Manevi güven ve mutluluk kaynağı olarak Kur'an

İnsanoğlunun temel sorunlarından birinin kendisi ve kendisinin bir parçası olarak bildikleri hakkındaki kaygısı, korkusu olduğu söylenebilir. Ünlü Müslüman düşünür ve âlim İbn Hazm (ö. 456/1064), insanın bütün kaygılarının, korkularının temelinde güvensizlik olduğunu; bütün çabalarının özünde de bunlardan kurtulma arzusunun bulunduğunu belirtir. İbn Hazm'in çağdaşı olan İmam Mâverdî'nin muhteşem eseri Edebü'd-dünyâ ve'd-dîn'deki şu cümle insan hayatının en büyük ihtiyacının şiirsel bir özetidir:

"Güvenlik en mutlu hayat, adalet en güçlü ordudur."

Her birimiz, kişisel deneyimlerimizde güvenlik ve adaletin korumasından mahrum kaldığımızda ne kadar mutsuz ve kaygılı olduğumuzu, böyle durumlarda, sahip olduğumuz bütün imkânların ne kadar önemsiz kaldığını, anlamını yitirdiğini bilmiyor muyuz?

İşte burada imdadımıza Kur'ân-ı Kerîm yetişmektedir. Daha ilk sûresi olan Fâtiha'yı okumaya başladığımızda Yüce Allah'ın Rahmân ve Rahîm isimleriyle mukaddes kitabın bizi kucakladığını; Allah'ın şefkat ve merhametiyle ruhumuza ümit ve güven aşıladığını hissederiz. Bu duygu içinde Allah'ın kelâmıyla yine O'da dua ederiz:

"(Rabbimiz!) Ancak sana kulluk eder ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola ilet: Nimetine erdirdiklerinin yoluna… Gazabına uğramışların yoluna, doğrudan sapmışların yoluna değil."

İman (inanma) ve emn (emniyet) kelimeleri etimolojik olarak aynı kökten gelir. Buna göre iman eden emniyette olur. Kur'ân-ı Kerîm ısrarla, gönlünü ve hayatını Allah'a kapatan insanın yalnız, yoksul ve çaresiz olduğunu hatırlatır. Allah'a iman edip O'na saygıyla bağlananlar, böylece "Allah'ın dostları" olanlar korku ve kederden, dolayısıyla güvensizlik duygusundan kurtulmanın biricik çaresini de bulmuşlardır (Yûnus 10/62).

İnsanoğlunun en temel arayışlarından birinin de mutluluk olduğunda kuşku yoktur. Fakat mutluluk izafi bir kavramdır; tecrübeler gösteriyor ki mutluluk tek başına ve şartsız bir amaç olarak alındığında genellikle yıkıcı eylemlere götürmektedir. İnsanlığın yaşadığı ve yaşamakta olduğu büyük acıların ta derinlerinde böylesine bir vahşi mutluluk arayışının bulunduğunda kuşku yoktur ve insanoğlu mutluluk anlayışını, arayışını bu dünyanın zevkleriyle sınırladığı sürece bu acılar da sürüp gidecektir.

Buna karşılık Kur'an'ı doğru okuyan kimse, asıl mutluluğun, basit ve çoğu zaman sonu hüsranla, acılarla biten gelip geçici hazlardan, zevklerden çok farklı olduğunun bilincine varır; hatta genellikle onların aksine olarak ebedî felahta olduğunu görür. Elbette insan Allah rızasının verdiği mutluluğu en ilere derecede âhirette tadacaktır. Bir kudsî hadiste bu mutluluk, "gözlerin görmediği, kulakların duymadığı ve hiçbir aklın tasavvur edemeyeceği kadar üstün bir haz" olarak açıklanmıştır. Ancak Allah rızası iyiler için dünyada da hissedilemez değildir. Kur'an'ı derinden okumaya ve kavramaya çalıştığımızda, o bize şunu anlatır: Allah'a iman eden ve bütün varlığı ile O'nun buyruklarına itaat eden; daima O'na yönelen, O'nun inayetine sığınıp O'ndan yardım dileyen; ayrıca O'nun yarattıklarını sevgi ve rahmetle kucaklayan insan Allah'ın rızasına layık olmanın hazzını ruhunun derinliklerinde duyabilir.