Yeni eğlencemiz evcil robotlar

Filmin konusu şöyle: 2041 yılında insanoğlu çeşitli amaçlarla kullanacağı robot üretiminde hayli yol kat etmiştir. Artık hedef yapay zekâya sahip, yani birebir insansı özellikler taşıyan robotlar üretebilmektir. Bu proje için sibernetik mühendisi Alex Garel, on yıl önce terk ettiği şehre ve üniversiteye geri döner. Şimdi Alex'in hedefi, yapacağı çocuk robota ilham kaynağı olabilecek bir model bulmaktır. Alex'in kardeşi David ve eski aşkı Lana'nın birlikteliğinden doğan on yaşındaki Eva, proje için biçilmiş kaftandır.

İnsanlaşan makinelerin, makineleşen insanların konu edildiği bilim kurgu filmlerinden hepimiz en az elli tane seyretmişizdir. Eva da bu yapımlardan elli birincisi desek yeridir. Bu kadar tekrarlanmasına rağmen bu tema iyi işlendiğinde hatırda kalıcı, etkileyici, ibretlik bir sinema ziyafetine dönüşebiliyor. Eva bilim kurgu sinemasının mekanik görselliğiyle arasında mesafe bırakarak, konuyu anlatan yapımlardan kendini ayrıştıracak bir renk yakalamayı başarıyor. 2041 yılında, robot ve aynı zamanda genetik teknolojisinin ilerlediği bir dönemden bahsederken çevrenin mekanikleşmediği, tabiatın ve yaşam alanlarının doğallığını sürdürdüğü gelecek tasvirleri, filmi ayrıştırıcı o rengi veriyor. Yönetmen bu tadı yakalayabilmek için uzun uzun tabiat gezintileri yapıyor, şehrin ve insanların arasında dolanıyor. Giysiler, dekorlar ve aksesuarların son derece abartısız ve sade oluşuyla yönetmen hem tezini destekliyor hem de altından çıkamayacağı büyük bir prodüksiyonla uğraşma zahmetinden kurtulmuş oluyor. Nitekim film bir bilim kurgu için mütevazı denilebilecek yedi milyon Avro'luk bir bütçeye sahip.

Film dram yönü ağır basan bir bilim kurgu. Bana kalırsa bunun dekor ve insan davranışlarına doğallık olarak yansıması çok isabetli bir tercih. Ancak yönetmen animasyon teknolojisine dayalı, bilim kurgu dolu sahnelerde daha başarılı bir performans sergilemiş. Nitekim bu sahnelerde seyirciyi daha fazla etkilerken, dramatik anlatım öğeleri seyirciye aynı şekilde geçmiyor. Çatışma dolu ve duygu yüklü sahneler son derece fevri, "ne oldu şimdi" dedirtecek aleladelikte akıyor.

Eva, etrafında gezindiği konuları sobeleyip kaçarcasına uzaklaştığından tam olarak ne anlatmak istediğini söyleyemiyoruz sadece tahmin yürütebiliyoruz. Film bilimle ya da mekanikleşmeyle mi hesaplaşıyor, bilim adamlarının hırslarıyla mı, yoksa bir aşk hikâyesi mi, söylemesi güç... Aynı hikâye etrafında tüm bu sorulara cevap vermek, hepsine birden değinmek mümkün elbette. Eva'nın da hepsine birden değinme gibi bir derdi olduğuna şüphe yok ama filmde her konu yarıda bırakılıyor, hiçbirine tam yanıt verilemiyor. Öyle ki, defalarca tekrarlanan Alex'in şehri ve sevdiğini terk etme nedeni bile seyirciye açıklanmadan, öylece yarım bırakılmış. Filmin ismi (Eva dilimizde Havva'ya denk gelir) yaratıcılığa soyunmuş insan okumasına müsaade edecek bir ağırlığa sahip. Lana karakterinin konumu ve Alex'le arasındaki gerilim, ilk özgür iradeli robotun erkek çocuğu olarak tasarlanması ise ilk insanın yaratılışı ve cennetten kovulma hikâyesinde kadının rolünü sorgulama çabalarına giriyor. Ama az önce de söylediğim gibi, bu sadece bir çaba, film böyle bir alt metni taşıyabilecek bir anlam bütünlüğüne ulaşamıyor. Sonuç olarak Eva seyrettiğinizde de, seyretmediğinizde de bir şey kaybetmeyeceğiniz filmler listesinde yerini alıyor.

Son yıllarda bilim kurgu filmlerinin dev prodüksiyonlardan mütevazı bütçeli yapımlara dönüşmesinin örneklerini dünyanın çeşitli coğrafyalarından örneklerle daha sık seyrediyoruz. Bu da sinema sektörüne zenginlik katacak olumlu bir gelişme. Ancak para ve teknolojinin sınırlı olduğu ortamda, filmlerdeki eksiklikler daha fazla göze batıyor, o yüzden aklın en büyük sermaye olduğunu unutmamak lazım.