Zekatın önemi

Sözlükte büyümek, çoğalmak, temizlemek anlamlarına gelen zekat, İslam'ın en önemli farzlarından birisidir. Üzerinden bir yıl geçmiş maldan dinen hak sahibi olmuş kimselere hesaplanarak ayrılıp verilen miktara zekat denmektedir. Bu uygulamaya zekat adının verilmesi, geride kalan malı arttırması ve afetlerden koruması dolayısıyladır. Kur'an'da geçen “mü'minlerin mallarından zekat al ki, onunla kendilerini temizleyip mallarını bereketlendirsin” (Tevbe, 103) ifadesi bu hususu açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Fakihlerin örfünde zekat, malda vacip olan hakkı ödemeye verilen isimdir. Zekata sadaka adının verilmesinin sebebi, kulun kulluktaki sadakatine ve Allah Teala'ya itaatine delalet etmesidir.

İslam'ın toplumsal yönünü ön plana çıkaran en önemli ibadet zekattır. Rızık, gelir, yetenek ve kazanç elde etme yönlerinden insanlar arasında farklılık bulunduğu, bilinen bir gerçektir. “Allah rızık bakımından bazınızı bazınıza üstün kıldı” (Nahl, 71) ayeti ile bu husus açıklanmaktadır. Yüce Allah toplumda problemlere sebep olacak bu farklılığa çeşitli çözüm yolları vaz'etmiştir, zekat bunların başında gelir. Bu, nafile olarak yapılacak bir iyilik ve minnet yoluyla yapılacak bir iş değildir, farz kılınmıştır. Zekat, İslam'daki sosyal yardımlaşma ve dayanışmanın gerçekleştirilmesi olayıdır. Malı başkasının gözünün kalmasından, günahkar ve mücrimlerin elinin uzanmasından korur. Zira Allah Rasulü'nün (sav) “zekat vermek suretiyle mallarınızı koruma altına alın, sadaka vererek hastalıklarınızı tedavi edin, dua ile gelecek olan belalara karşı hazırlıklı olun” dediği rivayet edilmektedir (Ebu Davud).

Zekat aynı zamanda fakir ve muhtaçlara yardım olup, gücü yeten insanların iş kurmaları ve çalışmaları için ellerinde bir sermaye, çalışmaktan aciz olanların normal bir yaşama düzeyine çıkarılmalarına yardımcı olur. Zekat insanı cimrilikten korur, mü'mini cömertliğe, eli açıklığa alıştırır. Seküler hayat tarzının doruğa ulaştığı asrımızda Müslümanı dünyevileşmekten uzaklaştırır. Zenginin muhtaçlara karşı şefkat ve merhamet duygularını geliştirir, fakirin de zenginlere karşı sevgi ve dua hissiyatlarını coşturur. Katolik kilisesini dünyevileştiği için eleştiren Martin Luther 1517 yılında Almanya'da Hıristiyanlık'ta reformun temellerini atmış, daha sonra Hıristiyan dünyasında Protestanlık isimli yeni bir mezhep ortaya çıkmıştır. Max Weber'in ifadesine göre reformcular ilk zamanlarda dünyevilikten uzak durarak, Allah rızası için kazanıp, Allah rızası için harcamaya çalışmışlar ancak bir müddet sonra Allah'ı devreden çıkararak kazandıklarını tamamen kendi dünyevi haz ve lüks tutkuları için harcamaya başlamışlar. Bu süreç sonuçta kapitalizmi doğurmuş ve dalga dalga bütün dünyaya yayılarak manevi değerlerin ve evrensel erdemlerin yerini Para ve madde almıştır.

Korkumuz aynı sürecin Müslüman toplumlarda da yaşanması ve özellikle ülkemizde lüks, israf, eğlence vb. içerikli dünyevileşme hastalığının muhafazakar Müslümanları da tehdit eder duruma gelmesidir. Yüce Allah yarattığı insanın ayağını kaydıracak hastalıkları en iyi bilen olduğu için bunun tedbirlerini almış, zekatı adeta yukarıda bahsetmiş olduğum tehlikelere karşı bir can simidi, bir tampon, bir direnç vasıtası olarak farz kılmıştır.