Açlıkla ruh terbiyesi

Bütün okuyucularımın mübarek Ramazan ayını kutluyor, hepimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum.

Ünlü Müslüman bilgin ve düşünür Gazzâlî diyor ki:

"Gerçek kul, Allah'ın dışındaki şeylere köle olmaktan kurtulan ve böylece tam olarak özgürleşen kişidir. Bu özgürlük gerçekleşince insanın gönül dünyası başka her türlü bağlardan kurtulur ve oraya Allah'a kul olma iradesi yerleşir; bu sayede kalp Allah ile, Allah sevgisi ile bütünleşir."

Bir Müslüman elbette -Gazzâlî'nin belirttiği ve genel olarak tasavvuf düşüncesinde önemle vurgulandığı üzere- her an gönlünde Allah ile birlikte olmalıdır. Ama günlük hayatın koşuşturmaları bizi kendi ruh dünyamızdan uzaklara atmaktadır. Maddi ve bedensel taleplerimiz yönünden kendimizle meşgul olurken manevî ve ahlâkî kemalimiz bakımından kendimizden uzaklaşmaktayız.

Öyle sanıyorum ki, modern çağın en ciddi sorunlarının temelinde insanın kendi ruhundan kopuşu vardır. Modern insanın yaşadığı bireysel sorunlarda, sahip olduğu onca imkanlara rağmen bir türlü mutlu ve huzurlu olamayışında, hatta küresel düzeyde yaşanan insanlık sorunlarında bu kopuşun güçlü tesirleri vardır.

Bir âyette "Allah'ı unutan, bu sebeple Allah'ın da onlara kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın" buyurulmaktadır (Haşr 58/19).

Gerçekten günümüzün "ileri" toplumları, büyük oranda Allah'ı unutmuş görünüyorlar; yani Allah'a inandıklarını söyleseler bile, bu inanç, onların ruh dünyalarında duygularını ve eylemlerini ahlâkî düzeye yükseltecek bir etkinlik göstermiyor. Kısaca bu insanlar genellikle hayatları boyunca Allah yokmuş gibi davranıyor, yaşıyorlar. Bu nedenle de bizzat kendilerini, kendi nihai iyilik ve kurtuluşlarını da "unutmuş" durumdadırlar. Son yıllarda dünyamızda yaşanan terör olayları, haksız işgaller ve savaşlar, hatta küresel ısınma gibi korkutucu gelişmeler açıkça göstermiştir ki insanoğlunun doymak bilmeyen tutkuları uğruna ürettiği zararlar, sonunda dönüp yine kendisini vurmaktadır.

İşte Ramazan ve oruç bize, gafletimizin, kusurlarımızın farkına vararak yoğun bir şekilde Allah'a yönelme fırsatı sağlıyor. Bu sayede nefsimizin yıkıcı isteklerine göre değil, Allah'ın iradesine göre yaşama imkânını elde ediyoruz; geçmişteki ihmallerimizi telafi edebiliyoruz; uzağına düştüğümüz gerçek benliğimize dönerek kendimizi, gönül dünyamızı, ahlâkımızı ve vicdanımızı ilâhî güzelliklerle zenginleştirme fırsatı elde ediyoruz. "Gönüller ancak Allah'ı anmakla doyuma ulaşır" (R'ad 13/28) meâlindeki âyetin anlatmak istediği de bu olmalıdır.

Nitekim tecrübî olarak da görmekteyiz ki, birçok insan bazı kötülüklerinden tövbe edip güzel alışkanlıklar geliştirmek için Ramazan'ı bir fırsat olarak değerlendirmektedir. Pek çok Müslüman'ın bazı kötü alışkanlıklarını Ramazan'da bıraktığını, tövbe ve istiğfar ederek birçok günahından bu ayda kurtulabildiğini, bazı dinî görevlerini yapmaya bu ayda başladığını, kısacası Ramazan'ı kendisi için yeni bir milat olarak değerlendirdiğini biliyoruz.