetlerini, fikrî cihaz yerine tenassülî cihaza hitap etmekten alan ve sonra utanmadan fikrî bir haysiyet ve salâhiyet tavrı takınan açık kartpostal esnafı.” / “Bu matbuat… Halk Partisi devrinde tam 27 yıl ard ayakları üstünde susta duran bu matbuat.” / “Kendisine Türk umumî efkarının temsilcisi süsü veren bu basın hakikatte, Türk'ün ruh köküne aykırı dış nüfuz ve cereyanların kuklalarından başka bir şey değildir. Yahudilik ve tesiri altındadır.” / “Satışı milyona yaklaşan gazetelerin dörtte üçü İslâmiyet'e düşmandır. Size Allah huzurunda yemin ederim ki işgâl orduları bu vatanda öz milletinin mukaddesatına bu türlü söven numuneler çıkarmaz piyasaya.” / “Hürriyet ve Günaydın isimli sözde siyasi gazetelerle, günlük fuhuş albümü Saklambaç, ayrıca Pazar, Sen-Ben'den ibaret tröst. Tavuk yumurta misali, Hürriyet'in tirajı yükseldikçe halkın ruh seviyesi düşüyor, ruhu düştükçe de Hürriyet yükseliyor.”

“Türkiye'de yirmibeş, otuz seneden beri azalan bir müeyyidenin kıtlığı her gün biraz daha fazla hissedilmektedir. Allah korkusu! Eskiden, 'Behey Allah'tan korkmaz!' denilirdi. Şimdi, Allah'a, kitabına, mukaddesat ve manevî değer ve otoritelere sövmek âdeta inkılâpçılığın ayırıcı vasfı haline gelmiştir. Günlük gazetelerin edebiyat sayfalarında mâbedleri tahkir eden şiirlere rastlarsınız.” / “Büyük meselelerimizin etrafını bir sürü kitapsız peygamber sarmıştır. Her gün yazarlar, her gün konuşurlar, bir tek eserleri yoktur. Sohbet kılıklı makale, makale kılıklı sohbet, kahve, gazino, salon hitabeleri içinde Aristotales'ten Heiddeger'e kadar iki bin küsur yıl, belki iki yüz binden fazla kitabın çözemediği problemleri bu kitapsız peygamberle, iki cümle ile, bir espri ile, yarı buçuk bir fikir kırıntısiyle halledip çıkıverirler!”

“Serdengeçti'nin altıncısını Bâb-ı Âli'de bastıralım dedik. Kağıtların her topundan 30-40 tane aşırılmış. Bâb-ı Âli'nin hamalları bile insanı dolandırıyor. Onun içindir ki ben Bâbıâli'ye 'Bâbıâdi' diyorum.” / “İçlerinden bir tanesi Akdeniz'e düşse Karadeniz yapacak kadar kirli, mülevves olan bu adamlar… Biri var mandacıdır, ispat edilmiş beş ihaneti vardır, Yahudi'dir! Bir diğeri, gençliğini hamamda geçiren bu adam, yıllarca devletin gazetelerinin baş köşesinde oturdu. Ne yazdıysa kanun haline geldi. Adı güzel, kendi müptezel bir diğer gazetenin sermayesi çıplak kadın resimleri. Biri Yahudilik, dönmelik, Bolşeviklik kokar.”

“Basın, bazı maksatlara bağlı olduğu için, gizli teşekküller tarafından halka karşı yönetilmektedir. Bunlar, pek usta taktiklerle suret-i haktan görünmeyi ve bilhassa yarı aydınları kandırmayı başarmaktadırlar. Bir efkâr-ı umumiye olması gereken gazetelerin çoğu, en dar menfaat ve bakış sınırları içinde bir 'efkâr-ı hususiye' manzarası içindedir. Türk gazeteciliğinin büyük kusuru, halka yâr olmayan aydınların çıkarcılık ve saltanatını sürdüren bir vasıta gibi kullanılmasıdır.”